Nafaka Artırım Davası: Şartlar, Hesaplama ve Süreç
Güncelleme tarihi: 4 gün önce
Kısa cevap: Nafaka artırım davası, mahkemece daha önce hükmedilmiş nafakanın tarafların malî durumunun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde yükseltilmesi için aile mahkemesinde açılan bağımsız bir davadır. Yoksulluk nafakasında dayanak Türk Medeni Kanunu m.176/4, iştirak nafakasında m.331'dir. Kanunda asgari bir bekleme süresi yoktur; artırılan nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren geçerli olur.
Nafaka kararları verildikleri tarihteki ekonomik koşullara dayandığından miktar bakımından sonradan değiştirilebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde taraflarca her zaman nafakanın artırılması ve azaltılması davası açılabileceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, E. 2014/101, K. 2016/111, T. 29.01.2016). Zamanla çocuğun ihtiyaçları büyür, hayat pahalılığı artar, tarafların gelirleri değişir; başlangıçta dengeli olan tutar yetersiz kalabilir.
Artırım İstenebilecek Nafaka Türleri
Artırım davası uygulamada yoksulluk nafakası (TMK m.175-176) ve iştirak nafakası (TMK m.182, m.330-331) için açılır. Yardım nafakası (TMK m.364-365) da koşullar değiştiğinde yeniden belirlenebilir. Boşanma davası sırasında hükmedilen tedbir nafakası (TMK m.169) o dava içinde değiştirilir; birlikte yaşamaya ara verilmesi hâlinde TMK m.197 uyarınca hükmedilen nafaka ise koşullar değiştiğinde yeniden değerlendirilebilir (TMK m.200).
Nafaka türü | Kanuni dayanak | Artırım dayanağı | Davayı kim açar? |
Yoksulluk nafakası | TMK m.175 | TMK m.176/4 | Nafaka alacaklısı eski eş |
İştirak nafakası | TMK m.182, m.330 | TMK m.331 | Küçüğe fiilen bakan ana veya baba, çocuk adına (TMK m.329) |
Yardım nafakası | TMK m.364 | Koşullar değişince yeniden belirlenebilir; gelecek yıllar artışı TMK m.365/5 | Yardım edilmezse yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy veya kardeş (kardeşler bakımından refah içinde bulunma şartıyla, TMK m.364/2) |
Tedbir nafakası | TMK m.169 / m.197 | m.169: boşanma davası içinde; m.197: TMK m.200 | Nafaka talep eden eş |
18 yaşını dolduran çocuk: Ana ve babanın bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar sürer; ergin çocuk eğitimine devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür (TMK m.328). Bu nafaka velayet sahibi ebeveynin iştirak nafakasını artırma davasıyla istenemez; ergin çocuğun kendisi nafaka davası açar; bu nafakanın dayanağı TMK m.328/2'dir (Yargıtay HGK, E. 2018/3-564, K. 2019/1150, T. 07.11.2019).
Çocuk dava sırasında ergin olursa: Artırım talebi kural olarak dava tarihinden çocuğun ergin olduğu tarihe kadar olan dönem için değerlendirilir. Sonraki dönem için eğitimine devam eden ergin çocuk kendi adına nafaka talep edebilir (TMK m.328/2). Nafaka türleri arasındaki farklar için yoksulluk nafakası yazımızı inceleyebilirsiniz.
Artırım Davasının Şartları
TMK m.176/4, tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılmasına imkân tanır; TMK m.331 ise durumun değişmesi hâlinde hâkimin istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirleyeceğini öngörür. Kanunda asgari bir bekleme süresi öngörülmemiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre tarafların sosyal ve ekonomik durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde nafaka alacaklısı her zaman artırım davası açabilir (Yargıtay HGK, E. 2019/501, K. 2022/1346, T. 20.10.2022; Yargıtay HGK, E. 2014/101, K. 2016/111, T. 29.01.2016).
