TMK 174: Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat
Güncelleme tarihi: 2 Kas
TMK 174'ün Düzenlediği Tazminatlar
Kısa cevap: Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesi boşanmada tazminatı düzenler. Birinci fıkra, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eşe maddi tazminat; ikinci fıkra, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan eşe manevi tazminat isteme hakkı tanır.
Her iki tazminat da boşanmanın eki niteliğindedir: boşanma kararı verilmedikçe tazminata hükmedilemez ve hâkim talep edilmeyen ya da talebi aşan bir tazminata karar veremez (HMK m.26).
TMK 174 Madde Metni
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.174 ("Maddî ve manevî tazminat"):
(1) Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir.
(2) Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.
Özellik | Maddi Tazminat (m.174/1) | Manevi Tazminat (m.174/2) |
Amacı | Boşanma yüzünden zedelenen mevcut/beklenen menfaatin karşılanması | Kişilik hakkına saldırının manevi olarak telafisi |
Şart | Kusursuz/daha az kusurlu olma + menfaat kaybı | Kusursuz/daha az kusurlu olma + kişilik hakkına saldırı |
Ödeme şekli | Toptan veya irat biçiminde olabilir (TMK m.176/1) | İrat biçiminde ödenmesine karar verilemez (TMK m.176/2) |
Örnek | Eşin maddi desteğinden yoksun kalma | Şiddet, hakaret, sadakatsizlik nedeniyle onur kırılması |
Eşit kusurda durum | Talep reddedilir | Talep reddedilir |
TMK 174/1: Maddi Tazminatın Şartları
Kısa cevap: Maddi tazminat için üç şart birlikte aranır: talep eden eşin kusursuz veya diğerinden daha az kusurlu olması, karşı tarafın kusurlu olması ve boşanma yüzünden mevcut veya beklenen bir menfaatin zedelenmesi.
Boşanmayla birlikte eşin sağladığı maddi destekten ve eşten dolayı yararlanılan sosyal güvenlik haklarından yoksun kalınması, mevcut menfaatin zedelenmesi olarak değerlendirilebilir (Yargıtay 2. HD E.2013/13911, K.2013/19441, T.08.07.2013). Yargıtay miktarın belirlenmesinde tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını, kusur derecelerini, paranın alım gücünü ve ihlal edilen mevcut ve beklenen menfaatlerin kapsamını, hakkaniyet ilkesiyle birlikte gözetir (Yargıtay 2. HD E.2023/151, K.2023/3175, T.14.06.2023).
TMK 174/2: Manevi Tazminatın Şartları
Kısa cevap: Manevi tazminat için boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkının saldırıya uğraması ve karşı tarafın kusurlu olması gerekir. Fiziksel şiddet, hakaret, aşağılama ve sadakatsizlik gibi davranışlar uygulamada kişilik hakkına saldırı olarak değerlendirilmektedir.
Manevi tazminatın sabit bir tarifesi yoktur. Miktar; tarafların ekonomik ve sosyal durumları, kusur dereceleri, paranın alım gücü ve kişilik haklarına yapılan saldırı dikkate alınarak takdir edilir (Yargıtay 2. HD E.2025/10202, K.2026/2498, T.04.03.2026).
Eşit Kusurda Tazminat
Kısa cevap: Tazminat isteyen eşin kusursuz veya diğerinden daha az kusurlu olması gerekir; eşit kusurlu eşlerden hiçbiri diğerinden maddi veya manevi tazminat isteyemez (Yargıtay HGK E.2024/130, K.2025/556, T.24.09.2025). Ağır veya tam kusurlu eşin tazminat talebi de kabul edilmez.
Eşit kusurda yoksulluk nafakası ise istenebilir; bu konudaki ölçü farklıdır. Ayrıntılar için yoksulluk nafakasında kusur şartı yazımıza, kusurun nasıl belirlendiği için TMK 166 yazımıza bakabilirsiniz.
Tazminatın Ödenme Şekli: Toptan veya İrat
Kısa cevap: Maddi tazminatın toptan veya durumun gereklerine göre irat (dönemsel ödeme) biçiminde ödenmesine karar verilebilir (TMK m.176/1). Manevi tazminatın ise irat biçiminde ödenmesine karar verilemez (TMK m.176/2).
İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddi tazminat, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır. Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir (TMK m.176/3-4).
Tazminatta Faizin Başlangıcı
Kısa cevap: Boşanma davasında hükmedilen maddi ve manevi tazminat, boşanma hükmünün kesinleşmesiyle muaccel olur; faiz de bu tarihten işler. Yargıtay, dava tarihinden faiz yürütülmesini usul ve kanuna aykırı bulmaktadır (Yargıtay 2. HD E.2024/1895, K.2024/2025, T.21.03.2024).
Boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir davayla istenen maddi tazminatta ise faiz, bu ayrı davanın açıldığı tarihten itibaren işletilir (Yargıtay 2. HD E.2023/5421, K.2023/4400, T.03.10.2023).
Tazminat Talebinin Süresi
Kısa cevap: Tazminat boşanma davasıyla birlikte istenebileceği gibi, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla da istenebilir; bu süre geçince talep zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Zamanaşımı hâkim tarafından kendiliğinden gözetilmez, davalının def'i olarak ileri sürmesi gerekir.
Anlaşmalı boşanmada durum farklıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre anlaşmalı boşanma kararından sonra eşler boşanmanın mali sonuçlarını nihai olarak çözmüş sayılır; bu nedenle artık boşanma sebebiyle maddi ve manevi tazminat istenemez (Yargıtay HGK E.2017/3067, K.2019/512, T.02.05.2019). Tazminat talebi varsa anlaşmalı boşanma protokolünde düzenlenmelidir; protokol için anlaşmalı boşanma rehberimize bakabilirsiniz.
Talep, Miktar, Islah ve Harç
Kısa cevap: Tazminat talebi dilekçede miktar gösterilerek yazılmalıdır; hâkim talepten fazlasına karar veremez. Yargıtay uygulamasına göre maddi tazminat ıslahla artırılabilir, manevi tazminat ise bölünmez nitelikte olduğundan ıslahla da artırılamaz (Yargıtay 2. HD E.2024/926, K.2024/8200, T.04.11.2024).
Boşanma davası içinde istenen maddi ve manevi tazminat, boşanmanın eki niteliğinde olduğundan ayrıca nispi harca tabi değildir. Boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir davayla istenen tazminat ise peşin nispi harca tabidir (Yargıtay 2. HD E.2010/4668, K.2011/8012, T.10.05.2011; Yargıtay HGK E.2017/3067, K.2019/512).
Aldatan Eşin Birlikte Olduğu Üçüncü Kişinin Sorumluluğu
Kısa cevap: Kural olarak üçüncü kişiden manevi tazminat istenemez. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, evlilik birliği devam ederken eşlerden biriyle evli olduğunu bilerek birlikte olan üçüncü kişiye karşı diğer eşin manevi tazminat isteminde bulunamayacağına karar vermiştir (Yargıtay İBBGK E.2017/5, K.2018/7, T.06.07.2018). Aldatılan eşin manevi tazminat talebi kural olarak aldatan eşe yöneltilir; boşanma davasında bu talep TMK m.174/2'ye dayanır.
Üçüncü kişi, aldatılan eşin konut dokunulmazlığını ihlal etmek veya özel yaşamına müdahale etmek gibi bağımsız bir kişilik hakkı ihlali gerçekleştirmişse sorumluluğu ayrıca doğabilir (Yargıtay İBBGK E.2017/5, K.2018/7). Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu da bu içtihada dayanılarak verilen ret kararında aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediğine karar vermiştir (Ömer Sivrikaya, B. No: 2020/3519, 25.10.2023).
Tazminata Yol Açabilecek Davranışlar
Sadakatsizlik ve güven sarsıcı davranış
Fiziksel şiddet ve tehdit
Hakaret, aşağılama ve küçük düşürme
Ekonomik şiddet: imkânı olduğu hâlde ailenin geçimine katkıda bulunmamak
Haklı sebep olmaksızın eşi ortak konuttan kovmak
Bu davranışların tazminata yol açıp açmayacağı; kusurun ağırlığına, kişilik hakkına saldırının niteliğine ve ispat durumuna göre ayrı ayrı değerlendirilir. Yargıtay'a göre boşanmaya sebep olan fiili ayrılık tek başına kişilik haklarına saldırı niteliğinde değildir; başka bir kusur veya kişilik hakkı ihlali eşlik etmedikçe manevi tazminat gerektirmez (Yargıtay 2. HD E.2014/15775, K.2014/26482, T.24.12.2014; 2. HD E.2021/9916, K.2021/9807, T.20.12.2021).
Ziynet ve Çeyiz Talepleriyle İlişkisi
Kısa cevap: Düğün takıları (ziynet) ve çeyiz gibi eşyaların iadesine ilişkin talepler TMK m.174 tazminatı değildir; bağımsız taleplerdir ve kendi harç ve zamanaşımı kurallarına tabidir. Ayrıntılar için ziynet alacağı davası yazımıza bakabilirsiniz.
Görevli Mahkeme ve Kanun Yolu
Kısa cevap: Tazminat talepleri, boşanma davasıyla birlikte veya ayrı davayla istensin, aile mahkemesinde görülür (4787 sayılı Kanun m.4); aile mahkemesi kurulmamış yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bu davalara bakar (4787 sayılı Kanun m.2). Boşanma davasıyla birlikte istendiğinde yetkili mahkeme TMK m.168'e göre belirlenir.
