Ortak Velayet Nedir? Şartları, Anlaşmalı Boşanma Protokolü ve Yargıtay Uygulaması
Güncelleme tarihi: 6 saat önce
Kısa cevap: Ortak velayet, boşanmadan sonra çocuğun velayetinin anne ve babaya birlikte bırakılmasıdır; çocuğun eğitimi, sağlığı ve yaşam düzeni gibi önemli konularda kararlar birlikte alınır. Türk Medeni Kanunu ortak velayeti açıkça düzenlemez; Yargıtay ise boşanmada velayetin eşlerden birine bırakılabileceği gibi ana ve babaya ortak olarak da bırakılabileceğini kabul etmektedir. Ortak velayete, anne ve babanın bu konuda anlaşması ve düzenlemenin çocuğun üstün yararına uygun bulunması hâlinde karar verilebilir.
Ortak velayet, çocuğun fiilen kiminle yaşayacağını tek başına belirlemez. Bu nedenle ortak velayet istenirken çocuğun hangi ebeveynin yanında kalacağı, diğer ebeveynle kişisel ilişki düzeni ve iştirak nafakası ayrıca düzenlenmelidir.
Ortak Velayetin Hukuki Dayanağı
Türk Medeni Kanunu, boşanmaya karar veren hâkimin ana ve babanın çocukla ilişkilerini düzenleyeceğini ve boşanmada velayetin çocuğun kendisine bırakıldığı tarafa ait olacağını öngörür (TMK m.182/1, m.336/3); ortak velayete ilişkin açık bir hüküm içermez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ortak velayetin Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmadığını değerlendirirken TMK m.336'nın yanında, onaylanması 6684 sayılı Kanunla (RG 25.03.2016) uygun bulunan AİHS'e Ek 7 No'lu Protokol'ün 5. maddesindeki eşlerin eşitliği ilkesini ve Anayasa'nın 90. maddesinin son fıkrasını da gözetmiştir (Yargıtay 2. HD, E.2016/15771, K.2017/1737; E.2016/18674, K.2017/13800).
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, İngiliz vatandaşı tarafların evlilik dışında doğan çocuğu için açılan davada, ortak velayet düzenlemesinin Türk kamu düzenine açıkça aykırı olduğunu söylemenin mümkün olmadığını belirtmiş ve davayı bu gerekçeyle reddeden kararı bozmuştur (Yargıtay 2. HD, E.2016/15771, K.2017/1737). Aynı Daire, Türk vatandaşı eşlerin yurt dışında aldığı ve ortak velayet içeren boşanma kararının, tanıma şartlarının bulunduğu (5718 sayılı MÖHUK m.58) ve tarafların ortak velayet konusunda çekişmediği bir dosyada velayete ilişkin kısmının da tanınması gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 2. HD, E.2016/18674, K.2017/13800).
Dairenin güncel kararlarında, ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkimin velayeti eşlerden birine bırakabileceği gibi ana ve babaya ortak olarak da bırakabileceği ifade edilmektedir (Yargıtay 2. HD, E.2024/5611, K.2025/3196; Yargıtay 2. HD, E.2025/1901, K.2025/9923). Velayet kamu düzenine ilişkin olduğundan hâkim, yargılamanın her aşamasında ortaya çıkan koşulları kendiliğinden değerlendirir; tarafların davayı kabulü de tek başına hukuki sonuç doğurmaz (Yargıtay 2. HD, E.2022/10295, K.2023/879).
Ortak Velayet Kararının Şartları
Kanunda ortak velayet için sayılmış şartlar yoktur; belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Yargıtay'ın velayet ve ortak velayete ilişkin kararlarında öne çıkan hususlar şunlardır:
Ortak velayetin çocuğun üstün yararına uygun olması
Anne ve babanın ortak velayet konusunda anlaşması ve aralarında çocuğun yaşam düzenini etkileyecek bir çekişme bulunmaması
Çocuğun kimin yanında kalacağı ve kişisel ilişki düzeni konusunda ebeveynlerin uzlaşabilmesi
Ebeveynlerin yaşadığı yerlerin bu düzenlemeye elverişli olması
Uzman raporu ve idrak çağındaki çocuğun görüşü dâhil delillerin bu sonucu desteklemesi
Taraflar ortak velayeti birlikte istemiş olsa bile hâkim bu talebe bağlı değildir. Yargıtay, tarafların ortak velayeti birlikte istediği ve ortak velayete hükmedilen bir dosyada anne ve babanın farklı şehirlerde yaşadığını, çocuğun kimin yanında kalacağı konusunda uzlaşamadıklarını ve aralarında süregelen bir çekişme bulunduğunu belirterek ortak velayetin çocuğun üstün yararına uygun olmadığını kabul etmiş; psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan uzman heyetine yeniden inceleme yaptırılarak velayet konusunda karar verilmesi için kararı bozmuştur (Yargıtay 2. HD, E.2024/5611, K.2025/3196). Ebeveynlerden biri ortak velayete karşı çıktığı için ortak velayet kurulmayan dosyalarda verilen kararlar ise Yargıtayca onanmıştır (Yargıtay 2. HD, E.2023/2232, K.2023/6383; E.2022/9409, K.2023/142).
