Ortak Velayet Nedir? Şartları, Nasıl Alınır ve Yargıtay Uygulaması (2026)
Güncelleme tarihi: 9 Eyl
Ortak Velayet Nedir?
Kısa cevap: Ortak velayet, boşanma sonrası anne ve babanın çocuk üzerindeki velayet hakkını birlikte kullanmaya devam etmesidir. TMK'da doğrudan düzenlenmemiş olsa da, uluslararası sözleşmeler ve Yargıtay içtihadıyla Türk hukukunda uygulanabilir hâle gelmiştir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ortak velayeti velayet hak ve yetkileri kapsamına giren konularda ebeveynlerin birlikte ve ortak karar almaları durumu olarak tanımlamıştır. Anlaşmalı boşanma protokollerinde ortak velayet düzenlemesi giderek daha sık talep edilmektedir.
Ortak Velayetin Hukuki Dayanağı Nedir?
Kısa cevap: Türk Medeni Kanunu'nda ortak velayete ilişkin açık bir düzenleme yoktur; dayanak, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Ek 7 No'lu Protokol'ün 5. maddesi (Anayasa m.90 uyarınca iç hukukun parçası) ve bu çerçevede gelişen Yargıtay içtihadıdır.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 20.02.2017 tarihli, 2016/15771 E., 2017/1737 K. sayılı kararı, Türk hukukunda ortak velayetin kamu düzenine aykırı sayılamayacağını kabul eden ilk karardır; bu kararla, 2016'da yürürlüğe giren AİHS Ek 7 No'lu Protokol'ün 5. maddesindeki eşlerin hak ve sorumluluklarda eşitliği ilkesi esas alınmıştır. Aynı Daire'nin 04.12.2017 tarihli, 2016/18674 E., 2017/13800 K. sayılı kararında bu yaklaşım, yabancı mahkemece verilen bir ortak velayet kararının tanınması bakımından da sürdürülmüştür.
2016 öncesinde Yargıtay, velayetin yalnızca bir ebeveyne verilmesi gerektiği ve ortak velayetin kamu düzenine aykırı olduğu görüşündeydi; bu içtihat, anılan Protokol'ün iç hukuka girmesiyle terk edilmiştir.
Bu içtihat 2016-2017 döneminde yerleşmiş olup bugün de geçerlidir. Yargıtay'ın güncel uygulamasında velayet kamu düzenine ilişkin sayıldığından, hâkim yargılamanın her aşamasında ortaya çıkan koşulları kendiliğinden değerlendirir; tarafların anlaşması veya davalının kabulü tek başına sonuç doğurmaz. Bu nedenle ortak velayet talebi, her dosyada çocuğun üstün yararı ölçütüyle yeniden incelenir.
Ortak Velayet ile Münferit Velayet Karşılaştırması
Özellik | Münferit (Tek Taraflı) Velayet | Ortak Velayet |
Karar alma | Velayet sahibi eş tek başına karar verir | Önemli kararlar birlikte alınır |
Şart | Tarafların anlaşması gerekmez | Tarafların rızası ve iş birliği kapasitesi şart |
Uygulama alanı | Genel kural, her tür boşanmada mümkün | Çoğunlukla anlaşmalı boşanmada, istisnaen çekişmelide |
Çekişme/şiddet varsa | Uygulanabilir | Kural olarak uygun görülmez |
İştirak nafakası | Velayeti almayan eş öder | Otomatik olarak ortadan kalkmaz, ayrıca düzenlenir |
Ortak Velayet Kararı Verilebilmesinin Şartları Nelerdir?
