Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat (TMK 174): Şartlar, Miktar ve Üçüncü Kişi Sorumluluğu (2026)

Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat Nedir?

Kısa cevap: TMK m.174, boşanma yüzünden mevcut veya beklenen bir menfaati zedelenen tarafa maddi tazminat (m.174/1), boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafa manevi tazminat (m.174/2) hakkı tanır. Her ikisinde de talep edenin kusursuz veya karşı taraftan daha az kusurlu olması şarttır.

Özellik	Maddi Tazminat (m.174/1)	Manevi Tazminat (m.174/2)
Amacı	Boşanma yüzünden zedelenen mevcut/beklenen menfaatin karşılanması	Kişilik hakkına saldırının manevi olarak telafisi
Şart	Kusursuz/daha az kusurlu olma + menfaat kaybı	Kusursuz/daha az kusurlu olma + kişilik hakkına saldırı
Ödeme şekli	Toptan veya irat (taksitli) olabilir	Yalnızca toptan ödenir
Örnek	Eş desteğinin kaybı, sosyal güvence kaybı	Şiddet, hakaret, sadakatsizlik nedeniyle onur kırılması
Eşit kusurda durum	Talep reddedilir	Talep reddedilir

Her iki tazminat da boşanmanın fer'îsidir; yani ancak boşanma kararı verilip kesinleştiğinde gündeme gelir ve taleple bağlıdır — hâkim, istenmeyen bir tazminata kendiliğinden karar veremez.

Maddi Tazminat İçin Hangi Kayıplar Talep Edilebilir?

Kısa cevap: Maddi tazminat; boşanma yüzünden kaybedilen eş desteği, sosyal güvenlik ve sigorta imkânları, miras beklentisi gibi mevcut veya beklenen menfaatleri kapsar. Ev işleri ve çocuk bakımı da bu menfaat kapsamında değerlendirilir; gelirin bulunmaması tazminatın varlığını değil, miktarını etkiler.

Buna karşılık düğün masrafları, nikâh/doğum giderleri, çeyiz ve ziynet (düğün takıları) talepleri TMK m.174 kapsamında DEĞİLDİR; bunlar ayrı hukuki nitelikte alacak/istihkak talepleridir ve farklı bir zamanaşımı süresine tabidir. Ziynet konusunda ayrıntılı bilgi için ziynet alacağı davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Manevi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?

Kısa cevap: Sabit bir tarife yoktur. Hâkim; tarafların ekonomik ve sosyal durumunu, kusurun ağırlığını, kişilik hakkına saldırının niteliğini, paranın alım gücünü ve hakkaniyeti (TMK m.4; TBK m.50-51) birlikte değerlendirerek somut olaya göre takdir eder.

Manevi tazminatın amacı zenginleşme değil, kişilik hakkı saldırıya uğrayanın manevi dengesini kısmen telafi etmektir; bu nedenle fiil ile tazminat miktarı arasında makul bir oran aranır. Miktar, talep edilen tutarı aşamaz ve yalnızca toptan (bir defada) ödenir; taksitli (irat) manevi tazminata karar verilemez.

Eşit Kusur Halinde Tazminat İstenebilir mi?

Kısa cevap: Hayır. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre eşit kusurlu eşlerden hiçbiri diğerinden ne maddi ne de manevi tazminat isteyebilir; tazminat için talep edenin kusursuz veya karşı taraftan daha az kusurlu olması gerekir.

Yargıtay Uygulaması

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, eşit kusur hâlinde manevi tazminata karar verilemeyeceğini teyit etmiştir. Uygulamada ilk derece mahkemeleri tarafları sıklıkla eşit kusurlu bulup tazminat taleplerini reddetmekte; Yargıtay ise kusur derecelendirmesini yeniden inceleyerek, ağır kusurun karşı tarafta olduğu hâllerde az kusurlu eş lehine tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle bozma kararları verebilmektedir.