Ortak Velayetin Talep Edilmesi
Ortak velayet üç yolla istenebilir:
Anlaşmalı boşanmada: Ortak velayet protokolde açıkça düzenlenir; çocuğun fiilen kiminle yaşayacağı, kişisel ilişki gün ve saatleri ile iştirak nafakası da yazılmalıdır. Hâkim, çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır; tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir ve bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya karar verilir (TMK m.166/3).
Çekişmeli boşanmada: Ortak velayet dava veya cevap dilekçesinde ya da yargılama sırasında açıkça talep edilebilir. Boşanma çekişmeli olsa da taraflar velayet konusunda anlaşabilir; ancak diğer eş ortak velayeti kabul etmiyorsa ya da taraflar arasında çocuğun yaşam düzenine ilişkin çekişme sürüyorsa uygulamada ortak velayete karar verilmemektedir (Yargıtay 2. HD, E.2023/2232, K.2023/6383; E.2024/5611, K.2025/3196).
Boşanmadan sonra: Durumun değişmesi hâlinde aile mahkemesinden velayetin değiştirilmesi istenebilir (TMK m.183, m.349); bu yolla velayetin tek ebeveynde olduğu düzenden ortak velayete geçilmesi de talep edilebilir. Ancak diğer ebeveyn ortak velayeti kabul etmiyorsa bu talep reddedilebilir; velayetin değiştirilmesi davasında bölge adliye mahkemesinin verdiği karar kesindir (Yargıtay 2. HD, E.2023/4360, K.2023/3070; E.2026/2369, K.2026/4903). Ayrıntı için velayet değişikliği davası yazımıza bakabilirsiniz.
Velayet konusunda uyuşmazlık bulunan dosyalarda mahkeme, adliyelerde görevlendirilen psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan inceleme ve rapor alır (4787 sayılı Kanun m.5); Yargıtay, bu inceleme yaptırılmadan velayet hakkında hüküm kurulmasını eksik inceleme sayarak bozmuştur (Yargıtay 2. HD, E.2021/8413, K.2021/9546; E.2024/5611, K.2025/3196). İdrak çağındaki çocuğun görüşü de alınır (Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.12; Yargıtay 2. HD, E.2022/10295, K.2023/879); Yargıtay, çocuğun dinlenmesinin zorunlu olduğu hâllerde bu işlemin uzman eşliğinde ve çocuk dostu yöntemlerle yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir (Yargıtay 2. HD, E.2025/1901, K.2025/9923). Çocuğun görüşü tek başına bağlayıcı değildir; üstün yararı gerektirdiğinde görüşünün aksine karar verilebilir (Yargıtay 2. HD, E.2021/8413, K.2021/9546).
Ortak Velayette Kararların Alınması
Ortak velayette çocuğun eğitimi, sağlığı ve yerleşim yeri gibi önemli konularda kararların ana ve baba tarafından birlikte alınması amaçlanır. Hangi konuların ortak karar gerektirdiğinin ve günlük kararları hangi ebeveynin alacağının protokolde veya kararda açıkça belirtilmesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları azaltır.
Ortak velayette ana ve baba, velayetleri çerçevesinde çocuğun yasal temsilcisidir (TMK m.342/1). Pasaport başvurusunda istenecek belgeleri İçişleri Bakanlığı belirler; ergin olmayanın yalnız seyahat etmek üzere pasaport alabilmesi için kanuni temsilcisinin muvafakatini içeren, resmî bir makamca onaylı belgenin ibrazı gerekir (5682 sayılı Pasaport Kanunu m.17). Pasaport ve yurt dışı seyahatinde hangi ebeveynin muvafakatinin aranacağının protokolde veya kararda açıkça düzenlenmesi, uygulamada doğabilecek tereddütleri önler.