✅ Çocuğun üstün yararına uygun olması
✅ Ebeveynler arasında ciddi çatışma, şiddet veya iletişimsizlik bulunmaması
✅ Tarafların ortak talebi ve sürdürülebilir rızası
✅ Fiili koşulların (yaşadıkları yer, çocuğun düzeni) elverişli olması
✅ Hâkimin, ebeveynlerin velayeti birlikte yürütebilecek yetkinlikte olduğuna kanaat getirmesi
Ortak Velayet Nasıl Alınır? Talep ve Dava Yolu
Kısa cevap: Ortak velayet üç yoldan istenebilir — anlaşmalı boşanmada protokole madde olarak yazılarak, çekişmeli boşanmada dilekçeyle açıkça talep edilerek veya boşanma kesinleştikten sonra aile mahkemesinde velayetin değiştirilmesi davası açılarak.
Anlaşmalı boşanmada: Ortak velayet protokolde açıkça düzenlenir; ayrıca çocuğun fiilen kiminle yaşayacağı, kişisel ilişki gün ve saatleri ile iştirak nafakası da yazılmalıdır. Hâkim protokolü çocuğun üstün yararı bakımından denetler.
Çekişmeli boşanmada: Ortak velayet, dava veya cevap dilekçesinde açıkça talep edilmelidir. Hâkim bu talebi resen gündeme getiremez; ancak tarafların iş birliği kapasitesini ve çocuğun yararını değerlendirir.
Boşanmadan sonra: Koşullar değişmişse aile mahkemesinde velayetin değiştirilmesi davası açılarak münferit velayetten ortak velayete geçilmesi istenebilir.
Her üç yolda da mahkeme, karar öncesinde uzman (pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı) incelemesi yaptırabilir ve idrak çağındaki çocuğun görüşünü alabilir. Talebin, çocuğun günlük düzenini somut biçimde gösteren bir plan ile birlikte sunulması kabul ihtimalini artırır.
Ortak Velayet Çocuğun Yaşına Göre Nasıl Değerlendirilir?
Çocuğun yaşı, ortak velayet değerlendirmesinin belirleyici unsurlarından biridir. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında, anne bakım ve şefkatine ihtiyaç duyulan küçük yaş döneminde çocuğun yaşam düzeninin bölünmesine yol açacak düzenlemeler daha ihtiyatlı karşılanır. Okul çağındaki çocuklarda ise eğitim düzeninin sürekliliği ve kardeşlerin ayrılmaması ilkesi öne çıkar.
İdrak çağındaki çocukların kendilerini ilgilendiren davalarda görüşlerinin alınması gerekir; bu yükümlülük, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.12 ile Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi'nin ilgili hükümlerine dayanır ve Yargıtay tarafından istikrarlı biçimde aranmaktadır. Çocuğun beyanı tek başına bağlayıcı değildir; uzman raporu ve dosyanın tamamıyla birlikte değerlendirilir.
Bize Ortak Velayet Uygun mu? (Karar Ağacı)
Aşağıdaki dört soruyu sırayla yanıtlayarak dosyanızda ortak velayetin uygulanabilir olup olmadığını değerlendirebilirsiniz:
Her iki taraf da ortak velayeti istiyor mu? Hayır ise münferit velayet yolu izlenir; tek taraflı istekle ortak velayete karar verilmez.
Taraflar arasında şiddet, ciddi çatışma veya iletişimsizlik var mı? Evet ise ortak velayet kural olarak çocuğun yararına görülmez.
Çocuğun fiilen kalacağı yer ve kişisel ilişki düzeni netleştirilebiliyor mu? Hayır ise talep, uygulanabilir olmadığı gerekçesiyle reddedilebilir.
Üçü de olumluysa: Ortak velayet, protokolde veya talep dilekçesinde açıkça düzenlenerek istenebilir; hâkim çocuğun üstün yararı bakımından değerlendirerek karar verir.
Ortak Velayetin İçeriği: Hangi Kararlar Birlikte, Hangileri Tek Başına Alınır?
Kısa cevap: Çocuğun eğitimi, sağlığı, yerleşim yeri değişikliği ve malvarlığının yönetimi gibi önemli konular müşterek karar gerektirir; günlük ve rutin kararları ise çocuğun fiilen yanında bulunduğu ebeveyn tek başına alabilir.
Ortak Velayette Ebeveynlerin Karşılıklı Yükümlülükleri Nelerdir?