Kusurum Varsa Karşı Taraftan Tazminat İsteyebilir Miyim?

Kısa cevap: Az kusurluysanız evet isteyebilirsiniz; ancak ağır veya tam kusurluysanız tazminat talebiniz kabul edilmez. Belirleyici olan, sizin karşı taraftan daha az kusurlu olmanızdır.

Aldatan Eşimle Birlikte Olan Üçüncü Kişiden Tazminat İsteyebilir Miyim?

Kısa cevap: Kural olarak hayır. Sadakat yükümlülüğü yalnızca eşler arasında bir yükümlülüktür; salt aldatma nedeniyle üçüncü kişiden manevi tazminat istenemez. Ancak üçüncü kişi konut dokunulmazlığını ihlal etme, özel yaşama müdahale veya hakaret gibi bağımsız bir kişilik hakkı ihlalinde bulunmuşsa ayrı bir sorumluluk doğabilir.

Yargıtay Uygulaması

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 06.07.2018 tarihli, 2017/5 E., 2018/7 K. sayılı kararı (08.12.2018 tarihli ve 30619 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır), eşlerden birinin evli olduğunu bilerek onunla birlikte olan üçüncü kişiye karşı diğer eşin manevi tazminat isteyemeyeceğine hükmetmiştir. Bu kararla birlikte, 2018 öncesinde üçüncü kişiye dava açılabileceğini kabul eden önceki içtihat terk edilmiştir. Anayasa Mahkemesi de bu görüşü, Ömer Sivrikaya kararında (B. No: 2020/3519, 25.10.2023) anayasal düzeyde teyit etmiştir.

Tazminat Talebi Ne Zamana Kadar İleri Sürülebilir?

Kısa cevap: Tazminat, boşanma davasıyla birlikte istenebileceği gibi, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı bir dava ile de talep edilebilir (TMK m.178). Bu süre geçtikten sonra tazminat istemi zamanaşımına uğrar.

Süre, boşanma kararının tebliğ tarihinden değil, kesinleşme tarihinden itibaren işlemeye başlar. Bu düzenleme, eşlerin yıllar sonra tazminat nedeniyle tekrar karşı karşıya gelmesini önlemeyi amaçlar.

Hakim Talep Olmadan Tazminata Karar Verebilir mi?

Kısa cevap: Hayır. Maddi ve manevi tazminat taleple bağlıdır; hâkim, açıkça talep edilmeyen bir tazminata kendiliğinden hükmedemez ve talep edilen miktarı aşan bir tazminata da karar veremez.

Tazminata Faiz İşler mi?

Kısa cevap: Evet. Tazminat boşanmanın fer'îsi olduğundan, faiz genellikle boşanma kararının kesinleşme tarihinden itibaren işletilir; dava tarihinden itibaren faiz talebi kural olarak kabul görmez.

Hangi Davranışlar Tazminat Gerektirebilir?

• ✅ Sadakatsizlik / güven sarsıcı davranış

• ✅ Fiziksel şiddet

• ✅ Ekonomik şiddet (gelirin aile için harcanmaması, çocuğun harçlığının alınması)

• ✅ Hakaret ve küçük düşürme

• ✅ Haklı sebep olmaksızın evden kovma veya terk

• ✅ Psikolojik baskı

Bu davranışların tazminata yol açıp açmayacağı; kusurun ağırlığı, kişilik hakkına saldırının niteliği ve somut ispat durumuna göre ayrı ayrı değerlendirilir. Salt fiili ayrılık, başka bir kusur veya kişilik hakkı ihlali eşlik etmedikçe tek başına manevi tazminat gerektirmez.

Tazminat Davası Nerede Açılır ve İstinaf/Temyiz Süreci Nasıl İşler?

Kısa cevap: Boşanmanın fer'îsi olan tazminat talepleri aile mahkemesinde (bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesinde) görülür. Manevi tazminat taleplerinde miktara bakılmaksızın istinaf yolu açıktır; maddi tazminatta ise güncel parasal kesinlik sınırları uygulanır.

