Anlaşmalı Boşanma Nedir? Şartları, Protokol ve Süreç
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Kısa cevap: Anlaşmalı boşanma, evliliği dava tarihinde en az bir yıl sürmüş eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı boşanma davasını diğerinin kabul etmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda anlaşmalarıyla verilen boşanma kararıdır (TMK m.166/3). Hâkim eşleri duruşmada bizzat dinler, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve sunulan düzenlemeyi (protokolü) uygun bulursa boşanmaya karar verir. Hâkim protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmedilir.
Eşler protokolde anlaştıkları konularda ayrıca delil sunmak zorunda değildir; ancak protokolün içeriği, kararın kesinleşmesinden sonra hangi taleplerin ileri sürülebileceğini doğrudan etkiler. Bu nedenle anlaşmalı boşanmada asıl önem taşıyan konu, protokolün eksiksiz ve açık yazılmasıdır.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları
TMK m.166/3'e göre anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması: Süre, evlenme tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır.
Ortak başvuru veya davanın kabulü: Eşler davayı birlikte açabilir ya da bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul edebilir.
Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi: Hâkim, eşlerin boşanma iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmelidir.
Düzenlemenin uygun bulunması: Boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenleme hâkim tarafından uygun bulunmalıdır.
Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurmuş ya da biri diğerinin davasını kabul etmişse evlilik birliği kanunen temelinden sarsılmış sayılır; tarafların boşanma sebebini ayrıca ispatlaması gerekmez. Boşanma kararı verilebilmesi için ise ayrıca hâkimin eşleri bizzat dinlemesi ve düzenlemeyi uygun bulması gerekir. Kanun, bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağına ilişkin kuralın uygulanmayacağını da açıkça belirtir (TMK m.166/3).
Bir Yıllık Süre Dava Tarihinde Dolmuş Olmalıdır
Yargıtay'a göre bir yıllık süre dava şartı değil, evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılmasına ilişkin yasal karinenin temel unsurudur; bu nedenle sürenin davanın açıldığı tarihte dolmuş olması gerekir. Dava açıldıktan sonra sürenin tamamlanması yeterli görülmez. Süre dolmadan açılan davada anlaşmalı boşanma kararı verilemeyeceğinden, davacıya davaya çekişmeli olarak devam edip etmeyeceğinin sorulması ve devam ederse çekişmeli boşanma usulüne göre delillerin toplanması gerekir (Yargıtay 2. HD, E.2016/16989, K.2018/553, T.15.01.2018).
Evliliği bir yılı doldurmamış eşler için iki yol bulunur: sürenin dolmasını beklemek ya da genel boşanma sebebine (TMK m.166/1) veya özel bir boşanma sebebine dayanan çekişmeli bir dava açmak. Çekişmeli davanın işleyişi için çekişmeli boşanma davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Ortak Başvuru veya Davanın Kabulü
Anlaşmalı boşanma davası iki şekilde açılabilir: eşler aynı dilekçeyle birlikte başvurabilir ya da eşlerden biri dava açar, diğeri duruşmada davayı ve protokolü kabul eder. Uygulamada protokolün her iki eşin kendisi tarafından imzalanması aranır. Yargıtay, protokolün taraflarca değil taraf vekillerince imzalandığı ve eşlerden birinin duruşmada hazır bulunmadığı bir dosyada verilen anlaşmalı boşanma kararını, sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 2. HD, E.2021/7601, K.2021/6759, T.04.10.2021).
Hâkimin Eşleri Bizzat Dinlemesi
Kanun, hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koştuğundan, eşlerin duruşmada hazır bulunması gerekir; vekâletname ile yalnızca avukatın katılması yeterli değildir. Aynı kararda, yurt dışındaki eşin duruşma sırasında bir yakınının cep telefonundan görüntülü olarak aranarak beyanının tutanağa geçirilmesi de bizzat dinleme sayılmamıştır (Yargıtay 2. HD, E.2021/7601, K.2021/6759, T.04.10.2021).
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, mahkemenin, talep eden tarafın aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla (SEGBİS) bulunduğu yerden duruşmaya katılmasına karar verebileceğini düzenler (HMK m.149). Bu yolun kullanılıp kullanılamayacağı mahkemenin kararına bağlı olduğundan, başka bir şehirde veya yurt dışında yaşayan eşin katılım şeklinin dava açılmadan önce planlanması önemlidir.
