Ortak Velayet Nedir? Ortak Velayet Mümkün Müdür? Anlaşmalı Boşanma Açısından İnceleme

Ortak Velayet Nedir?

Ortak velayet nedir sorusu, özellikle anlaşmalı boşanma süreçlerinde en çok merak edilen konular arasında yer almaktadır. Ortak velayet, boşanma sonrası veya evlilik dışı birlikteliklerde anne ve babanın çocuk üzerindeki velayet hakkını eşit şekilde paylaşmaya devam etmesi anlamına gelir. Başka bir ifadeyle ebeveynler, çocuk üzerindeki velayet hakkını birlikte kullanır.

Günümüzde “ortak velayet mümkün müdür?” sorusu da sıkça gündeme gelmekte ve özellikle boşanma protokolü hazırlanırken önem kazanmaktadır.

Hukuken ortak velayet; çocuğun ergin oluncaya kadar bakım, gözetim, korunma, eğitim, mallarının yönetimi ve korunması ile temsili konularında “çocuğun üstün yararı” ilkesine uygun hareket edilmesini ifade eder.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ortak velayeti “velayet altındaki çocuğun anne ve babasının, velayet hak ve yetkileri kapsamına giren konularda birlikte ve ortak karar almaları durumu” olarak tanımlamıştır.

Anayasa Mahkemesi ise velayetin yalnızca bir ebeveyne bırakılması yerine her iki ebeveynin eşit hak ve sorumluluk taşıması şeklinde değerlendirmiştir.

Bu süreçte anne ve baba, çocukla ilgili önemli konularda birbirine danışarak ortak karar alır. Özellikle anlaşmalı boşanma avukatı desteği ile hazırlanan protokollerde ortak velayet düzenlemesi açık ve uygulanabilir şekilde belirlenmelidir. Uygulamada özellikle uzman boşanma avukatı desteği ile ortak velayet düzenlemelerinin hukuka uygun şekilde hazırlanması büyük önem taşımaktadır.

Ortak Velayetin Amacı Nedir?

Ortak velayetin temel amacı, çocuğun üstün yararını korumak ve boşanma veya ayrılık sonrasında çocuğun her iki ebeveyniyle de sağlıklı bir ilişki sürdürmesini sağlamaktır. Anlaşmalı boşanma süreçlerinde hazırlanan boşanma protokolü içerisinde ortak velayet düzenlemesi, çocuğun psikolojik ve duygusal gelişimi açısından önemli bir koruma mekanizması oluşturur.

Ortak velayet sistemi, çocuğun duygusal gelişimi ile psikolojik dengesi açısından gerekli ihtiyaçların karşılanmasını amaçlar. Aynı zamanda anne ve babayı iş birliği yapmaya teşvik ederek çocuğun her iki ebeveynin aktif katılımıyla büyümesini sağlar. Bu nedenle ortak velayet düzenlemesi yapılırken anlaşmalı boşanma avukatı desteği alınması, sürecin doğru ve sürdürülebilir şekilde planlanmasına yardımcı olur.

Ortak Velayetin Hukuki Dayanağı Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nda ortak velayete ilişkin açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak uygulamada ortak velayet, uluslararası sözleşmeler ve Yargıtay içtihatları ile hukuki dayanak kazanmıştır. Bu nedenle “ortak velayet mümkün müdür?” sorusuna güncel yargı kararları doğrultusunda olumlu yanıt verilmektedir.

Anayasa’nın 90. maddesi uyarınca iç hukukumuzun bir parçası haline gelen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) Ek 7 No’lu Protokol’ün 5. maddesi ile Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, ortak velayet kararlarının verilebilmesine dayanak oluşturmaktadır. Ayrıca Yargıtay’ın güncel içtihatları da bu uygulamayı desteklemektedir.

Geçmişte Yargıtay, Türk Medeni Kanunu’nun velayetin bölünmezliği ilkesi gereği ortak velayeti reddetmekteydi. Ancak günümüzde AİHS Ek 7 No’lu Protokol’ün 5. maddesinde yer alan “Eşler, evlilik bakımından, evlilik süresince ve evliliğin bitmesi halinde hak ve sorumluluklar açısından eşittir.” hükmü ile çocuğun üstün yararı ilkesi birlikte değerlendirilerek ortak velayetin uygulanabileceği kabul edilmektedir. Bu süreçte özellikle Ankara boşanma avukatı desteği ile hukuki stratejinin doğru belirlenmesi önemlidir.

Ortak Velayet Kararı Verilebilmesinin Şartları Nelerdir?

Mahkemeler tarafından ortak velayet kararı verilebilmesi için bazı temel şartların bulunması gerekir. Anlaşmalı boşanma davalarında bu şartlar boşanma protokolü içerisinde düzenlenmektedir.

1- Çocuğun Üstün Yararı

En temel şarttır. Hâkim, çocuğun bedensel, psikolojik, sosyal, ekonomik, kültürel ve ahlaki gelişimi açısından ortak velayetin uygun olduğuna kanaat getirmelidir.