2026 yılı için istinaf kesinlik sınırı 50.000 TL, temyiz kesinlik sınırı 682.000 TL'dir (%25,49 yeniden değerleme oranına göre güncellenmiştir). Sürecin genel işleyişi için çekişmeli boşanma davası rehberi içeriğimizi de inceleyebilirsiniz.

Örnek Senaryolar

Örnek Senaryo 1: Ev Hanımının Maddi Tazminat Talebi

Kurgusal örnek — A, 15 yıllık evliliğinde çalışmamış, ev işleri ve çocuk bakımını üstlenmiştir. Eşinin ağır kusuruyla boşanma gerçekleşince, kendi adına gelir bulunmamasına rağmen, boşanma yüzünden kaybettiği eş desteği ve sosyal güvence kaybı nedeniyle maddi tazminat talep edebilir; mahkeme gelirin bulunmamasını tazminatın miktarında dikkate alır.

Örnek Senaryo 2: Eşit Kusur Nedeniyle Ret

Kurgusal örnek — B ile C'nin boşanma davasında her iki tarafın da birbirine karşılıklı hakaret ve kusurlu davranışları tespit edilir. Mahkeme, taraflar eşit kusurlu bulunduğundan her iki tarafın tazminat talebini de reddeder.

Örnek Senaryo 3: Üçüncü Kişiye Karşı Talebin Reddi

Kurgusal örnek — D, eşinin E ile birlikte olduğunu öğrenir ve E'den manevi tazminat talep etmek ister. Salt aldatma eylemi tek başına E'ye karşı tazminat hakkı doğurmaz; E'nin ayrıca örneğin konut dokunulmazlığını ihlal etmesi gibi bağımsız bir kişilik hakkı ihlali bulunmadıkça talep reddedilir.

Örnek Senaryo 4: Zamanaşımını Kaçırma

Kurgusal örnek — F, boşanma davasında tazminat talep etmeyi unutmuştur. Boşanma kararının kesinleşmesinden 8 ay sonra ayrı bir tazminat davası açar; bu, 1 yıllık süre içinde olduğundan süresinde kabul edilir. Aynı talebi 14 ay sonra açsaydı zamanaşımı def'iyle karşılaşabilirdi.

Örnek Senaryo 5: Şiddet ve Ekonomik Kusurun Birlikte Değerlendirilmesi

Kurgusal örnek — G, eşinden hem fiziksel şiddet görmüş hem de eşi ailenin geçimine katkı sağlamamıştır. Mahkeme her iki olguyu birlikte değerlendirerek hem maddi hem manevi tazminata hükmedebilir; her tazminat türü kendi şartları çerçevesinde ayrı değerlendirilir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Tazminat talebini dilekçede açıkça ve miktar belirterek yazmamak

• Ziynet/çeyiz taleplerini TMK m.174 tazminatıyla karıştırmak

• Eşit kusur ihtimalini göz ardı ederek yalnızca yüksek miktar talep etmek, kusur dengesini destekleyecek somut delil sunmamak

• Üçüncü kişiden tazminat beklentisiyle zaman ve kaynak harcamak

• 1 yıllık süreyi (TMK m.178) kaçırmak

• Manevi tazminatı taksitli talep etmek (yalnızca toptan ödenir)

• Kişilik hakkına saldırıyı somut biçimde anlatmadan yalnızca genel ifadeyle tazminat istemek

Tazminat Talebi Öncesi Kontrol Listesi

• ☐ Kusur dengesi (kim daha az kusurlu) net biçimde ortaya konuldu mu?

• ☐ Maddi tazminat için somut menfaat kaybı (eş desteği, sosyal güvence vb.) belirlendi mi?

• ☐ Manevi tazminat için kişilik hakkına saldırı teşkil eden olaylar somutlaştırıldı mı?