Uygulamada artırımı haklı kılan başlıca durumlar şunlardır:
Çocuğun büyümesi, okula başlaması, okul kademesinin değişmesi; özel okul, kurs, servis, sağlık veya bakım giderlerinin artması,
Enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle paranın alım gücünün düşmesi,
Nafaka borçlusunun gelirinde, malvarlığında veya yaşam standardında belirgin iyileşme,
Nafaka alacaklısının gelirinde azalma, iş kaybı, hastalık veya çalışma gücünü kaybetmesi,
Önceki nafakanın belirlenmesinden bu yana uzun süre geçmiş olması.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesine göre iştirak nafakası miktarı belirlenirken tarafların sosyal ve ekonomik durumları, çocuğun yaşı, ihtiyaçları ve eğitimi göz önünde bulundurulmalıdır (Yargıtay 2. HD, E. 2026/2775, K. 2026/4877, T. 29.04.2026). Bununla birlikte soyut bir hayat pahalılığı iddiası yerine geçen sürenin, belgelenmiş gider artışının ve gelir verilerinin birlikte ortaya konulması davayı güçlendirir. Bu davada boşanmadaki kusur yeniden tartışılmaz; mahkeme koşulların değişip değişmediğini ve hakkaniyete uygun yeni tutarı değerlendirir.
Artış Miktarının Belirlenmesi ve ÜFE Ölçütü
Tarafların ihtiyaçlarında ve gelir durumunda olağanüstü bir değişiklik bulunmayan dosyalarda Yargıtay, yoksulluk nafakasının TÜİK'in yayımladığı ÜFE oranında artırılarak önceki takdirde sağlanan dengenin korunmasını esas almaktadır; Hukuk Genel Kurulu, olağanüstü değişiklik ileri sürülmeyen bir dosyada ÜFE oranını aşan artırımı bozan Özel Daire kararını benimsemiştir (Yargıtay HGK, E. 2014/3-783, K. 2016/309, T. 16.03.2016; Yargıtay 2. HD, E. 2021/4645, K. 2021/5308, T. 28.06.2021). Tarafların gelir veya ihtiyaçlarında değişiklik bulunan dosyalarda ise artış, tarafların gerçekleşen sosyal ve ekonomik durumlarına, günün ekonomik koşullarına ve TMK m.4'teki hakkaniyet ilkesine göre belirlenir (Yargıtay 2. HD, E. 2023/2732, K. 2023/2573, T. 18.05.2023).
İştirak nafakası miktarı belirlenirken tarafların sosyal ve ekonomik durumları, çocuğun yaşı, ihtiyaçları ve eğitimi göz önünde bulundurulur (TMK m.330/1; Yargıtay 2. HD, E. 2026/2775, K. 2026/4877, T. 29.04.2026). Çocuğun ihtiyaçlarında, eğitim giderlerinde veya tarafların ekonomik durumunda değişiklik varsa artış, önceki nafakanın ÜFE'ye göre güncellenmiş tutarıyla sınırlı kalmaz ve TMK m.4'teki hakkaniyet ilkesine göre belirlenir (TMK m.331; Yargıtay 2. HD, E. 2025/10739, K. 2026/2494, T. 04.03.2026; Yargıtay 2. HD, E. 2023/2732, K. 2023/2573, T. 18.05.2023).
Hâkim hakkaniyet ilkesi çerçevesinde şu unsurları birlikte değerlendirir:
Tarafların gelir, malvarlığı ve yaşam koşulları; mahkeme bunları kolluk aracılığıyla yaptırılan sosyal ve ekonomik durum (SED) araştırması ile gerekli gördüğü ölçüde SGK, tapu, trafik tescil ve banka kayıtlarından tespit eder,
Çocuğun yaşı, eğitim durumu ve belgelenmiş güncel ihtiyaçları; nafaka miktarı çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir (TMK m.330/1),
Önceki nafakanın belirlendiği tarih ile dava tarihi arasında geçen süre ve bu süredeki ekonomik göstergeler,
Nafaka borçlusunun ödeme gücü; iştirak nafakası çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir (TMK m.330/1), yoksulluk nafakasında ise borçlunun malî gücü esas alınır (TMK m.175).
Yetersiz artırım da bozma sebebi olabilir: Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesinin takdir ettiği iştirak nafakasını günün ekonomik koşullarına göre az bulmuş ve hakkaniyet ilkesi gözetilerek daha uygun miktarda nafakaya hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur (Yargıtay 2. HD, E. 2025/5710, K. 2025/8173, T. 02.10.2025).