Hâkimin Düzenlemeyi Uygun Bulması
Boşanmanın fer'i sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5). Hâkim protokolü tarafların ve çocukların menfaatleri açısından denetler; gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir ve bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmeder (TMK m.166/3). Taraflar hâkimin önerdiği değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma şartları oluşmaz; bu durumda dava, taraflar devam etmek isterse çekişmeli boşanma davası olarak görülebilir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü
Boşanma protokolü, eşlerin boşanma iradesini ve boşanmanın sonuçlarına ilişkin anlaşmalarını gösteren, hâkimin onayına sunulan yazılı belgedir. Kanun protokol için noter onayı gibi özel bir şekil öngörmez; uygulamada protokolün eşlerin kendileri tarafından imzalanması ve hükmün eki olarak uygulanabilecek açıklıkta yazılması aranır. Protokolde genellikle şu konular düzenlenir:
Konu | Protokolde yazılması gerekenler |
Boşanma iradesi | Eşlerin anlaşmalı olarak boşanmak istediklerine ilişkin açık ve şartsız beyanı |
Velayet ve kişisel ilişki | Ortak çocukların velayetinin kime bırakılacağı; diğer ebeveynle görüşme günleri, saatleri, bayram ve tatil düzeni |
İştirak nafakası | Her çocuk için ayrı miktar, ödeme günü, ödeme yöntemi ve yıllık artış ölçütü |
Yoksulluk nafakası | Nafaka istenip istenmediği; isteniyorsa miktarı ve yıllık artış ölçütü |
Maddi ve manevi tazminat | Tazminat istenip istenmediği; isteniyorsa miktarı ve ödeme takvimi |
Ziynet ve ev eşyası | Ziynetlerin ve ev eşyalarının kimde kaldığı veya nasıl teslim edileceği |
Mal rejiminin tasfiyesi | Taşınmaz, araç ve diğer mallar ile karşılıklı alacaklar konusunda anlaşma yapılıp yapılmadığı |
Yargılama giderleri | Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin kime ait olacağı |
Hâkim, boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin taleplerle bağlıdır; protokolde ve duruşmadaki beyanlarda yer almayan mali bir konuda karar veremez. Yargıtay, protokolde mal rejimine ilişkin bir anlaşma bulunmadığı hâlde hükümde tarafların mal rejiminden kaynaklanan alacaklarının bulunmadığının tespit edilmesini usul ve kanuna aykırı bularak kararı sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 2. HD, E.2021/8900, K.2021/8416, T.10.11.2021). Velayet ve çocukla kişisel ilişki ise kamu düzenine ilişkin olduğundan hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir.
Protokol Hazırlanırken Dikkat Edilecek Noktalar
Nafaka türleri ayrı ayrı ve miktarıyla yazılmalı; artış oranı somut bir ölçüte (örneğin TÜİK tarafından açıklanan ÜFE veya TÜFE oranı) bağlanmalıdır.
Kişisel ilişki gün, saat, teslim yeri, bayram ve yaz tatili düzeniyle belirlenmelidir.
Ziynet ve ev eşyası konusunda tarafların anlaşması açıkça yazılmalıdır.
Taşınmaz veya araç devri kararlaştırılmışsa devrin şekli ve süresi gösterilmelidir.
“Makul miktar”, “uygun zamanlarda” gibi uygulanması tartışmalı ifadelerden kaçınılmalıdır.
Protokolün her sayfası eşlerin kendileri tarafından imzalanmalıdır.
Nafaka miktarının belirlenmesinde gözetilen ölçütler için hâkimin nafakayı nasıl hesapladığını anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.
Protokolde Yer Almayan Talepler
Anlaşmalı boşanma kararı kesinleştikten sonra bir talebin ileri sürülüp sürülemeyeceği, talebin niteliğine ve protokoldeki düzenlemeye göre değişir:
Yoksulluk nafakası ve tazminatlar: Yargıtay, protokolde tarafların birbirinden nafaka talep etmeyeceklerinin kararlaştırıldığı bir olayda, anlaşmalı boşanma kararı kesinleştikten sonra boşanmanın mali sonuçları hakkında istekte bulunulamayacağını belirterek sonradan açılan yoksulluk nafakası davasının reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 2. HD, E.2019/3351, K.2019/6398, T.21.05.2019). Bu nedenle yoksulluk nafakası ve maddi ya da manevi tazminat protokolde yer almıyorsa, kural olarak boşanma kesinleştikten sonra ayrıca istenemeyeceği göz önünde tutulmalıdır (Yargıtay 2. HD, E.2015/4906, K.2015/9511, T.07.05.2015).