• ☐ Talep miktarı dilekçede açıkça belirtildi mi?

• ☐ Ziynet/çeyiz talepleri ayrı bir başlık altında mı ileri sürüldü?

• ☐ Boşanma kesinleşmesinden itibaren 1 yıllık süre takip ediliyor mu?

• ☐ Destekleyici deliller (tanık, yazışma, belge) toplandı mı?

Genel Hukuki Değerlendirme

Uygulamada birçok kişi tazminat talebini yalnızca "kusurlu olan öder" mantığıyla değerlendirmektedir. Oysa aile mahkemeleri bakımından belirleyici olan, kusur derecesinin somut biçimde ortaya konulması, kişilik hakkına saldırının veya menfaat kaybının açıkça ispatlanması ve talebin usulüne uygun, süresi içinde ve miktar belirtilerek ileri sürülmesidir. Özellikle üçüncü kişiden tazminat beklentisi gibi güncel içtihatla artık kabul görmeyen taleplerde, dava stratejisinin baştan doğru kurulması zaman ve kaynak kaybının önüne geçer.

Sık Sorulan Sorular

Eşit kusurluysak tazminat alabilir miyiz?

Hayır. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre eşit kusur hâlinde ne maddi ne de manevi tazminata hükmedilebilir; tazminat için talep edenin kusursuz veya karşı taraftan daha az kusurlu olması şarttır.

Boşanma davası reddedilirse tazminat alabilir miyim?

Hayır. Maddi ve manevi tazminat boşanmanın fer'îsidir; boşanma kararı verilmedikçe tazminata hükmedilemez.

Tazminat talebimi unuttum, sonradan isteyebilir miyim?

Evet, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı bir dava ile tazminat talep edebilirsiniz (TMK m.178).

Hakim benim istemediğim hâlde tazminata hükmedebilir mi?

Hayır. Tazminat taleple bağlıdır; hâkim talep olmadan veya talep edilen miktarı aşarak tazminata hükmedemez.

Eşimi aldatan kişiden (üçüncü kişiden) tazminat isteyebilir miyim?

Kural olarak hayır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca salt aldatma nedeniyle üçüncü kişiden manevi tazminat istenemez; ancak üçüncü kişi konut dokunulmazlığını ihlal etme veya hakaret gibi bağımsız bir kişilik hakkı ihlalinde bulunmuşsa ayrı bir sorumluluk doğabilir.

Ev hanımıyım, gelirim yok; yine de maddi tazminat alabilir miyim?

Evet. Yargıtay, ev işleri ve çocuk bakımının da mevcut/beklenen menfaat kapsamında olduğunu kabul eder; gelirin bulunmaması tazminatın varlığını değil, ancak miktarını etkileyebilir.

Çeyiz ve düğün takıları (ziynet) da bu tazminatın parçası mı?

Hayır. Ziynet ve çeyiz talepleri TMK m.174 kapsamında değildir; ayrı hukuki nitelikte alacak/istihkak talepleridir ve farklı bir zamanaşımına tabidir.

Manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir; sabit bir tarife var mı?

Hayır, sabit bir tarife yoktur. Hâkim; tarafların ekonomik-sosyal durumu, kusurun ağırlığı, kişilik hakkına saldırının niteliği ve hakkaniyeti birlikte değerlendirerek somut olaya göre takdir eder.

Tazminata faiz işler mi, ne zamandan itibaren?

Evet, faiz işler. Tazminat boşanmanın fer'îsi olduğundan, faiz genellikle boşanma kararının kesinleşme tarihinden itibaren işletilir.

Tazminat taksitle mi ödenir, toptan mı?

Manevi tazminat yalnızca toptan (bir defada) ödenir; irat (aylık taksit) biçiminde manevi tazminata karar verilemez.

Anlaşmalı boşanmada da tazminat istenebilir mi?

