Eşim Evi Terk Etti, Ne Yapmalıyım? Terk Nedeniyle Boşanma ve Eve Dön İhtarı (TMK 164)
Güncelleme tarihi: 2 Kas
Kısa cevap: Eşiniz evi terk ettiyse önünüzde iki yol vardır. Birincisi terk nedeniyle boşanma davasıdır (TMK m.164): ayrılığın dördüncü ayı dolduktan sonra hâkim veya noter aracılığıyla "eve dön" ihtarı gönderilir; ihtarın tebliğinden itibaren iki ay içinde dönmezse dava açılabilir, yani en az altı ay beklenir. İkincisi, ihtar ve bekleme gerektirmeden hemen açılabilen evlilik birliğinin temelinden sarsılması davasıdır (TMK m.166/1); ancak Yargıtay'a göre terk sebebine dayalı bir dava açılmadıkça evi terk etme tek başına kusur sayılmaz, bu davada eşin terk dışındaki kusurlu davranışlarının ispatlanması gerekir. İki sebebe aynı davada birlikte dayanılamaz. Eşin ayrılması TMK m.197'deki haklı bir sebebe dayanıyorsa terk sayılmaz.
Eşim Evi Terk Etti: Hangi Yolu Seçebilirim?
Terk edilen eşin seçenekleri ve her birinin bedeli aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. Hangi yolun uygun olduğu, terk öncesinde başka kusurlu davranışların bulunup bulunmadığına ve ne kadar beklenebileceğine bağlıdır.
Yol | Ne gerekir? | Dikkat |
Terk nedeniyle boşanma (TMK m.164) | 4 ay ayrılık + hâkim/noter ihtarı + 2 ay bekleme; bağımsız konut, yol gideri | İhtar, ihtardan önceki kusurları affetmiş sayılmaya yol açar |
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166/1) | Bekleme ve ihtar yok; terk dışındaki kusurlu davranışlar ispatlanır | Terk davası açılmamışsa evi terk etme kusur olarak yüklenmez; tanık ve belge gerekir |
Ayrı yaşarken tedbir (TMK m.197) | Haklı sebeple ayrı yaşayan eş aile mahkemesinden nafaka, konut ve eşya tedbiri ister | Boşanma davası açmadan da kullanılabilir |
Terk Nedeniyle Boşanma Nedir? (TMK m.164)
TMK m.164'e göre eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde; ayrılık en az altı ay sürmüş, bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmış ise terk edilen eş boşanma davası açabilir. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır.
Bu nedenle terk davasını evde kalan eş değil, hukuken terk edilen eş açar; eşi tarafından terke zorlanan veya ortak konuta dönmesi engellenen eş, evden fiilen ayrılmış olsa bile bu davayı açabilir. Eşini evden kovan veya dönüşünü engelleyen taraf ise terk etmiş sayıldığından terk davası açamaz (Yargıtay HGK, 04.11.2020, E. 2017/2727, K. 2020/846).
Terk Davasının Şartları
Terk amacı: Eşin, evlilik yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ayrılması veya haklı sebep olmadan dönmemesi.
Süre: Ayrılığın en az altı ay sürmüş ve hâlen devam ediyor olması.
İhtar: Dördüncü ay dolduktan sonra hâkim veya noter aracılığıyla usulüne uygun ihtar yapılması.
Sonuçsuz kalma: İhtarın tebliğinden itibaren iki ay içinde eşin ortak konuta dönmemesi ve dönmemekte haklı bir sebebinin bulunmaması.
Eve Dön İhtarı Nasıl Yapılır? Süreler
Davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim veya noter, esası incelemeden yapacağı ihtarda terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiğini ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçları bildirir; ihtar gerektiğinde ilan yoluyla yapılır (TMK m.164/2). Ayrılığın dördüncü ayı bitmedikçe ihtar istenemez, ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.