Çocuk için nafaka: Çocuğun bakım borcu boşanmanın tarafların kendi aralarındaki mali sonuçlarından farklıdır; küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir (TMK m.329).
Ziynet eşyası: Protokolde ziynet eşyasına ilişkin açık bir düzenleme bulunmayan ve hükümde yalnızca bu konuda “talep ve belirleme olmadığından karar verilmesine yer olmadığına” denilen bir olayda Yargıtay, bu hükmün kesin hüküm oluşturmadığını kabul ederek sonradan açılan ziynet alacağı davasının usulden reddedilmesini bozmuştur (Yargıtay 2. HD, E.2024/8560, K.2024/7757, T.23.10.2024). Aynı dosyada davacının duruşmada ziynet konusunda talebi olmadığını beyan ettiği de belirtilmiştir; bu tür beyanların etkisi davanın esasında ayrıca değerlendirilir.
Mal rejimi alacakları: Katılma alacağı ve değer artış payı gibi talepler protokolde düzenlenmemiş ve duruşmada bu konuda bir feragat beyanında bulunulmamışsa, boşanmadan sonra ayrı bir davada ileri sürülebilir. Duruşmada imzalanan “talebimiz yoktur” gibi beyanlar sonraki davada aleyhe ileri sürülebileceğinden dikkatle verilmelidir. Ayrıntılar için boşanmada mal paylaşımı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Ziynet eşyalarının akıbeti hakkında ileride uyuşmazlık çıkmaması için bu konudaki anlaşmanın protokole açıkça yazılması önerilir. Ziynet alacağına ilişkin ispat ve zamanaşımı kuralları için ziynet alacağı davası rehberimize bakabilirsiniz.
Protokoldeki Nafakanın Sonradan Değiştirilmesi
Protokolle belirlenen nafaka da değişen koşullara göre yeniden ele alınabilir. Yoksulluk nafakası, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde artırılabilir ya da azaltılabilir (TMK m.176/4); alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar, alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması gibi hâllerde ise mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176/3). Çocuk için ödenen iştirak nafakasında ise durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m.331).
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, protokolde tarafların yıllık artış oranları hariç tutularak nafaka, tazminat, ziynet ve mal taleplerinden ileriye dönük olarak vazgeçtiklerini belirten genel bir maddenin, yoksulluk ve iştirak nafakalarının artırılması davası açılmasına engel olmadığına karar vermiştir (Yargıtay 2. HD, E.2026/2058, K.2026/4169, T.15.04.2026). Hukuk Genel Kurulu da anlaşmalı boşanma protokolüyle kararlaştırılan yoksulluk nafakasının, alacaklının yoksulluğunun ortadan kalktığı ve borçlunun ödeme gücünün azaldığı gerekçesiyle kaldırılmasına ilişkin direnme kararını onamıştır (Yargıtay HGK, E.2018/96, K.2019/1157, T.12.11.2019).
Nafaka artırım davasının şartları için nafaka artırım davası yazımızı, yoksulluk nafakasının kaldırılma sebepleri için yoksulluk nafakası yazımızı inceleyebilirsiniz.
Velayet ve Çocuğun Üstün Yararı
Eşler velayet ve kişisel ilişki konusunda anlaşmış olsa da hâkim bu düzenlemeyi çocuğun üstün yararı açısından ayrıca denetler. Mahkeme boşanmaya karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten sonra ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler (TMK m.182/1). Yargıtay, idrak çağındaki çocukların kendilerini ilgilendiren davalarda görüşlerinin alınması ve görüşlerine önem verilmesi gerektiğini kabul etmektedir (Yargıtay 2. HD, E.2021/1731, K.2021/3221, T.19.04.2021). Tarafların temyiz aşamasında velayete ilişkin bir protokol sunduğu bir dosyada da Yargıtay, idrak çağındaki çocuğun mahkemece dinlenerek protokol ve diğer delillerle birlikte değerlendirme yapılmasını istemiştir (Yargıtay 2. HD, E.2019/3600, K.2019/7517, T.20.06.2019).
