Yoksulluk Nafakasında Kusur Şartı: Kim Alabilir, Kim Alamaz?
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Kısa cevap: Yoksulluk nafakası isteyen eşin kusuru, diğer eşin kusurundan daha ağır olmamalıdır (TMK m.175). Buna göre kusursuz, az kusurlu veya eşit kusurlu eş, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecekse nafaka isteyebilir; ağır veya tam kusurlu eş isteyemez. Nafakayı ödeyecek eşin kusurlu olması ise aranmaz.
Ölçü: Kusurun daha ağır olmaması. Kusursuz, az kusurlu ve eşit kusurlu eş nafaka isteyebilir.
Ödeyecek eşin kusuru aranmaz: Yargıtay, kusursuz eşin dahi yoksulluk nafakası ödemekle yükümlü olabileceğini kabul etmektedir (TMK m.175/2; Yargıtay HGK, E. 2017/1036, K. 2019/1147).
Yoksulluğa düşme: Zorunlu giderleri karşılayacak geliri olmamak; asgari ücret düzeyindeki gelir Yargıtay uygulamasında tek başına engel sayılmamaktadır.
Talep: Hâkim kendiliğinden hükmetmez; boşanma davasında istenmemişse boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıllık zamanaşımı süresi içinde ayrı dava açılabilir (TMK m.178).
Süre: Anayasa Mahkemesi “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal hükmü 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecektir.
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer eşin malî gücü oranında ödenen nafakadır. Çocuk için ödenen iştirak nafakasından farklıdır; iştirak nafakası kusurdan bağımsızdır.
Nafakanın süreli mi süresiz mi olacağını merak ediyorsanız Yoksulluk Nafakası Nedir? Süreli Nafaka Olabilir mi? yazımıza göz atabilirsiniz.
Kanundaki Kusur Ölçütü
TMK m.175'e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında nafaka isteyebilir (m.175/1); nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (m.175/2). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da nafaka isteyen eşin boşanmaya sebep olan olaylarda diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması gerektiğini, ağır veya tam kusurlu olduğu tespit edilen eş yararına yoksulluk nafakasına hükmedilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, E. 2023/1141, K. 2025/395, T. 25.06.2025).
Kusur şartının işlevi, kişinin ağırlıklı olarak kendi kusuruyla yol açtığı boşanmadan maddi menfaat elde etmesini önlemektir. Bu nedenle mahkeme önce tarafların boşanmaya sebep olan davranışlarını ve kusur derecelerini belirler; nafaka isteyen eşin ağır ya da tam kusurlu olduğu sonucuna varılırsa, yoksulluğa düşecek olsa dahi yoksulluk nafakası talebi reddedilir.
Eşit Kusurlu Eşin Durumu
Kanundaki “kusuru daha ağır olmamak” ölçütü eşit kusuru da kapsar. Uygulamada sıkça yanlış bilinen nokta budur: nafaka isteyen eşin kusursuz olması gerekmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, her iki eşin de sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği ve eşit kusurlu bulunduğu bir dosyada, eşit kusurlu kadının maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddi gerektiğini, yoksulluk nafakası bakımından ise kadının boşanma yüzünden yoksulluğa düşüp düşmeyeceğinin araştırılması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, E. 2024/130, K. 2025/556, T. 24.09.2025). Başka bir ifadeyle eşit kusur, tazminat taleplerine engel olsa da yoksulluk nafakası talebine tek başına engel değildir.
Kusur Derecelerinin Belirlenmesi
Yargıtay uygulamasında tarafların kusuru kusursuz, az kusurlu, eşit kusurlu, ağır kusurlu veya tam kusurlu şeklinde belirlenir (Yargıtay HGK, E. 2023/1141, K. 2025/395; HGK, E. 2024/130, K. 2025/556). Hangi davranışın daha ağır kusur sayılacağına ilişkin önceden kesin bir ölçü konulamaz; kusurun hangi tarafa ait olduğunu belirlemek somut olayın özelliklerine göre hâkimin takdirindedir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu da eski Medeni Kanun döneminde bu yönde görüş bildirmiştir (Yargıtay İBBGK, E. 1978/5, K. 1978/6, T. 03.07.1978).
Bir eşin, diğerinin kusurlu davranışına karşı gösterdiği tepki niteliğindeki davranış kural olarak kusur olarak yüklenmez. Yargıtay, eşinin kusurlu davranışları karşısında tepki olarak evi terk eden kadına bu nedenle kusur yüklenemeyeceğini kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, E. 2024/4478, K. 2025/1756, T. 20.02.2025). Tepkinin ölçüyü aşıp aşmadığı ise somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. Kusur değerlendirmesinin genel ilkeleri için TMK 166: evlilik birliğinin temelinden sarsılması yazımıza bakabilirsiniz.