Bu süreler katıdır. Yargıtay, dört ay bitmeden istenen ihtarın sonuç doğurmayacağını (Yargıtay 2. HD, 20.03.2013, E. 2013/4114, K. 2013/7662) ve ihtarın tebliğinden itibaren iki ay dolmadan açılan davanın reddi gerektiğini (Yargıtay 2. HD, 08.06.2017, E. 2016/1616, K. 2017/7101) kabul etmektedir. İhtar hâkim aracılığıyla istenirse aile mahkemesine değişik iş başvurusu yapılır; noter ihtarında ise ihtarname noter kanalıyla tebliğe çıkarılır.
İhtarda Bulunması Gereken Unsurlar
Yargıtay'a göre ihtarın geçerli olması için "davet edilen konutun adresinin gösterilmesi, dönüş süresinin açıklanması, ihtara uymamanın sonuçlarının belirtilmesi, yol giderlerinin karşılanmış olması ve bu kararın karşı tarafa tebliğ edilmiş olması zorunludur"; ihtar ayrıca boşanmayı değil evlilik birliğini sürdürmeyi amaçlayan samimi bir arzunun ürünü olmalıdır (Yargıtay 2. HD, 07.03.2024, E. 2023/4147, K. 2024/1593).
Adres ve süre: Ortak konutun açık adresi, iki ay içinde dönülmesi gerektiği ve dönülmezse boşanma davası açılabileceği yazılır.
Yol gideri: Eş başka bir yerde yaşıyorsa yol gideri karşılanır. Yargıtay, yol giderinin konutta ödemeli olarak gönderilmemesi nedeniyle ihtarı geçersiz sayan kararı yerinde bulmuştur (Yargıtay 2. HD, 24.05.2018, E. 2016/17215, K. 2018/6632); uygulamada tutar PTT aracılığıyla konutta ödemeli gönderilir ve dekontu saklanır.
Anahtar: Eş döndüğünde evde kimse olmayacaksa anahtarın nereden alınacağı ihtarda gösterilmelidir; anahtar yerinin yazılmaması tek başına ihtarı geçersiz kılmaz, ancak eşin eve girememesine yol açarsa davayı zayıflatır (Yargıtay 2. HD, 13.01.2016, E. 2015/10610, K. 2016/457).
Tebliğ: İhtar usulüne uygun tebliğ edilmelidir; usulsüz tebligatta davet kanıtlanmamış sayılır (Yargıtay 2. HD, 30.05.2017, E. 2016/757, K. 2017/6588).
Davet Edilen Ev Nasıl Olmalı?
Terk davalarının en sık reddedilme sebebi, davet edilen evin elverişsiz olmasıdır. Yargıtay, eşin "tarafların birlikte veya Türk Medeni Kanununun 188. maddesindeki şartlar dahilinde eşlerden biri tarafından seçilen ya da hakim tarafından belirlenen bağımsız bir eve" davet edilmesini arar; bu nitelikte bir eve çağrılmayan eş ihtara uymamakta haklıdır (Yargıtay 2. HD, 27.02.2018, E. 2016/12303, K. 2018/2568). Eşin ailesiyle birlikte yaşadığı eve davet, konutun manevi bağımsızlığı bulunmadığından ihtara uymamakta haklı sebep sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 26.02.2015, E. 2015/1818, K. 2015/3056). Buna karşılık evde eşlerin önceki evliliklerinden olanlar dâhil reşit olmayan çocuklarının bulunması bağımsızlığı ortadan kaldırmaz (Yargıtay 2. HD, 07.10.2024, E. 2023/9295, K. 2024/6967 ile onanan karar).
Uygulamada aranan asgari nitelikler: evin ihtar tarihinde hazır, döşenmiş ve oturulabilir olması; mutfak, banyo ve tuvaletin başka bir haneyle ortak kullanılmaması; eşin anne, baba veya kardeşlerinin aynı evde sürekli yaşamaması; eşin eve fiilen girebilmesinin sağlanması.