Tazminat hükmüne karşı istinaf ve temyiz yoluna başvurulabilir. Boşanmadan sonra ayrı bir davayla istenen tazminatta ve ziynet gibi bağımsız taleplerde parasal kesinlik sınırları uygulanır; sınırın altında kalan kararlar temyiz edilemez (Yargıtay 2. HD E.2022/9012, K.2022/9543, T.23.11.2022). Kanun yolu dilekçesinde boşanma, kusur, tazminat ve nafaka hükümlerinden hangilerine itiraz edildiği açıkça gösterilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davası reddedilirse tazminat alabilir miyim?
Hayır. Maddi ve manevi tazminat boşanmanın fer'îsidir; boşanma kararı verilmedikçe tazminata hükmedilemez.
Hâkim benim istemediğim hâlde tazminata hükmedebilir mi?
Hayır. Tazminat taleple bağlıdır; hâkim talep olmadan veya talep edilen miktarı aşarak tazminata hükmedemez.
Tazminat talebimi unuttum, sonradan isteyebilir miyim?
Çekişmeli boşanmada, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla isteyebilirsiniz (TMK m.178). Anlaşmalı boşanmadan sonra ise boşanma sebebiyle tazminat istenemez (Yargıtay HGK E.2017/3067, K.2019/512).
Gelirim yok; yine de maddi tazminat isteyebilir miyim?
Evet. Eşin desteğinden ve eşten dolayı yararlanılan sosyal güvenlik haklarından yoksun kalmak, mevcut menfaatin zedelenmesi olarak değerlendirilebilir (Yargıtay 2. HD E.2013/13911, K.2013/19441). Mahkeme tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını tazminat miktarının belirlenmesinde gözetir.
Manevi tazminat taksitle ödenebilir mi?
Mahkeme, manevi tazminatın irat (dönemsel ödeme) biçiminde ödenmesine karar veremez; manevi tazminata toptan olarak hükmedilir (TMK m.176/2). Maddi tazminat ise toptan veya irat biçiminde ödenebilir (TMK m.176/1). Hükmedilen tutarın taksitle ödenmesi ise alacaklı eşin kabulüne bağlıdır; alacaklı kısmen ifayı reddedebilir (TBK m.84/1).
Tazminata faiz ne zamandan işler?
Boşanma davasında hükmedilen tazminata boşanma hükmünün kesinleştiği tarihten, boşanmadan sonra açılan ayrı maddi tazminat davasında ise dava tarihinden itibaren faiz işletilir (Yargıtay 2. HD E.2024/1895, K.2024/2025; E.2023/5421, K.2023/4400).
Kusurlu olan ben olsam bile tazminat isteyebilir miyim?
Daha az kusurluysanız isteyebilirsiniz. Eşit, ağır veya tam kusurluysanız tazminat talebiniz kabul edilmez.
Tazminat miktarını dava sırasında artırabilir miyim?
Maddi tazminat, tahkikat sona erinceye kadar ve bir kez kullanılabilen ıslah yoluyla artırılabilir. Manevi tazminat ise bölünmez nitelikte olduğundan ıslahla da artırılamaz; bu nedenle manevi tazminat miktarı dava dilekçesinde dikkatle belirlenmelidir (Yargıtay 2. HD E.2024/926, K.2024/8200).
Boşanma davası sürerken eş ölürse tazminat ne olur?
Evlilik ölümle sona erdiğinden boşanma davası ve buna bağlı tazminat talepleri konusuz kalır. Ölen eşin mirasçılarından biri davaya yalnızca sağ kalan eşin kusurunun ispatı için devam edebilir; bu durumda mahkeme hükümde yalnızca kusur tespiti yapar (Yargıtay 2. HD E.2022/9753, K.2023/445, T.25.01.2023). Kusur ispatlanırsa sağ kalan eş, kanun gereği yasal mirasçı olamaz (TMK m.181/2).
Tazminat kararına itiraz edebilir miyim?
Evet, istinaf ve temyiz yoluna başvurabilirsiniz. Boşanmadan sonra ayrı bir davayla istenen tazminatta ve ziynet gibi bağımsız taleplerde parasal kesinlik sınırları uygulandığından, sınırın altında kalan kararlar için temyiz yolu kapalıdır (Yargıtay 2. HD E.2022/9012, K.2022/9543).
Ankara'da Tazminat Davaları
Tazminat talepleri aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bu davalara bakar (4787 sayılı Kanun m.2).
İlgili Yazılarımız
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebileceğinden, her dosya kendi koşullarında ve güncel düzenlemeler ışığında değerlendirilmelidir.
Av. Murat Akman — Ankara Boşanma Avukatı. Detaylı bilgi ve randevu için: www.muratakman.com
Son güncelleme: 2 Kasım 2026