Hesaplama mantığı: Olağanüstü bir değişiklik yoksa mahkemeler çoğunlukla önceki nafakanın belirlendiği tarihten dava tarihine kadar ÜFE'de gerçekleşen değişimi mevcut nafakaya yansıtarak bir başlangıç tutarı belirler. İştirak nafakasında bu tutar çoğu zaman başlangıç noktasıdır; okul kademesi, servis, kurs ve sağlık gibi belgelenmiş yeni giderler bunun üzerine eklenir. ÜFE'yi aşan talepler için somut değişikliklerin ayrıca ispatı gerekir. Talebi bu mantıkla kurmak, talep ile hüküm arasındaki farkı daraltır. Hâkimin nafaka takdirinde esas aldığı ölçütler için hâkim nafakayı nasıl hesaplar yazımıza bakabilirsiniz.
Gelecek Yıllar İçin Artış Talebi
Hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir (yoksulluk nafakası için TMK m.176/5, iştirak nafakası için m.182/4 ve m.330/3, yardım nafakası için m.365/5). Kanun bu yetkiyi istem şartına bağladığından talep dilekçede açıkça yer almalıdır; hâkim taleple bağlıdır (HMK m.26).
Önceki kararda nafakanın her yıl ÜFE oranında artırılmasına hükmedilmiş olması, artırım davasında nafakanın dava tarihindeki koşullara göre yeniden belirlenmesine engel değildir (Yargıtay HGK, E. 2014/3-783, K. 2016/309, T. 16.03.2016). Talep edilmişse bu konuda karar verilmesi gerekir; talebe rağmen yıllık artış belirlenmemesi hatalı bulunmuş ve Yargıtay hükme ÜFE oranında yıllık artışı ekleyerek kararı düzeltmiştir (Yargıtay 2. HD, E. 2024/8876, K. 2025/4865, T. 12.05.2025). Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre gelecek yıllar için artış ÜFE oranında belirlenir; ÜFE oranında artış istenmişken TÜFE uygulanması doğru görülmemiştir (Yargıtay 2. HD, E. 2023/2944, K. 2024/220, T. 16.01.2024). Artışın başlangıcı da talebe bağlıdır: Yargıtay 2. HD, nafakanın dava tarihinden itibaren artırıldığı ve önceki kararda yıllık artış bulunmayan bir dosyada sonraki yıllık artışın dava tarihini izleyen yıldan başlamasını uygun görmüş, ancak davacı artışın karar tarihini izleyen yıllardan başlamasını istediği için talebe bağlı kalınmasını gerekli bulmuştur (Yargıtay 2. HD, E. 2026/5699, K. 2026/7062, T. 23.06.2026). Bu nedenle yıllık artışın hangi tarihten itibaren uygulanacağı da talep sonucunda açıkça yazılmalıdır.
Önceki kararda her yıl belirli oranda artış hükmü varsa nafaka o oranda kendiliğinden artar ve artırılmış tutar ayrıca dava açılmadan icraya konulabilir. Böyle bir hüküm yoksa veya mevcut artış oranı güncel ihtiyaçları karşılamıyorsa artırım davası açılması gerekir.
Artırımın Geçerli Olduğu Tarih
Artırılan nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm ifade eder; kararın kesinleştiği tarihten değil. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararına göre nafakanın artırılması veya eksiltilmesine ilişkin taleplerin kabulünde dava tarihinden itibaren hükmolunur (Yargıtay İBK, T. 28.11.1956, E. 1956/15, K. 1956/15; uygulama için Yargıtay 2. HD, E. 2026/5699, K. 2026/7062, T. 23.06.2026). Dava açılmadan önceki aylar için artırım istenemez; bu nedenle koşullar değiştiğinde davanın gecikmeden açılması alacaklının lehinedir.
Artırım Kararının İcrası
Kişiler hukuku ve aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2, m.367/2); ancak Hukuk Genel Kurulunun da yer verdiği madde gerekçesine göre bu kural nafaka kararlarını kapsamaz (Yargıtay HGK, E. 2025/704, K. 2026/407, T. 24.06.2026). Nafaka kararları bakımından kanun yolu başvurusu icrayı durdurmaz ve icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m.350/1, m.367/1; İİK m.36/4).