Yoksulluk Nafakasının Diğer Şartları
Kusur şartının yanında şu şartların birlikte gerçekleşmesi aranır:
Eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması,
Nafaka talebinde bulunulması,
Nafakanın yükümlünün malî gücüyle orantılı belirlenmesi.
Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre yoksulluk; yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür ve eğitim gibi bireyin maddi varlığını geliştirmek için zorunlu ve gerekli görülen harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmamaktır. Asgari ücret düzeyinde gelir elde edilmesi de tek başına yoksulluk nafakasına engel bir durum olarak kabul edilmemekte, bu gelir nafakanın miktarının belirlenmesinde dikkate alınmaktadır (Yargıtay HGK, E. 2017/1036, K. 2019/1147, T. 07.11.2019). Değerlendirme tarafların ekonomik ve sosyal durumuna göre her dosyada ayrıca yapılır.
Yoksulluğa düşme hâli boşanma davası sırasındaki duruma göre belirlenir; nafaka isteyen eşin çalışıp çalışmadığı, çalışıyorsa onu yoksulluktan kurtaracak düzeyde düzenli ve sürekli bir gelirinin olup olmadığı ve işten ayrılmışsa kendi isteğiyle mi ayrıldığı araştırılır; yeterli ve sürekli geliri olan eş yararına yoksulluk nafakasına hükmedilemez (Yargıtay HGK, E. 2024/130, K. 2025/556). Boşanmanın mal paylaşımı gibi diğer malî sonuçları yoksulluk nafakasından ayrı olarak değerlendirilir.
Nafakanın Miktarı
Nafaka, yükümlü eşin malî gücü oranında belirlenir (TMK m.175); hâkim tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını, nafaka isteyen eşin ihtiyaçlarını ve hakkaniyeti (TMK m.4) gözetir. Uygulamada tarafların gelirleri, malvarlıkları, meslek ve yaşları ile evlilik süresi birlikte değerlendirilir. Talep edilenden fazlasına hükmedilemez (HMK m.26); bu nedenle dilekçede miktarın açıkça yazılması önem taşır.
Gelecek yıllarda nafakanın ne miktarda ödeneceğinin kararda belirlenmesi de istenebilir (TMK m.176/5). Yargıtay uygulamasında bu talep üzerine nafakanın her yıl ÜFE oranında artırılmasına karar verilmesi gerektiği kabul edilmektedir (Yargıtay 2. HD, E. 2023/9814, K. 2024/7170, T. 10.10.2024). Böyle bir talep yoksa mahkeme kendiliğinden yıllık artış belirleyemez (Yargıtay 2. HD, E. 2023/5359, K. 2023/4198, T. 26.09.2023). Hâkimin takdirinde esas aldığı ölçütler için hâkim nafakayı nasıl hesaplar yazımıza bakabilirsiniz.
Talep Zamanı ve Zamanaşımı
Yoksulluk nafakası hâkim tarafından kendiliğinden verilmez; boşanma davasında açıkça talep edilmelidir. Boşanma davasında istenmemişse, evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğradığından, bu süre içinde ayrı bir davayla talep edilebilir (TMK m.178). Zamanaşımı hâkim tarafından kendiliğinden gözetilmez; davalının zamanaşımı def'ini ileri sürmesi gerekir (TBK m.161, TMK m.5 yollamasıyla). Bu ayrı davada kusur, kesinleşmiş boşanma kararındaki belirlemeye göre değerlendirilir; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre yeni vakıalara dayanılması ve yeniden kusur tespiti mümkün değildir (Yargıtay HGK, E. 2017/1006, K. 2019/1132, T. 05.11.2019).
Boşanma davası sırasında hükmedilen tedbir nafakası (TMK m.169) ayrı bir kurumdur; hâkim tarafından kendiliğinden de hükmedilebilen ve dava süresince geçerli olan geçici bir önlemdir. Kesinleşmeden sonraki dönem için yoksulluk nafakasının ayrıca talep edilmiş olması gerekir.
“Süresiz” İbaresinin İptali ve Nafakanın Sona Ermesi
Anayasa Mahkemesi, Antalya 12. Aile Mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine TMK m.175/1'deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiş ve iptal hükmünün yürürlüğe girmesini dokuz ay ertelemiştir (AYM, E. 2025/156, K. 2026/131, T. 04.06.2026). Karar 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; iptal hükmü 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecektir. İptal edilen, nafakanın kendisi değil süre sınırı olmaksızın istenebilmesine imkân tanıyan ibaredir; yoksulluk nafakası talep hakkı ve kusur şartı varlığını korumaktadır.
Bu tarihe kadar aile mahkemeleri mevcut TMK m.175-176 hükümlerini uygulamaya devam eder. İptal kararları geriye yürümediğinden (Anayasa m.153/5) mevcut nafaka kararları iptal kararıyla kendiliğinden sona ermez. Yürürlük tarihinden sonra nafakanın süresi bakımından yapılacak yasal düzenleme ve geçiş hükümleri belirleyici olacaktır.