Eşlerin birlikte ortak velayet istemesi de hâkimi bağlamaz. Yargıtay, eşlerin ortak velayet talep ettiği bir boşanma davasında, anne ve babanın farklı şehirlerde yaşadığını, çocuğun kimin yanında kalacağı konusunda uzlaşamadıklarını ve aralarında süregelen bir çekişme bulunduğunu gözeterek ortak velayet düzenlemesini çocuğun üstün yararına uygun bulmamıştır (Yargıtay 2. HD, E.2024/5611, K.2025/3196, T.27.03.2025). Ortak velayet için protokolde nelere dikkat edilmesi gerektiğini ortak velayet yazımızda ayrıca ele aldık.
Anlaşmadan Dönme
Protokol, hâkim tarafından onaylanıp karar kesinleşinceye kadar eşleri boşanmaya zorlamaz. Yargıtay'a göre anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşlerin boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki irade beyanlarından dönmesini engelleyen bir hüküm yoktur; anlaşmalı boşanma kararını kanun yoluna taşıyan eşin bu başvurusu, davadan açıkça feragat edilmedikçe anlaşmadan dönme niteliğindedir ve bu hâlde dava çekişmeli boşanma olarak görülür. Mahkeme bu durumda taraflara iddia ve savunmalarını ve delillerini bildirmeleri için süre verip ön inceleme ve tahkikat yapmalıdır (Yargıtay 2. HD, E.2020/3974, K.2020/4370, T.05.10.2020).
Tersi de mümkündür: çekişmeli olarak süren bir boşanma davasında eşler anlaşmaya varırsa protokol dosyaya sunulabilir. Yargıtay, dosyaya sunulan protokolden tarafların boşanma ve sonuçları konusunda anlaştıklarının anlaşıldığı bir davada, protokol hükümleri dikkate alınarak tarafların duruşmaya çağrılması ve bizzat beyanlarının alınması gerektiği gerekçesiyle hükmü bozmuştur (Yargıtay 2. HD, E.2026/784, K.2026/3796, T.07.04.2026).
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Anlaşmalı boşanma davasına aile mahkemesi bakar; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde davaya, Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar (4787 sayılı Kanun m.2, m.4). Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168).
Altındağ'da oturan eşler bakımından yetkili mahkeme ve sürecin özeti için Altındağ boşanma avukatı rehberimize bakabilirsiniz.
Anlaşmalı Boşanma Süreci
Protokolün hazırlanması: Eşler boşanmanın sonuçları konusunda anlaşır ve protokolü kendileri imzalar.
Davanın açılması: Dava dilekçesi ve protokol yetkili aile mahkemesine sunulur; harç ve gider avansı yatırılır.
Duruşma: Hâkim eşleri bizzat dinler; protokolü inceler ve gerekirse değişiklik önerir.
Karar: Şartlar gerçekleşmişse boşanmaya karar verilir ve protokol hükmün eki olarak onaylanır.
Gerekçeli karar ve tebliğ: Zorunlu nedenlerle yalnızca hüküm sonucu açıklanmışsa gerekçeli karar, tefhim tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılır (HMK m.294/4) ve taraflara tebliğ edilir.
Kesinleşme: İstinaf süresi, kararın her bir tarafa tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345/1). Süre geçtiğinde ya da taraflar tebliğden sonra istinaf hakkından feragat ettiğinde karar kesinleşir ve nüfus kaydına işlenir.
Dilekçenin içeriği ve şekil şartları için boşanma dilekçesi yazımızı inceleyebilirsiniz.
Aynı Gün Boşanma ve Kararın Kesinleşmesi
Protokol eksiksizse dava çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanır ve boşanma kararı duruşma günü açıklanabilir. Ancak kararın kesinleşmesi ayrı bir aşamadır. Taraflar, ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez (HMK m.349/1). Uygulamada gerekçeli karar duruşma günü mahkeme kaleminde taraflara tebliğ edilip feragat beyanı alındığında kesinleşme aynı gün gerçekleşebilir; bu ise gerekçeli kararın yazılmış olmasına ve tebliğin usulüne uygun yapılmasına bağlıdır.