Dava tarihi ile karar tarihi arasındaki ödenmemiş fark da artırım kararına dayanılarak ilamlı icra yoluyla istenebilir. Nafaka borcunu ödemeyen borçlu, alacaklının şikâyeti üzerine İcra ve İflas Kanunu m.344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsiyle karşılaşabilir. Bunun için nafaka ilamına dayalı icra takibinin başlatılması, icra emrinin borçluya tebliği, borçlunun ilamda yazılı ödeme koşullarına uymaması ve icra emrinin tebliği ile şikâyet tarihi arasında işlemiş en az bir aylık cari nafaka borcunun bulunması gibi koşullar aranır (Yargıtay 12. HD, E. 2024/6854, K. 2025/131, T. 14.01.2025). Şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m.347); borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açmışsa tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344/2).
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 sayılı Kanun m.4); aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar (4787 sayılı Kanun m.2/2). Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (TMK m.177).
TMK m.177 nafaka alacaklısını koruyan özel bir yetki kuralıdır, ancak kesin yetki niteliğinde değildir: dava başka bir yerde açılmış ve davalı süresinde yetki itirazında bulunmamışsa mahkeme kendiliğinden yetkisizlik kararı veremez (Yargıtay 5. HD, E. 2024/4985, K. 2024/8749, T. 18.11.2024). TMK m.177 nafaka alacaklısına seçimlik hak tanır; alacaklı davayı kendi yerleşim yerinde veya davalının yerleşim yerinde açabilir (Yargıtay 5. HD, E. 2022/11168, K. 2022/14437, T. 24.10.2022). Boşanma davasındaki yetki kuralı (TMK m.168) ile bu kural birbirine karıştırılmamalıdır. Yardım nafakasında taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.365/6).
Yargılama Usulü, Harç ve Süre
Her çeşit nafaka davası basit yargılama usulüne tabidir (HMK m.316/1-ç) ve adli tatilde de görülür (HMK m.103/1-b). 7589 sayılı Kanunla HMK m.147'ye eklenen üçüncü fıkraya göre duruşmalar arasındaki süre kural olarak üç aydan uzun olamaz; bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini göstererek daha uzun süre belirleyebilir. Yargılamanın süresi; delillerin dilekçeyle birlikte eksiksiz sunulmasına, SED araştırmasının dönüş hızına ve mahkemenin iş yüküne bağlıdır.
Dava dilekçesi ve delillerin aile mahkemesine sunulması,
Tarafların sosyal ve ekonomik durumunun kolluk aracılığıyla araştırılması ve gerekli görülen SGK, tapu, trafik tescil, banka kayıtlarının getirtilmesi,
Gerekiyorsa tanık dinlenmesi,
Kararın verilmesi; artırılan nafaka dava tarihinden itibaren hüküm ifade eder, dava tarihi ile karar tarihi arasındaki fark da ilama dayanılarak icraya konulabilir.
Harç ve vekâlet ücreti: Harç, artırılması istenen aylık farkın bir yıllık tutarı üzerinden nispi olarak hesaplanır (492 sayılı Harçlar Kanunu m.16 ve ekli (1) sayılı Tarife; Yargıtay 2. HD, E. 2023/5519, K. 2023/4196, T. 26.09.2023). Nafaka davalarında reddedilen kısım için karşı taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmez (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.9/2; Yargıtay HGK, E. 2025/402, K. 2026/328, T. 13.05.2026); vekâlet ücreti dışındaki yargılama giderleri ise tarafların haklılık oranına göre paylaştırılır (HMK m.323/1-ğ, m.326/2). Kararın temyize açık olup olmadığı, temyiz eden taraf bakımından kabul edilen veya reddedilen yıllık nafaka artış miktarına ve davanın açıldığı tarihteki kesinlik sınırına göre belirlenir (HMK Ek m.1/2; Yargıtay HGK, E. 2022/32, K. 2022/405, T. 29.03.2022; Yargıtay 2. HD, E. 2025/9914, K. 2026/943, T. 02.02.2026). Ekonomik durumu elverişsiz olan davacı adli yardım talep edebilir (HMK m.334).