Çocuğun kalıcı olarak yurt dışına götürülmesi yaşam düzeninde esaslı bir değişiklik sayılabilir; diğer ebeveyn bu nedenle velayetin değiştirilmesini isteyebilir (TMK m.183, m.349). Velayet hakkı ihlal edilerek 1980 tarihli Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Veçhelerine Dair Sözleşme'ye taraf başka bir ülkeye götürülen veya orada alıkonulan, on altı yaşını tamamlamamış çocuğun mutat meskeninin bulunduğu ülkeye iadesi talep edilebilir; bu koruma, velayetin ana ve babaya birlikte kullanılmak üzere bırakıldığı hâlleri de kapsar (5717 sayılı Kanun m.1-3).
Ortak Velayette Nafaka
Ortak velayet, iştirak nafakası yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır (TMK m.327/1); küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir (TMK m.329). Bu nedenle ortak velayette de çocuğun yanında yaşamadığı ebeveyn, ödeme gücü gözetilerek iştirak nafakası ödemekle yükümlü tutulabilir (TMK m.329/1, m.330/1).
Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir; çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur (TMK m.330/1). Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini de karara bağlayabilir (TMK m.330/3). Ölçütler için hâkim nafakayı nasıl hesaplar yazımıza bakabilirsiniz.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Ortak Velayet
Anlaşmalı boşanmada ortak velayet istenecekse protokolde en az şu konuların açıkça düzenlenmesi yerinde olur. Protokolün diğer unsurları için anlaşmalı boşanma yazımıza bakabilirsiniz.
Velayetin ana ve babaya ortak olarak bırakıldığı
Çocuğun fiilen hangi ebeveynin yanında yaşayacağı
Diğer ebeveynle kişisel ilişkinin gün, saat, bayram ve tatil düzeni
İştirak nafakası ile eğitim ve sağlık giderlerinin paylaşımı
Okul, sağlık, yurt dışı seyahati ve şehir değişikliği gibi önemli konularda kararların nasıl birlikte alınacağı
Aşağıdaki örnek madde yalnızca fikir vermek içindir; her dosyada somut duruma göre uyarlanmalıdır ve hâkimin denetimine tabidir; boşanmanın fer'î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz (TMK m.166/3, m.184/5):
“Tarafların ortak çocuğu [ad soyad, doğum tarihi]'nin velayeti anne ve babaya ortak olarak bırakılacaktır. Çocuk fiilen [anne/baba] yanında kalacaktır. Çocuğun eğitimi, sağlığı, yurt dışına çıkışı ve yerleşim yerinin değiştirilmesi gibi önemli konularda taraflar birlikte karar verecektir. Çocuk ile yanında kalmadığı [anne/baba] arasında [her ayın birinci ve üçüncü hafta sonu cumartesi saat 10.00'dan pazar saat 18.00'e kadar], [dinî bayramların ikinci günü saat 10.00'dan 18.00'e kadar] ve [her yıl 1 Temmuz saat 10.00'dan 15 Temmuz saat 18.00'e kadar] kişisel ilişki kurulacaktır. [Anne/Baba], çocuk için boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren aylık [miktar] TL iştirak nafakası ödeyecek; nafaka her yıl [artış ölçütü] oranında artırılacaktır.”
Görevli Mahkeme
Velayet ve ortak velayet talepleri aile mahkemelerinde görülür (4787 sayılı Kanun m.4/1); aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2/2). Boşanma davasıyla birlikte istenen ortak velayet bakımından yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168).
Sık Sorulan Sorular
Ortak velayet nedir?
Ortak velayet, boşanmadan sonra velayetin anne ve babaya birlikte bırakılmasıdır. Çocuğun eğitimi, sağlığı ve yerleşim yeri gibi önemli kararlar birlikte alınır; çocuğun fiilen kiminle yaşayacağı ayrıca belirlenir.
Ortak velayetin şartları nelerdir?
Kanunda ortak velayet için sayılmış şartlar yoktur; belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Uygulamada ortak velayet için anne ve babanın bu konuda anlaşması da aranır; ebeveynlerden biri karşı çıkıyorsa ortak velayet kurulmamaktadır (Yargıtay 2. HD, E.2023/2232, K.2023/6383). Yargıtay, ebeveynler arasında süregelen çekişme bulunan, çocuğun kimin yanında kalacağı konusunda uzlaşamayan ve farklı şehirlerde yaşayan anne ve baba bakımından ortak velayeti çocuğun üstün yararına uygun bulmamıştır (Yargıtay 2. HD, E.2024/5611, K.2025/3196).
Anlaşmalı boşanmada ortak velayet olur mu?