Örnek Eve Dön İhtarı
Aşağıdaki metin, noter ihtarının içermesi gereken unsurları gösteren kısaltılmış bir örnektir; somut dosyaya göre uyarlanmalıdır:
"Sayın [ad soyad], [tarih] tarihinden bu yana ortak konutumuz olan [açık adres] adresinden haklı bir sebep olmaksızın ayrı yaşamaktasınız. Ortak konutumuz oturmaya hazır ve bağımsızdır; anahtar [teslim yeri] adresinden teslim alınabilir. Dönüşünüz için gerekli yol gideri [tutar] PTT aracılığıyla adınıza konutta ödemeli olarak gönderilmiştir. İşbu ihtarın tebliğinden itibaren iki ay içinde ortak konuta dönmenizi; dönmemeniz hâlinde Türk Medeni Kanunu'nun 164. maddesi uyarınca terk sebebiyle boşanma davası açacağımı ihtar ederim."
İhtara Rağmen Dönmeyen Eş: İspat Yükü Kimde?
Terk davasının reddedilebilmesi için evden ayrılmakta haklı olmak yetmez; usulüne uygun ihtara rağmen dönmemekte de haklı olunduğunun ispatı gerekir (Yargıtay 2. HD, 12.03.2015, E. 2014/19711, K. 2015/4408). Bu ispat yükü davalıdadır: "Davete uymamanın haklı sebebe dayandığının ispat yükü de davalıya aittir" (Yargıtay 2. HD, 15.03.2018, E. 2016/25121, K. 2018/3376). Aynı kararda, davaya süresinde cevap vermeyen eşin dönmemekte haklı olduğuna ilişkin vakıaları sonradan ileri süremeyeceği kabul edilmiştir. Bu nedenle ihtar alan eş, dönmeme sebeplerini (konutun bağımsız olmaması, şiddet, güvenlik riski gibi) cevap dilekçesinde açıkça ileri sürüp delillerini göstermelidir.
Evi Terk Eden Eş Her Zaman Kusurlu mu? Haklı Sebep
Hayır. Eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına sahiptir (TMK m.197/1). Şiddet, ağır hakaret veya güvenlik tehdidi gibi sebeplerle evden ayrılan eş terk etmiş sayılmaz. Ayrıca eşini evden kovan ya da dönüşünü engelleyen taraf kanun gereği kendisi terk etmiş sayılır (TMK m.164/1). Haklı sebep yokken evi terk edip ihtara rağmen dönmeyen eş, terk davasında (TMK m.164) boşanmaya sebep olan taraftır. Buna karşılık terk sebebine dayalı açılmış bir dava yoksa Yargıtay, evi terk etmeyi ve fiili ayrılığı tek başına kusur olarak yüklememektedir (Yargıtay 2. HD, 10.02.2026, E. 2025/6860, K. 2026/1395; 18.11.2024, E. 2024/1349, K. 2024/8712).
Evi Terk Eden Eş Nafaka Alabilir mi?
Haklı sebeple ayrı yaşayan eş: Boşanma davası açmadan aile mahkemesinden, diğer eşin yapacağı parasal katkıya, konut ve ev eşyasından yararlanmaya ve malların yönetimine ilişkin önlem isteyebilir (TMK m.197/2). Eşlerden biri haklı sebep olmaksızın birlikte yaşamaktan kaçınıyorsa diğer eş de aynı istemlerde bulunabilir (TMK m.197/3).
Boşanma davası sırasında tedbir nafakası: Dava açılınca hâkim eşlerin geçimine ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre kusur, tedbir nafakasının takdirinde etkili bir unsur değildir (HGK, 08.03.2023, E. 2022/770, K. 2023/185); bu nedenle evi terk eden eş de koşulları varsa dava süresince tedbir nafakası alabilir.