Talebin kurulması: Artırılması istenen yeni tutar dilekçede açıkça yazılmalıdır; hâkim istenenden fazlasına karar veremez (HMK m.26).
Yargılama sırasında talebin artırılması: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, nafakaların bölünemez alacak niteliğinde olmadığını kabul etmekte ve boşanma davası içinde istenen yoksulluk ile iştirak nafakası taleplerinin ıslahla artırılabileceğini belirtmektedir (Yargıtay 2. HD, E. 2025/8978, K. 2026/4057, T. 14.04.2026; Yargıtay 2. HD, E. 2024/5989, K. 2025/3061, T. 25.03.2025). Bağımsız açılan iştirak nafakası artırım davasında da talep ıslahla artırılabilir; bu durumda da nafaka dava tarihi itibarıyla belirlenir (Yargıtay 2. HD, E. 2025/10739, K. 2026/2494, T. 04.03.2026; Yargıtay 2. HD, E. 2025/10912, K. 2026/2836, T. 12.03.2026). Yoksulluk nafakası artırım davasında ise Hukuk Genel Kurulu, talebin bölünemez olduğunu ve ıslahla artırılamayacağını kabul etmiştir (Yargıtay HGK, E. 2018/3-564, K. 2019/1150, T. 07.11.2019); bu nedenle bu davada talep edilen tutar baştan eksiksiz belirlenmelidir. Her davada talep edilen tutarın baştan gerçekçi ve gerekçeli belirlenmesi önem taşır.
Arabuluculuk: Arabulucuya başvuru yalnızca ilgili kanunlarda dava şartı olarak öngörülen uyuşmazlıklarda zorunludur (6325 sayılı Kanun m.18/A/1); nafaka artırım davası bu kapsamda olmadığından dava doğrudan aile mahkemesinde açılır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolündeki Nafakanın Artırılması
Protokolle belirlenmiş nafaka da artırılabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre ana babanın bakım yükümünün doğal sonucu olan iştirak nafakası, çocuğun korunmasına yönelik olup kamu düzenine ilişkindir (Yargıtay HGK, E. 2020/2-452, K. 2022/1595, T. 24.11.2022); anlaşmalı boşanma protokolüyle belirlenen iştirak nafakası da TMK m.331 uyarınca artırılabilir (Yargıtay 2. HD, E. 2026/2775, K. 2026/4877, T. 29.04.2026). Protokolde tarafların yıllık artış oranları hariç tutulmak kaydıyla nafaka taleplerinden ileriye dönük olarak vazgeçmiş olmaları, yoksulluk ve iştirak nafakalarının artırılması davası açılmasına engel değildir (Yargıtay 2. HD, E. 2026/2058, K. 2026/4169, T. 15.04.2026). Protokolle belirlenen yoksulluk nafakası da TMK m.176/4 uyarınca artırım davasına konu olabilir.
Artırım davasını protokolün uyarlanması davasından ayırmak gerekir. Çocuğun okul ve eğitim giderlerine ilişkin protokol hükümleri de iştirak nafakası kapsamında değerlendirilir ve TMK m.331 uyarınca yeniden belirlenebilir (Yargıtay 2. HD, E. 2025/10739, K. 2026/2494, T. 04.03.2026; Yargıtay 2. HD, E. 2026/2775, K. 2026/4877, T. 29.04.2026). Borçlunun protokolde kararlaştırılan edimlerin (Yargıtay'ın incelediği dosyada döviz cinsinden belirlenen yoksulluk nafakası ve kira yardımı) aşırı ifa güçlüğü (TBK m.138) gerekçesiyle uyarlanmasını istemesi ise protokol tarihindeki koşulların borçludan kaynaklanmayan bir sebeple olağanüstü derecede değişmesine, bu değişimin öngörülmemiş ve öngörülmesinin beklenmemiş olmasına ve ifanın dürüstlük kuralına aykırı düşecek ölçüde katlanılamaz hâle gelmesine bağlıdır (Yargıtay 2. HD, E. 2023/113, K. 2023/3376, T. 20.06.2023).