Evet. Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde velayetin ana ve babaya ortak olarak bırakılmasını kararlaştırabilir. Ancak hâkim, çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır; tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir ve bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya karar verilir (TMK m.166/3).
Ortak velayet nasıl alınır?
Anlaşmalı boşanmada protokole açık bir madde olarak yazılarak, çekişmeli boşanmada dava veya cevap dilekçesinde ya da yargılama sırasında talep edilerek istenir; çekişmeli boşanmada diğer eşin de ortak velayeti kabul etmesi aranır. Boşanma kesinleştikten sonra ise durumun değişmesi hâlinde aile mahkemesinde velayetin değiştirilmesi davası açılarak ortak velayete geçilmesi istenebilir; diğer ebeveyn ortak velayeti kabul etmiyorsa bu talep reddedilebilir.
Çekişmeli boşanmada ortak velayete karar verilebilir mi?
Çekişmeli boşanmada da ortak velayet talep edilebilir. Ancak diğer eş ortak velayeti kabul etmiyorsa ya da taraflar arasında çocuğun yaşam düzenine ilişkin çekişme sürüyorsa uygulamada ortak velayete karar verilmemektedir (Yargıtay 2. HD, E.2023/2232, K.2023/6383; E.2024/5611, K.2025/3196).
Ortak velayette çocuk kimin yanında yaşar?
Ortak velayet, önemli kararların birlikte alınması anlamına gelir; çocuğun fiilen kiminle yaşayacağı ve diğer ebeveynle kişisel ilişki düzeni ayrıca ve açıkça belirlenmelidir.
Ortak velayette nafaka ödenir mi?
Evet, istenebilir. Ortak velayet, çocuğun yanında yaşamadığı ebeveynin iştirak nafakası yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz; çocuğa fiilen bakan ebeveyn, diğerine karşı çocuk adına nafaka isteyebilir (TMK m.327, m.329). Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir; çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur (TMK m.330/1).
Ortak velayette şehir değişikliği olursa ne olur?
Şehir değişikliği ortak velayeti kendiliğinden sona erdirmez. Ancak çocuğun yaşam düzenini etkileyen bu yeni durum nedeniyle ebeveynlerden biri velayetin değiştirilmesini isteyebilir; hâkim de gerekli önlemleri kendiliğinden alabilir (TMK m.183, m.349). Yargıtay, farklı şehirlerde yaşayan, çocuğun kimin yanında kalacağı konusunda uzlaşamayan ve aralarında süregelen çekişme bulunan ebeveynler bakımından ortak velayeti çocuğun üstün yararına uygun bulmamıştır (Yargıtay 2. HD, E.2024/5611, K.2025/3196).
Ortak velayet sonradan kaldırılabilir mi?
Evet. Ortak velayetin çocuğun yararına işlememesi, örneğin ebeveynler arasında sürekli çekişme çıkması hâlinde aile mahkemesinden velayetin değiştirilmesi istenebilir (TMK m.183, m.349). Velayet kamu düzenine ilişkin olduğundan tarafların davayı kabulü tek başına sonuç doğurmaz; hâkim çocuğun üstün yararını ayrıca inceler (Yargıtay 2. HD, E.2022/10295, K.2023/879).
Yabancı mahkemenin verdiği ortak velayet kararı Türkiye'de tanınır mı?
Tanınabilir. Yabancı mahkemenin aile hukukuna ilişkin kararlarının tanınması aile mahkemesinin görevindedir (4787 sayılı Kanun m.4). Yargıtay, tanıma şartlarının bulunduğu (5718 sayılı MÖHUK m.58) ve tarafların ortak velayet konusunda çekişmediği bir dosyada yabancı mahkeme kararının velayete ilişkin kısmının da tanınması gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 2. HD, E.2016/18674, K.2017/13800).
Aile içi şiddet geçmişi varsa ortak velayet mümkün müdür?
Ebeveynler arasında şiddet veya ciddi çatışma bulunması, ortak velayetin çocuğun üstün yararına uygun bulunmasını güçleştirir. Yargıtay, aralarında süregelen çekişme bulunan ebeveynler bakımından ortak velayeti çocuğun üstün yararına uygun bulmamıştır (Yargıtay 2. HD, E.2024/5611, K.2025/3196). Mahkeme bu hususları uzman raporu ve diğer delillerle birlikte değerlendirir.
İlgili Yazılar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Velayete ilişkin kararlar her dosyada çocuğun üstün yararı gözetilerek somut koşullara göre verilir.
Av. Murat Akman — Ankara Barosu (Sicil No: 42294).
Son güncelleme: 2 Kasım 2026