Hukuk Genel Kurulu, anlaşmalı boşanma kararının mahkeme kaleminde yapılan tebliğinin tebligat evrakında tebliğ memurunun adı ve soyadı yazılmadığı için usulüne uygun sayılamayacağını, bu nedenle aynı gün alınan istinaftan feragat beyanının geçerli kabul edilemeyeceğini belirtmiş ve davalının sonradan yaptığı istinaf başvurusunun incelenmesi gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay HGK, E.2023/945, K.2025/334, T.21.05.2025). Toplam sürenin nelere bağlı olduğunu boşanma davasının süresini anlattığımız yazıda ayrıntılı olarak ele aldık.
Anlaşmalı Boşanmanın Masrafları
Anlaşmalı boşanmada bilirkişi, keşif ve tanık gibi kalemler genellikle gündeme gelmediğinden yargılama giderleri çekişmeli davaya göre düşüktür. Harç ve gider avansı tutarları her yıl yayımlanan tarifelerle güncellendiğinden, dava açılmadan önce yürürlükteki tarife kontrol edilmelidir.
Kalem | Açıklama |
Başvurma ve karar harcı | Boşanma davası para ile değerlendirilemeyen bir dava olduğundan harçlar maktu olarak alınır; tutarlar her yıl güncellenir. |
Gider avansı | Tebligat ve diğer yargılama giderleri için dava açılırken yatırılır (HMK m.120); kullanılmayan kısım hüküm kesinleştikten sonra mahkemece kendiliğinden iade edilir (HMK m.333). |
Vekâletname | Avukatla takip edilecekse noterden düzenlenen vekâletnamenin masrafı |
Avukatlık ücreti | Avukat ile müvekkil arasında kararlaştırılır; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin altında vekâlet ücreti kararlaştırılamaz (Av.K. m.164/4). |
Avukatlık ücretinin nasıl belirlendiği için boşanma avukatı ücretleri yazımıza bakabilirsiniz.
Avukatla Temsil
Anlaşmalı boşanmada avukatla temsil zorunlu değildir; eşler davayı kendileri de açabilir. Ancak protokolün içeriği kesinleşmeden sonra hangi taleplerin ileri sürülebileceğini belirlediğinden, imzadan önce her maddenin hukuki sonucunun değerlendirilmesi önem taşır. Avukat, aynı işte menfaati zıt bir tarafa avukatlık etmişse işi reddetmek zorundadır (Av.K. m.38/1-b); Yargıtay da aynı davada menfaatleri çatışan tarafların aynı avukat tarafından temsilinin mümkün olmadığını belirterek, aynı avukatın iki eşin vekili olarak göründüğü bir boşanma dosyasını mahkemesine iade etmiştir (Yargıtay 2. HD, E.2012/5664, K.2012/19993, T.04.09.2012). Avukatsız başvurunun işleyişi için avukatsız boşanma davası yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma davasını tek eş açabilir mi?
Evet. Eşlerden biri davayı açabilir; diğer eşin duruşmada davayı ve protokolü kabul etmesi hâlinde de TMK m.166/3 uygulanır. Her iki durumda da iki eşin duruşmada bizzat dinlenmesi gerekir; uygulamada protokolün de eşlerin kendileri tarafından imzalanması aranır.
Evlilik bir yılı doldurmadıysa anlaşmalı boşanma yapılabilir mi?
Hayır. Yargıtay'a göre bir yıllık süre dava tarihinde dolmuş olmalıdır; dava açıldıktan sonra sürenin tamamlanması yeterli değildir (Yargıtay 2. HD, E.2016/16989, K.2018/553, T.15.01.2018). Bu durumda sürenin dolması beklenebilir ya da çekişmeli bir boşanma davası açılabilir.
Duruşmaya yalnızca avukatın katılması yeterli mi?
Hayır. Hâkimin eşleri bizzat dinlemesi gerektiğinden iki eşin de duruşmada hazır bulunması gerekir; vekâletname bunun yerine geçmez. Ses ve görüntü nakli yoluyla katılım ise mahkemenin bu yönde karar vermesine bağlıdır (HMK m.149).