Dilekçede Yer Alması Gereken Bilgiler
Görevli ve yetkili mahkeme (nafaka alacaklısının veya davalının yerleşim yeri aile mahkemesi),
Tarafların kimlik ve adres bilgileri; iştirak nafakasında çocuğun kimlik bilgileri ve davanın çocuk adına açıldığı,
Nafakaya hükmeden önceki kararın mahkemesi, esas ve karar numarası, kesinleşme tarihi; varsa anlaşmalı boşanma protokolü,
Mevcut nafaka tutarı ve fiilen ödenip ödenmediği,
Önceki karar tarihi ile dava tarihi arasındaki ekonomik verilerin karşılaştırmalı sunumu (ÜFE değişimi, borçlunun gelir artışı),
Değişen somut vakıalar: okul kaydı, servis, kurs, sağlık, kira gibi belgelenmiş gider kalemleri; borçlunun yeni işi veya edindiği malvarlığı,
Delil listesi: fatura ve makbuzlar, okul ve kurs kayıtları, sağlık belgeleri, SGK, tapu, trafik tescil ve banka kayıtlarının getirtilmesi, tanık, SED araştırması talebi,
Talep sonucu: artırılması istenen yeni tutar, artışın dava tarihinden itibaren uygulanması ve gelecek yıllar için ÜFE oranında artış talebi.
Talep sonucunda yer almayan husus hükme bağlanamaz (HMK m.26); özellikle gelecek yıllar için artış talebinin unutulması, ileride yeniden dava açma ihtiyacı doğurabilir. Dilekçe kurgusunun genel ilkeleri için boşanma dilekçesi nasıl yazılır rehberimize bakabilirsiniz.
Nafaka Borçlusunun Savunması
Nafaka borçlusu, koşulların değişmediğini, kendi ödeme gücünün azaldığını veya alacaklının gelir elde etmeye başladığını ispatlayarak talebin reddini ya da daha düşük bir artışı isteyebilir; karşı dava yoluyla nafakanın azaltılmasını veya koşulları varsa kaldırılmasını da talep edebilir (TMK m.176/3-4, m.331). Başlıca savunma araçları şunlardır:
Gelirinin azaldığını veya işini kaybettiğini gösteren SGK ve gelir belgeleri,
Yeniden evlenme, yeni çocuklar veya bakmakla yükümlü olduğu başka kişiler; bunlar ödeme gücünü sınırlayan veriler olarak dikkate alınabilir,
Yoksulluk nafakasında alacaklının yoksulluğunun ortadan kalktığı, evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşadığı ya da haysiyetsiz hayat sürdüğü iddiası (TMK m.176/3); bu iddialar nafakanın kaldırılması istemiyle ileri sürülür,
Yoksulluk nafakasında talep edilen artışın ÜFE oranını aştığı ve bunu haklı kılan olağanüstü bir değişikliğin ispatlanmadığı savunması (Yargıtay HGK, E. 2014/3-783, K. 2016/309).
Yoksulluk Nafakasında “Süresiz” İbaresinin İptali
Anayasa Mahkemesi, Antalya 12. Aile Mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine TMK m.175/1'deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir (AYM, E. 2025/156, K. 2026/131, T. 04.06.2026). Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış; iptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecektir.
İptal yalnızca yoksulluk nafakasının süresizlik niteliğini ilgilendirir; TMK m.176/4'e dayalı artırım imkânı devam eder, iştirak, yardım ve tedbir nafakası ise kararın kapsamı dışındadır. Yürürlük tarihine kadar TMK m.175 mevcut hâliyle uygulanmaya devam eder. İptal kararları geriye yürümediğinden (Anayasa m.153/5), mevcut nafaka ilamları iptal kararıyla kendiliğinden sona ermez. Ayrıntı için yoksulluk nafakasında kusur şartı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Nafaka her yıl kendiliğinden artar mı?
Yalnızca önceki kararda gelecek yıllar için artış hükmü varsa kendiliğinden artar. Böyle bir hüküm yoksa nafakanın yükseltilmesi için TMK m.176/4 veya m.331'e dayanan artırım davası açılması gerekir.
Nafaka artırım davası açmak için ne kadar beklemek gerekir?