2- İhtilaf Bulunmaması, İletişim ve İş Birliği Yeteneği

Ortak velayetin uygulanabilmesi için ebeveynlerin çocukla ilgili konularda sağlıklı iletişim kurabilmesi gerekir. Taraflar arasında şiddet, kötü muamele veya çözülemeyen ciddi çatışmaların bulunması halinde ortak velayet kararı verilmesi mümkün değildir. Taraflar arasında ceza soruşturması bulunması veya iletişim eksikliği ortak velayet uygulamasına engel oluşturabilir.

3- Ebeveynlerin Ortak Talebi ve Rızası

Ortak velayet düzenlemesi için tarafların anlaşmış olması gerekir. Ancak sadece anlaşma yeterli değildir; anlaşmanın sürdürülebilir olması da mahkeme tarafından değerlendirilir. Bu nedenle anlaşmalı boşanma avukatı desteği ile hazırlanan protokoller büyük önem taşır.

4- Fiili Koşullar

Tarafların farklı şehirlerde yaşaması veya çocuğun kalacağı yer konusunda anlaşamaması halinde ortak velayetin çocuğun yararına olmadığı değerlendirilebilir.

5- Hâkimin Takdiri

Hâkim, ebeveynlerin velayeti birlikte yürütebilecek yetkinlikte olup olmadığını değerlendirir. Bu aşamada Ankara uzman boşanma avukatı desteği, sürecin doğru yönetilmesine katkı sağlar.

Ortak Velayetin İçeriği Nasıldır? Ebeveynler Çocukla İlgili Kararları Nasıl Almalıdır?

Ortak velayette her iki ebeveyn de çocuğun hayatında aktif rol oynar. Bu sistem, ebeveynlerin karar alma süreçlerini iki ana başlık altında düzenler.

Önemli Kararlar (Müşterek Karar)

Çocuğa ilişkin önemli konularda anne ve baba birlikte karar vermek zorundadır. Çocuğun geleceğini doğrudan etkileyen eğitim, sağlık, dini eğitim, yerleşim yeri değişikliği ve mal varlığının yönetimi gibi kritik konular müşterek karar kapsamındadır. Örneğin, çocuğun hangi okulda okuyacağı veya nerede ikamet edeceği gibi hususlarda ebeveynlerin ortak iradesi gereklidir. Çocuğu borç altına sokan işlemler, hukuki işlemler veya davalarda (örneğin ibraname verilmesi, tazminat davası açılması), her iki ebeveynin de katılımı, imzası veya rızası gereklidir.

Günlük ve Acil Kararlar (Fiili Bakım)

Çocuğun fiilen kimin yanında kalacağı kararda açıkça yer almalıdır. Ayrıca diğer ebeveynle haftalık, bayram günleri, tatil dönemleri gibi kişisel ilişki düzeni boşanma protokolü içerisinde ve mahkeme kararında yer almalıdır. Çocuk ile ilgili alınacak önemli kararlar haricindeki diğer kararlarda çocuğun fiili olarak yanında bulunan ebeveyn yetkilidir. Çocuğun fiilen yanında kaldığı ebeveyn, günlük yaşama ilişkin rutin kararları tek başına alabilir. Yemek düzeni, uyku saatleri, ödev takibi gibi günlük konular bu kapsamdadır. Acil durumlarda ise bir ebeveynin, diğerinin icazetiyle karar vermesi mümkündür. Böylece hem çocuğun üstün yararı korunur hem de ebeveynler arasında iş birliği sağlanır.

Ortak Velayette Ebeveynlerin Karşılıklı Yükümlülükleri Nelerdir?

Ortak velayet uygulamasında ebeveynlerin bazı temel yükümlülükleri bulunmaktadır. Bu yükümlülükler, anlaşmalı boşanma sürecinde hazırlanacak boşanma protokolü içerisinde ayrıntılı şekilde düzenlenmelidir.

İş Birliği ve Danışma

Ebeveynler, çocuğun eğitimi, sağlığı ve gelişimi ile ilgili konularda birbirlerine danışmalı ve ortak bir noktada buluşmalıdır. Karar alma süreçlerinde karşılıklı iletişim ve iş birliği esastır.

Çocuğun Diğer Ebeveynle İlişkisini Destekleme

Anne ve baba, çocuğun diğer ebeveynle olan ilişkisini zedelememek ve aksine teşvik etmek zorundadır. Çocuğun her iki ebeveynle de sağlıklı bağlar kurması, onun duygusal ve psikolojik gelişimi açısından büyük önem taşır.

Bakım ve Giderlere Katılım

Çocuğun bakımına ve giderlerine ilişkin sorumluluklar, yapılan anlaşma veya mahkeme kararı çerçevesinde paylaşılmalıdır. Bu yükümlülük hem çocuğun ihtiyaçlarının eksiksiz karşılanmasını hem de ebeveynler arasında adil bir denge kurulmasını sağlar. Bu aşamada Ankara boşanma avukatı desteği ile hazırlanan hukuki düzenlemeler, ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkların önüne geçebilir.