Boşanma sonrası yoksulluk nafakası: Yoksulluk nafakası, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla istenebilir (TMK m.175). Terk nedeniyle boşanmaya karar verilen ya da terk dışındaki kusurlu davranışları nedeniyle daha ağır kusurlu bulunan eşin yoksulluk nafakası talebi bu nedenle reddedilebilir.
Terk Davası mı, Evlilik Birliğinin Sarsılması Davası mı?
TMK m.166/1 davası ihtar ve bekleme süresi gerektirmez; ancak Yargıtay, terk sebebine dayalı açılmış bir dava bulunmadıkça evi terk etme vakıasının kusur olarak yüklenemeyeceğini kabul etmektedir (Yargıtay 2. HD, 25.03.2025, E. 2024/6078, K. 2025/3055). Bu yolda eşin birlik görevlerini yerine getirmemesi, şiddet veya hakaret gibi terk dışındaki kusurlu davranışları tanık ve belgeyle ispatlanmalıdır (Yargıtay 2. HD, 08.11.2023, E. 2023/2553, K. 2023/5299). İki yol arasındaki temel fark ihtarın etkisidir.
İhtar Göndermenin Bedeli: Af ve Hoşgörü
Yargıtay'a göre terk ihtarı ile evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine aynı davada birlikte dayanılamaz; "ihtar isteği, bundan önceki kusurlu tutum ve davranışları ortadan kaldırır. Aynı olaylardan dolayı ihtar çekilen eş artık kusurlu görülemez" (Yargıtay 2. HD, 20.01.2014, E. 2013/19144, K. 2014/920). İhtardan sonra yeni bir kusurlu davranış ispatlanamazsa, ihtar öncesi olaylara dayanan TMK m.166/1 davası reddedilir (Yargıtay 2. HD, 31.03.2015, E. 2015/6083, K. 2015/6179). Terk öncesinde eşin sadakatsizlik, şiddet veya benzeri başka kusurlu davranışları varsa ve bunlara dayanılacaksa, ihtar göndermek bu olayların kullanılmasını riske atar. Affın genel şartları için boşanmada af ve hoşgörü yazımıza bakabilirsiniz.
İhtar Alan Eşin Hemen Dava Açması
İhtarı alan eşin, ihtar süresi içinde başka haklı bir sebep yokken TMK m.166/1'e dayanarak boşanma davası açması, Yargıtay'a göre dürüstlük kuralına (TMK m.2) aykırıdır ve bu dava onu ayrı yaşamakta haklı kılmaz (Yargıtay 2. HD, 27.02.2014, E. 2013/21288, K. 2014/4048). Terk davasının şartları gerçekleşmişse ve ihtardan sonra boşanma sebebi oluşturacak yeni bir vakıa kanıtlanmamışsa, ihtar alan eşin açtığı dava da reddedilir (Yargıtay 2. HD, 17.11.2015, E. 2015/4855, K. 2015/21617).
Sık Sorulan Sorular
Eşim evi terk etti, hemen boşanma davası açabilir miyim?
Terk sebebiyle (TMK m.164) hemen açamazsınız; dördüncü ay dolduktan sonra ihtar gönderip iki ay beklemeniz gerekir. TMK m.166/1 uyarınca ise hemen dava açabilirsiniz; ancak bu davada terk tek başına kusur sayılmadığından eşinizin terk dışındaki kusurlu davranışlarını ispatlamanız gerekir.
Kocam veya karım evi terk etti; kim kusurlu sayılır?
Terk davasında, haklı bir sebep olmadan evi terk edip ihtara rağmen dönmeyen eş boşanmaya sebep olan taraftır; terk davası açılmamışsa evi terk etme tek başına kusur olarak yüklenmez. Buna karşılık şiddet veya güvenlik tehdidi gibi haklı sebeple ayrılan eş terk etmiş sayılmaz; eşini evden kovan ya da dönüşünü engelleyen taraf ise kendisi terk etmiş sayılır.
Eve dön ihtarı nereden çekilir?