Kanunda asgari bekleme süresi yoktur. Yargıtay'a göre koşullar değiştiğinde her zaman dava açılabilir.
Artırılan nafaka geriye dönük istenebilir mi?
Kural olarak hayır. Artırım dava tarihinden itibaren geçerlidir; dava öncesindeki aylar için fark talep edilemez.
Nafaka artırımında ÜFE mi TÜFE mi esas alınır?
Olağanüstü bir değişiklik yoksa yoksulluk nafakasında Yargıtay ÜFE oranındaki artışı esas alır; gelir veya ihtiyaçlarda değişiklik varsa artış hakkaniyete göre belirlenir. İştirak nafakasında çocuğun ihtiyaçlarında veya tarafların gelirinde değişiklik varsa artış ÜFE ile sınırlı kalmaz; çocuğun yaşı, ihtiyaçları ve eğitimi gözetilerek hakkaniyete göre belirlenir. Gelecek yıllar için artış hükümleri uygulamada ÜFE oranında kurulur; ÜFE istenmişken TÜFE uygulanması hatalı bulunmuştur.
İştirak nafakası çocuk büyüdükçe artırılabilir mi?
Evet. Çocuğun yaşı, eğitim durumu ve ihtiyaçları değiştikçe TMK m.331 uyarınca yeniden belirlenebilir. Çocuk ergin olduğunda iştirak nafakası sona erer; eğitimi devam eden ergin çocuk TMK m.328/2 uyarınca kendi adına nafaka davası açabilir.
Nafaka artırım davasında hangi mahkeme yetkilidir?
Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri aile mahkemesi de yetkilidir (TMK m.177); dava davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Bu yetki kesin yetki değildir.
Artırım kararı kesinleşmeden icraya konulabilir mi?
Evet. Kesinleşme şartı, madde gerekçesine göre nafaka kararlarını kapsamaz; nafaka kararlarında kanun yolu başvurusu icrayı durdurmaz ve icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m.350/1, m.367/1; İİK m.36/4).
Anlaşmalı boşanmada belirlenen nafaka artırılabilir mi?
Evet. Protokolle belirlenen iştirak nafakası durum değiştiğinde TMK m.331, yoksulluk nafakası ise TMK m.176/4 uyarınca artırılabilir. Protokoldeki edimlerin borçlu talebiyle aşırı ifa güçlüğü (TBK m.138) gerekçesiyle uyarlanması ise protokol tarihinden sonra öngörülemeyen olağanüstü bir değişikliğin ispatını gerektirir.
Nafaka artırım davasında talep yargılama sırasında artırılabilir mi?
İştirak nafakası artırım davasında evet; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi talebin ıslahla artırılabileceğini kabul etmektedir. Yoksulluk nafakası artırım davasında ise Hukuk Genel Kurulu ıslahla artırımı kabul etmediğinden talep edilen tutar baştan eksiksiz belirlenmelidir. Artırılan nafaka yine dava tarihinden itibaren hüküm ifade eder; her davada tutarın baştan gerçekçi belirlenmesi önemlidir.
Nafaka artırım davasında yeniden kusur tartışılır mı?
Kural olarak hayır. Boşanmadaki kusur yeniden ele alınmaz; mahkeme koşulların değişip değişmediğini ve hakkaniyete uygun yeni tutarı değerlendirir.
Nafaka artırım davası için arabuluculuk zorunlu mu?
Hayır. Arabulucuya başvuru yalnızca ilgili kanunlarda dava şartı olarak öngörülen uyuşmazlıklarda zorunludur (6325 sayılı Kanun m.18/A/1); nafaka artırım davası bu kapsamda değildir; dava doğrudan aile mahkemesinde açılır.
Borçlu, artırım davasına karşı nafakanın azaltılmasını isteyebilir mi?
Evet. Borçlu karşı dava açarak TMK m.176/3-4 veya m.331 uyarınca nafakanın azaltılmasını ya da koşulları varsa kaldırılmasını talep edebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi koşullarında değerlendirilmelidir.
İlgili Yazılar
Av. Murat Akman — Ankara Boşanma Avukatı. Detaylı bilgi ve randevu için: www.muratakman.com
Son güncelleme: 2 Kasım 2026