Ebeveynler; çocuğun eğitimi ve sağlığı konusunda birbirine danışmalı, çocuğun diğer ebeveynle ilişkisini desteklemeli ve bakım giderlerine anlaşma/karar çerçevesinde katılmalıdır.
Ortak Velayette Nafaka Nasıl Belirlenir?
Kısa cevap: Ortak velayet, iştirak nafakası yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Çocuğun bakım ve eğitim giderleri ana ve babaya aittir (TMK m.327); çocuk fiilen hangi ebeveynin yanında yaşıyorsa, diğer ebeveyn bu giderlere iştirak nafakasıyla katılır.
Nafaka miktarı belirlenirken tarafların gelir ve malvarlığı durumu, çocuğun yaşı ile eğitim ve sağlık ihtiyaçları ve çocuğun her bir ebeveynin yanında geçirdiği süre birlikte değerlendirilir. Giderlerin irat biçiminde ödenmesine karar verilmesi hâlinde, hâkim istem üzerine bu miktarın gelecek yıllarda ne şekilde artırılacağını da hükme bağlayabilir (TMK m.182). Ortak velayette çocuk her iki ebeveynin yanında yaklaşık eşit süre kalıyor ve gelir durumları da birbirine yakınsa, uygulamada nafakaya hükmedilmeyip giderlerin paylaşımı protokolde düzenlenebilir; ancak bu, tarafların ileride nafaka talep etme hakkını tümüyle ortadan kaldırmaz.
Nafakanın hesaplanmasına ilişkin ölçütler için hâkim nafakayı nasıl hesaplar yazımızı inceleyebilirsiniz.
Ortak Velayette Pasaport, Yurt Dışı İzni ve Okul Kaydı
Kısa cevap: Ortak velayette ana ve baba birlikte kanuni temsilci olduğundan pasaport, yurt dışı çıkışı, okul kaydı ve ameliyat izni gibi işlemlerde kural olarak her iki ebeveynin de muvafakati aranır.
Pasaport: Ergin olmayan çocuğa pasaport, kanuni temsilcisinin muvafakatiyle verilir (5682 sayılı Pasaport Kanunu m.17). Ortak velayette bu, her iki ebeveynin muvafakati anlamına gelir.
Yurt dışına çıkış: Çocuğun tek ebeveyniyle yurt dışına çıkması hâlinde diğer ebeveynin noterden düzenlenmiş muvafakatnamesi istenir. Velayetin tek ebeveynde olduğu hâllerde ise kural olarak diğer tarafın izni aranmaz; buna karşılık gidilecek ülkenin makamları veya havayolu şirketi ayrıca muvafakatname talep edebilir.
Okul ve sağlık işlemleri: Okul kaydı, okul değişikliği ve ameliyat gibi önemli sağlık kararları müşterek karar kapsamındadır; rutin işlemler çocuğun yanında bulunduğu ebeveyn tarafından yürütülebilir.
Kalıcı yurt dışına yerleşme: Çocuğun kalıcı olarak yurt dışına götürülmesi, yaşam düzeninde esaslı bir değişikliktir. Diğer ebeveyn bu nedenle velayetin değiştirilmesi davası açabilir; çocuğun izinsiz olarak yurt dışında alıkonulması hâlinde 1980 tarihli Lahey Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Veçhelerine Dair Sözleşme kapsamında iade talebinde bulunulabilir.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
Ortak velayeti talep ederken çocuğun fiilen kiminle yaşayacağını protokolde belirtmemek
Kişisel ilişki (görüşme) gün ve saatlerini muğlak bırakmak
Taraflar arasında iletişim sorunu olduğu hâlde salt "anlaştık" demekle yetinmek
Ortak velayeti iştirak nafakası yükümlülüğünü ortadan kaldıracağı yanılgısıyla talep etmek
Şehir değişikliği ihtimalini protokolde hiç öngörmemek
Ortak Velayet Talebi Öncesi Kontrol Listesi
☐ Her iki taraf da gerçekten istekli ve iş birliğine açık mı?