Anlaşmalı boşanmada kusur tespiti yapılmadığından, protokolde yer almayan bir tazminat talebi sonradan bu davaya dayanarak ileri sürülemez; taraflar tazminatı da protokole dahil ederek düzenleyebilir.

Tazminat davasını hangi mahkemede açarım?

Boşanmanın fer'îsi olan tazminat talepleri aile mahkemesinde (bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesinde) görülür.

Eşim beni terk etti; bu tazminat için yeterli mi?

Tek başına terk, somut kusur ve zarar/kişilik hakkı ihlali ile birlikte değerlendirilmedikçe otomatik tazminat doğurmaz; olayın koşullarına ve ispatına bağlıdır.

Tazminat davasında tanık gösterebilir miyim?

Evet. Kusuru ve kişilik hakkına saldırıyı ispat için tanık, yazışma, belge gibi deliller sunulabilir; tanığın somut ve doğrudan bilgiye dayanması önemlidir.

Tazminat kararına itiraz edebilir miyim (istinaf/temyiz)?

Evet. Manevi tazminat taleplerinde miktara bakılmaksızın istinaf yolu açıktır; maddi tazminatta ise güncel parasal kesinlik sınırları uygulanır.

Kusurlu olan ben olsam bile karşı taraftan tazminat isteyebilir miyim?

Hayır. Tazminat isteyebilmek için sizin kusursuz veya karşı taraftan daha az kusurlu olmanız gerekir; ağır/tam kusurlu taraf tazminat talep edemez.

Tazminat miktarını dava sırasında artırabilir miyim?

Evet, ıslah yoluyla (yargılama sırasında bir kez kullanılabilecek hak) veya belirsiz alacak davası şeklinde açılmışsa bilirkişi/delil sonucuna göre talep artırılabilir.

Boşanmadan yıllar sonra tazminat isteyebilir miyim?

Hayır, kural olarak istemezsiniz. TMK m.178 uyarınca boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde talep edilmesi gerekir; bu süre geçtikten sonra tazminat istemi zamanaşımına uğrar.

Maddi tazminatta hangi kayıplar talep edilebilir?

Boşanma nedeniyle kaybedilen eş desteği, sosyal güvenlik/sigorta imkânları, miras beklentisi gibi mevcut veya beklenen menfaatler talep edilebilir; miktar somut duruma göre belirlenir.

Şiddet gördüm ama ekonomik olarak da mağdur oldum; her ikisi için de tazminat isteyebilir miyim?

Evet, aynı davada hem maddi hem manevi tazminat birlikte talep edilebilir; her biri kendi şartları çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilir.

Hâkimin dosyayı değerlendirirken hangi delil ve kriterleri esas aldığı hakkında ayrıntılı bilgi için Hâkim Boşanma Davasında Nelere Bakar? rehberimizi de inceleyebilirsiniz.

Ankara Boşanma Tazminatı Avukatı Desteği

Boşanmada maddi ve manevi tazminat taleplerinin kabulü; kusur dengesinin doğru kurgulanmasına, kişilik hakkına saldırının veya menfaat kaybının somut delillerle ortaya konulmasına ve talebin süresi içinde usulüne uygun ileri sürülmesine bağlıdır.

Av. Murat Akman, Ankara ve çevresinde boşanmada tazminat ve aile hukuku uyuşmazlıklarında; dosyanın değerlendirilmesi, delil stratejisinin kurulması ve sürecin baştan sona takibi esasıyla hukuki destek sunmaktadır. Dosyanıza özel değerlendirme için: +90 312 911 67 90

İlgili konularda ayrıntılı bilgi için: evlilik birliğinin temelinden sarsılması, çekişmeli boşanma davası rehberi, ziynet alacağı davası ve yoksulluk nafakasında kusur şartı rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebileceğinden, her dosya kendi koşullarında ve güncel düzenlemeler ışığında değerlendirilmelidir.