Nafaka bundan bağımsız olarak da değişebilir: irat biçiminde ödenen nafaka, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176/3). Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde artırılabilir veya azaltılabilir (TMK m.176/4); ayrıntılar için nafaka artırım davası yazımıza bakabilirsiniz.
Ankara'da Yoksulluk Nafakası Talebi
Yoksulluk nafakası talebi boşanma davasıyla birlikte veya boşanmadan sonra ayrı dava olarak aile mahkemesinde ileri sürülür (4787 sayılı Kanun m.4). Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (TMK m.177). Süreç hakkında bilgi için Ankara boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kusursuz eş her zaman yoksulluk nafakası alır mı?
Hayır. Kusursuz olmak tek başına yeterli değildir; ayrıca boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olma ve talepte bulunma gibi şartlar da aranır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yeterli ve sürekli geliri olan eş yararına yoksulluk nafakasına hükmedilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, E. 2024/130, K. 2025/556).
Boşanmada eşit kusurluyum; nafaka alabilir miyim?
Kusurunuz diğer eşten daha ağır olmadığından, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecekseniz yoksulluk nafakası isteyebilirsiniz. Eşit kusur tek başına engel değildir.
Tam kusurlu eş hiç nafaka alamaz mı?
Tam kusurlu eş yoksulluk nafakası alamaz. Ancak çocuk için ödenen iştirak nafakası kusurdan bağımsızdır; velayet kendisinde olan eş çocuk adına iştirak nafakası isteyebilir.
Nafaka alan taraf çalışmaya başlarsa nafaka kesilir mi?
Kendiliğinden kesilmez. Nafaka alan taraf sonradan düzenli ve yeterli bir gelir elde ederek yoksulluktan kurtulursa, nafaka yükümlüsü nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açabilir (TMK m.176/3-4). Asgari ücret düzeyindeki bir gelir Yargıtay uygulamasında tek başına yoksulluk nafakasına engel sayılmamaktadır; değerlendirme somut duruma göre yapılır.
Kusur nasıl ispatlanır?
Tanık beyanları, yazışmalar, belgeler ve dosyaya sunulan diğer deliller kusur değerlendirmesinde esas alınır. Hukuka aykırı elde edilen deliller dikkate alınamaz (HMK m.189/2).
Boşanma davasında yoksulluk nafakası istemeyi unuttum; sonradan alabilir miyim?
Boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla talep edilebilir (TMK m.178). Bu süre zamanaşımı süresidir; karşı taraf ileri sürmezse hâkim kendiliğinden dikkate almaz. Bu davada kusur, boşanma kararındaki belirlemeye göre değerlendirilir.
Anayasa Mahkemesi kararından sonra nafaka süresiz verilir mi?
İptal hükmü 30 Haziran 2027'de yürürlüğe gireceğinden, o tarihe kadar mahkemeler mevcut TMK m.175 metnini uygulamaya devam eder. Bu tarihten sonra yapılacak yasal düzenleme ve geçiş hükümleri belirleyici olacaktır.
Hâlihazırda aldığım nafaka bu kararla kesilir mi?
Kendiliğinden kesilmez; iptal kararları geriye yürümez (Anayasa m.153/5). Sonraki durum yapılacak yasal düzenlemeye göre belirlenecektir. Nafaka ayrıca TMK m.176/3'teki sebeplerle sona erebilir.
Asgari ücretle çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
Alabilir; kusur şartı da gerçekleşmişse, asgari ücret düzeyindeki gelir Yargıtay uygulamasında tek başına engel sayılmamaktadır. Bu gelir nafakanın miktarının belirlenmesinde dikkate alınır (Yargıtay HGK, E. 2017/1036, K. 2019/1147).
Yoksulluk nafakası ile tedbir nafakası aynı şey mi?
Hayır. Tedbir nafakası boşanma davası süresince geçerli bir geçici önlemdir (TMK m.169). Yoksulluk nafakası ise boşanmadan sonraki dönem için, talep hâlinde hükmedilir (TMK m.175).
Eski eşim yeniden evlendi; nafaka kesilir mi?
Evet. Nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi hâlinde irat biçiminde ödenen yoksulluk nafakası kendiliğinden kalkar (TMK m.176/3). Evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşama hâlinde ise nafaka kendiliğinden değil, açılacak davada mahkeme kararıyla kaldırılır.
Yoksulluk nafakasını ödemezsem ne olur?
Nafaka alacağı için icra takibi yapılabilir. Nafaka kararına uymayan borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir; hapis uygulanırken kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir (İİK m.344). Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açmışsa tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi koşullarında değerlendirilmelidir.
İlgili Yazılar
Av. Murat Akman — Ankara Boşanma Avukatı. Detaylı bilgi ve randevu için: www.muratakman.com
Son güncelleme: 2 Kasım 2026