☐ Çocuğun fiilen kiminle yaşayacağı protokolde/talepte açık mı?
☐ Kişisel ilişki (görüşme) gün/saatleri net mi?
☐ İştirak nafakası ayrıca düzenlendi mi?
☐ Şehir değişikliği ihtimaline karşı bir çerçeve düşünüldü mü?
Örnek Senaryolar
Örnek Senaryo 1: Anlaşmalı Boşanmada Ortak Velayet
Kurgusal örnek — A ile B anlaşmalı boşanırken çocuklarının ortak velayetini istemektedir. Protokolde çocuğun fiilen anneyle yaşayacağı, babayla düzenli görüşme günleri ve iştirak nafakası ayrı ayrı belirtilirse, hâkim bu düzenlemeyi uygun bulup onaylayabilir.
Örnek Senaryo 2: Çekişmede Ortak Velayet Talebi
Kurgusal örnek — C ile D çekişmeli boşanırken C ortak velayet talep eder, ancak taraflar arasında yoğun iletişimsizlik ve karşılıklı şiddet iddiaları vardır. Mahkeme bu koşullarda ortak velayetin çocuğun yararına olmadığını değerlendirip münferit velayete karar verebilir.
Örnek Senaryo 3: Şehir Değişikliği Sonrası Uyuşmazlık
Kurgusal örnek — Ortak velayetli E, iş nedeniyle başka bir şehre taşınmak ister. Diğer ebeveyn F, bu durumun çocuğun yararına aykırı olduğunu ileri sürerek velayetin değiştirilmesi davası açabilir; mahkeme somut duruma göre karar verir.
Genel Hukuki Değerlendirme
Uygulamada birçok çift, ortak velayeti yalnızca "eşit haklara sahip olmak" olarak algılamakta, çocuğun fiilen kiminle yaşayacağı ve kişisel ilişki düzeni gibi pratik ayrıntıları protokole yazmayı ihmal etmektedir. Oysa ortak velayetin sürdürülebilir olması, tarafların gerçek iş birliği kapasitesine ve bu ayrıntıların baştan net biçimde düzenlenmesine bağlıdır.
Ankara'da Ortak Velayet Talebi Nasıl Değerlendirilir?
Ankara'da ortak velayet talepleri aile mahkemelerinde incelenir; yerleşim yerine göre Ankara Adliyesi aile mahkemeleri, Etimesgut ve Sincan bakımından Ankara Batı Adliyesi ya da kendi aile mahkemesi bulunan ilçe adliyeleri görevlidir. Uygulamada mahkeme, ortak velayet talebini karara bağlamadan önce Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ya da adliye bünyesindeki uzmanlardan (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) sosyal inceleme raporu isteyebilir; idrak çağındaki çocuğun görüşü de bu aşamada alınır.
Raporun beklenmesi süreci uzattığından, ortak velayet talebinin baştan eksiksiz gerekçelendirilmesi ve çocuğun fiilen kiminle yaşayacağı ile kişisel ilişki düzeninin dilekçede somut biçimde gösterilmesi, dosyanın gereksiz yere uzamasını önler. Boşanma ve velayet süreçlerine ilişkin genel bilgi için Ankara boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Ortak velayet nedir?
Ortak velayet, boşanma sonrasında anne ve babanın çocuk üzerindeki velayet hak ve yetkilerini birlikte kullanmaya devam etmesidir. Çocuğun eğitimi, sağlığı ve yerleşim yeri gibi önemli kararlar birlikte alınır.
Ortak velayetin hukuki dayanağı nedir?
Türk Medeni Kanunu'nda açık bir düzenleme yoktur. Dayanak, 2016'da iç hukukun parçası hâline gelen AİHS Ek 7 No'lu Protokol'ün 5. maddesindeki eşitlik ilkesi ve bu çerçevede gelişen Yargıtay içtihadıdır.