Anlaşmalı boşanma aynı gün kesinleşir mi?
Karar duruşma günü verilebilir; ancak kesinleşme için gerekçeli kararın taraflara usulüne uygun tebliğ edilmesi ve istinaf süresinin geçmesi ya da tebliğden sonra istinaf hakkından feragat edilmesi gerekir (HMK m.345/1, m.349/1). Tebliğden önce yapılan feragat geçerli değildir.
Protokol imzalandıktan sonra anlaşmadan vazgeçilebilir mi?
Evet. Yargıtay'a göre eşler anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar anlaşma iradesinden dönebilir; bu durumda dava çekişmeli boşanma olarak görülür (Yargıtay 2. HD, E.2020/3974, K.2020/4370, T.05.10.2020).
Protokolde yazmayan nafaka veya ziynet sonradan istenebilir mi?
Talebin türüne göre değişir. Yargıtay, anlaşmalı boşanma kararı kesinleştikten sonra boşanmanın mali sonuçları hakkında istekte bulunulamayacağını kabul ettiğinden, protokolde yer almayan yoksulluk nafakası ve tazminat kural olarak sonradan istenemez (Yargıtay 2. HD, E.2019/3351, K.2019/6398, T.21.05.2019; 2. HD, E.2015/4906, K.2015/9511, T.07.05.2015). Çocuk için nafaka ise çocuğa fiilen bakan ebeveyn tarafından ayrıca istenebilir (TMK m.329). Protokolde ziynet eşyasına ilişkin açık bir düzenleme bulunmayan bir olayda, bu konuda verilen “karar verilmesine yer olmadığına” hükmünün kesin hüküm oluşturmadığı kabul edilmiştir (Yargıtay 2. HD, E.2024/8560, K.2024/7757, T.23.10.2024); duruşmadaki beyanların etkisi ise ayrıca değerlendirilir.
Protokoldeki nafaka sonradan artırılabilir veya kaldırılabilir mi?
Evet. Yoksulluk nafakası mali durumların değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde artırılabilir ya da azaltılabilir (TMK m.176/4), yoksulluğun ortadan kalkması gibi hâllerde kaldırılabilir (TMK m.176/3); iştirak nafakası için TMK m.331 uygulanır. Yargıtay, yıllık artışları hariç tutan genel bir feragat maddesinin yoksulluk ve iştirak nafakalarının artırılması davasına engel olmadığına karar vermiştir (Yargıtay 2. HD, E.2026/2058, K.2026/4169, T.15.04.2026).
Tek avukat iki eşi birlikte temsil edebilir mi?
Hayır. Yargıtay, aynı davada menfaatleri çatışan tarafların aynı avukat tarafından temsilinin mümkün olmadığını kabul etmektedir (Yargıtay 2. HD, E.2012/5664, K.2012/19993, T.04.09.2012; Av.K. m.38/1-b). Eşler ayrı avukatlarla temsil edilebilir ya da avukatsız başvurabilir.
Yurt dışında yaşayan eş anlaşmalı boşanabilir mi?
Mümkündür; ancak hâkimin eşi bizzat dinlemesi gerektiğinden duruşmaya katılımı sağlanmalıdır. Protokolün vekillerce imzalandığı ve yurt dışındaki eşin beyanının cep telefonuyla görüntülü arama yoluyla alındığı bir dosyada anlaşmalı boşanma kararı Yargıtay tarafından kanun yararına bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, E.2021/7601, K.2021/6759, T.04.10.2021). Yurt dışında verilmiş bir boşanma kararının Türkiye'de geçerlilik kazanması ise ayrı bir konudur; bunun için yurt dışı boşanma kararlarının tanınması yazımızı inceleyebilirsiniz.
İlgili Yazılar
Eşlerden biri veya ikisi yurt dışında yaşıyorsa vekâletname ve duruşmaya katılım için yurt dışında yaşayanlar için boşanma rehberimize bakınız.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Protokolün içeriği ve sonuçları her dosyanın kendi koşullarına göre değiştiğinden, imzadan önce somut durumun bir avukatla birlikte değerlendirilmesi önerilir.
Av. Murat Akman — Ankara Boşanma Avukatı. Detaylı bilgi ve randevu için: www.muratakman.com
Son güncelleme: 2 Kasım 2026