Aile mahkemesine değişik iş başvurusuyla hâkim aracılığıyla ya da noter aracılığıyla çekilir. Eşin adresi bilinmiyorsa önce adres araştırması yapılır; adres tespit edilemezse ihtar ilan yoluyla yapılabilir (TMK m.164/2).
İhtar süresi dolmadan terk davası açarsam ne olur?
Dava, kanuni şartlar oluşmadığından reddedilir. Dört ay dolmadan istenen ihtar da sonuç doğurmaz.
İhtarda yol parası göndermek zorunda mıyım?
Eş başka bir yerde yaşıyorsa evet; yol giderinin karşılanması Yargıtay'ın aradığı zorunlu unsurlardandır. Uygulamada tutar PTT aracılığıyla konutta ödemeli gönderilir ve dekontu dosyaya sunulur.
Eve dön çağrısı yaptığım ev nasıl olmalı?
Eşlerin birlikte seçtiği veya hâkimin belirlediği, hazır ve oturulabilir, mutfak ve banyosu başka haneyle ortak olmayan, eşin ana-babasının sürekli yaşamadığı bağımsız bir ev olmalıdır. Reşit olmayan çocukların evde bulunması bağımsızlığı kaldırmaz.
Eşim ihtara rağmen eve dönmezse ne olur?
İhtarın tebliğinden itibaren iki ay geçtikten sonra terk edilen eş boşanma davası açabilir. Dönmemekte haklı bir sebebi olduğunu ispat yükü, dönmeyen eştedir.
Evi terk eden kadın veya erkek nafaka alabilir mi?
Dava süresince tedbir nafakası kusura bakılmadan, ihtiyaca göre takdir edilir. Boşanma sonrası yoksulluk nafakası ise kusuru daha ağır olmayan eşe verilebildiğinden, daha ağır kusurlu bulunan eşin talebi reddedilebilir.
Terk ve evlilik birliğinin sarsılması sebeplerini aynı davada ileri sürebilir miyim?
Hayır. Yargıtay'a göre birbiriyle çelişen bu iki sebebe aynı davada birlikte dayanılamaz; ihtar isteği önceki kusurlu davranışları ortadan kaldırır. Dava açılmadan önce yollardan biri seçilmelidir.
Ayrı yaşarken boşanma davası açmadan nafaka alabilir miyim?
Ayrılığınız haklı bir sebebe dayanıyorsa evet. Aile mahkemesinden parasal katkı, konut ve ev eşyasından yararlanma ve malların yönetimine ilişkin önlem istenebilir (TMK m.197/2).
Terk nedeniyle boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Aile mahkemesinde; eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturulan yer mahkemesi yetkilidir (TMK m.168). Aile mahkemesi kurulmamış yerlerde asliye hukuk mahkemesi davaya aile mahkemesi sıfatıyla bakar (4787 sayılı Kanun m.2).
Ankara'da Terk Nedeniyle Boşanma Davaları
Ankara'da terk nedeniyle boşanma davaları ve eve dön ihtarı başvuruları yetki kurallarına göre belirlenen yerin aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi kurulmamış ilçelerde asliye hukuk mahkemesi davaya aile mahkemesi sıfatıyla bakar (4787 sayılı Kanun m.2). Hangi yolun izleneceği ve ihtarın kurgusuna ilişkin büro bilgilerine Ankara Boşanma Avukatı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
İlgili Yazılarımız
Bu sayfadaki bilgiler TMK'nın ilgili maddelerine dayanmaktadır; genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebileceğinden, her dosya kendi koşullarında değerlendirilmelidir.
Av. Murat Akman — Ankara Barosu Sicil No: 42294 Korkutreis, Strazburg Cd. Belgin İş Merkezi No:17/1, 06430 Çankaya/Ankara Telefon: +90 312 911 67 90 | E-posta: av.muratakman@gmail.com
Son güncelleme: 2 Kasım 2026