Ortak velayet mahkeme tarafından kendiliğinden mi kurulur?
Hayır. Ortak velayet ancak tarafların talep etmesi ve hâkimin çocuğun üstün yararına uygun bulması hâlinde kurulabilir; hâkim resen ortak velayete karar veremez.
Çekişmeli boşanmada ortak velayete karar verilebilir mi?
Ortak velayet tarafların anlaşması ve iş birliği yapabilecek olması esasına dayanır; çekişmeli süreçte uygulanması istisnaidir ve tarafların rızası aranır.
Ortak velayette çocuk kimin yanında yaşar?
Ortak velayet, kararların birlikte alınması anlamına gelir; çocuğun fiilen kiminle yaşayacağı ve diğer ebeveynle kişisel ilişki düzeni ayrıca ve açıkça belirlenmelidir.
Ortak velayet nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırır mı?
Hayır. Ortak velayet, iştirak nafakası yükümlülüğünü otomatik olarak ortadan kaldırmaz; çocuğun giderlerine katılım ayrıca düzenlenir.
Taraflardan biri farklı şehre taşınırsa ortak velayet ne olur?
Şehir değişikliği başlı başına ortak velayeti sona erdirmez; ancak diğer ebeveyn, çocuğun üstün yararına aykırılık iddiasıyla velayetin değiştirilmesini talep edebilir.
Ortak velayet sonradan kaldırılabilir mi?
Evet. Taraflar arasında sürekli çekişme çıkması veya iş birliğinin bozulması hâlinde, aile mahkemesinde ortak velayetin sonlandırılması için dava açılabilir.
Ortak velayetin sonlandırılması davasını davalı kabul ederse otomatik sonuçlanır mı?
Hayır. Velayet kamu düzenine ilişkin olduğundan, davalının kabulü tek başına yeterli değildir; hâkim çocuğun üstün yararını ayrıca inceler.
Yabancı mahkemenin verdiği ortak velayet kararı Türkiye'de tanınır mı?
Genel eğilim, çocuğun üstün yararına aykırılık veya ciddi bir çekişme bulunmadığı sürece bu kararların tanınabileceği yönündedir; ancak her başvuru somut olayına göre incelenir.
Ortak velayet için tarafların aynı şehirde yaşaması şart mı?
Şart değildir; ancak farklı şehirlerde yaşama, uygulamada iş birliğini ve düzenli kişisel ilişkiyi zorlaştırabileceğinden hâkim tarafından değerlendirilir.
Aile içi şiddet geçmişi varsa ortak velayet mümkün müdür?
Taraflar arasında şiddet, ciddi çatışma veya güvenli iletişim kurulamaması hâllerinde ortak velayetin çocuğun yararına olmadığı kabul edilir.
Ortak velayet talebini yalnızca bir taraf isteyebilir mi?
Hayır, kural olarak her iki tarafın da rızası ve iş birliği kurabilecek durumda olması aranır; tek taraflı istekle ortak velayete karar verilmez.
Ortak velayette çocuğun eğitim/sağlık gibi kararları kim verir?
Bu tür önemli kararlar müşterek karar kapsamındadır; her iki ebeveynin de rızası veya katılımı gerekir.
Ortak velayette günlük kararları kim verir?
Çocuğun fiilen yanında bulunduğu ebeveyn, yemek, uyku, ödev gibi günlük ve rutin konularda tek başına karar verebilir.
Ortak velayet nasıl alınır?
Ortak velayet, anlaşmalı boşanmada protokole açık bir madde olarak yazılarak; çekişmeli boşanmada dava veya cevap dilekçesinde açıkça talep edilerek istenir. Boşanma kesinleştikten sonra ise aile mahkemesinde velayetin değiştirilmesi davası açılarak ortak velayete geçilmesi talep edilebilir. Her hâlde hâkim, çocuğun üstün yararı bakımından uzman (pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı) incelemesi yaptırabilir.
Ortak velayette pasaport ve yurt dışı çıkış izni nasıl alınır?
Ortak velayette ana ve baba birlikte kanuni temsilci olduğundan, çocuğun pasaport başvurusunda her iki ebeveynin de muvafakati aranır (5682 sayılı Pasaport Kanunu m.17). Çocuğun tek ebeveyniyle yurt dışına çıkması için de diğer ebeveynin noterden düzenlenmiş muvafakatnamesi istenir. Velayetin tek ebeveynde olduğu hâllerde ise kural olarak diğer tarafın izni aranmaz.
Ortak velayette çocuk kimin adresinde kayıtlı olur?
Uygulamada çocuk, fiilen birlikte yaşadığı ebeveynin adresinde kayıtlı olur; okul kaydı ve sağlık işlemleri de genellikle bu adres üzerinden yürütülür. Bu nedenle protokolde veya kararda çocuğun fiilen kiminle yaşayacağının açıkça belirtilmesi zorunludur.
Ortak velayette iştirak nafakası miktarı nasıl belirlenir?
Nafaka miktarı, tarafların gelir ve malvarlığı durumu, çocuğun yaşı, eğitim ve sağlık ihtiyaçları ile çocuğun her bir ebeveynin yanında geçirdiği süre birlikte değerlendirilerek belirlenir. Ortak velayet, iştirak nafakası yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Ortak velayet için çocuğun yaşı önemli mi?
Evet. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında, anne bakım ve şefkatine ihtiyaç duyulan küçük yaş döneminde ortak velayet daha ihtiyatlı değerlendirilir. İdrak çağındaki çocuklarda ise çocuğun görüşünün alınması gerekir; bu görüş tek başına bağlayıcı olmasa da üstün yarar değerlendirmesinde dikkate alınır.
Ortak velayet ile ortak vesayet aynı şey mi?
Hayır. Velayet, ana ve babanın ergin olmayan çocuk üzerindeki hak ve yükümlülüklerini ifade eder. Vesayet ise velayet altında bulunmayan küçükler ile kısıtlılar için vesayet makamınca vasi atanması yoluyla kurulan ayrı bir kurumdur.
Anlaşmalı boşanmada ortak velayet talebi otomatik kabul edilir mi?
Hayır. Taraflar protokolde ortak velayet üzerinde anlaşmış olsa dahi hâkim, düzenlemeyi çocuğun üstün yararı bakımından ayrıca denetler ve uygun bulmazsa değişiklik önerebilir veya talebi reddedebilir.
Ankara Boşanma ve Velayet Avukatı Desteği
Ortak velayet düzenlemesinin sürdürülebilir ve hukuka uygun biçimde kurgulanması; tarafların gerçek iş birliği kapasitesinin değerlendirilmesine ve protokolün eksiksiz hazırlanmasına bağlıdır.
Av. Murat Akman, Ankara ve çevresinde velayet ve aile hukuku düzenlemelerinde; dosyanın değerlendirilmesi ve sürecin baştan sona takibi esasıyla hukuki destek sunmaktadır. Dosyanıza özel değerlendirme için: +90 312 911 67 90
Av. Murat Akman Hakkında
Av. Murat Akman, Ankara Barosu'na kayıtlı avukattır (Sicil No: 42294) ve Çankaya/Ankara'daki bürosunda faaliyet göstermektedir. Çalışma alanları arasında velayet, ortak velayet, velayetin değiştirilmesi, anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka ve mal rejiminin tasfiyesi yer alır. Avukatlık öncesinde Jandarma Kriminal Daire Başkanlığı'nda görev yapmış; adli bilimler alanında eğitim almıştır.
İletişim: Korkutreis Mah., Strazburg Cd., Belgin İş Merkezi No:17/1, 06430 Çankaya/Ankara — Telefon: +90 312 911 67 90 — E-posta: av.muratakman@gmail.com
İlgili Yazılarımız
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi somut koşullarında değerlendirilir; kesin bir sonuç önceden garanti edilemez.
Son güncelleme: Eylül 2026.
