Ehliyetine el konulan şoför işten çıkarılırsa tazminat alır mı?
Güncelleme tarihi: 2 Kas
Kısa cevap
İş dışında, özel hayatında alkollü araç kullandığı için ehliyetine el konulan şoförün iş sözleşmesi bu nedenle feshedilirse Yargıtay, feshi İş Kanunu m.25/III'teki "zorlayıcı sebep" kapsamında değerlendirmektedir. Bu durumda en az bir yıl çalışmış işçi kıdem tazminatı isteyebilir; ihbar tazminatı talebi ise genellikle reddedilmektedir.
Bu sonuç için genellikle şu koşullar aranır:
✅ İşçinin asıl işi araç kullanmaktır ve ehliyet olmadan bu işi yapamaz.
✅ Ehliyet bir haftadan uzun süre için geri alınmıştır (ilk ihlalde süre altı aydır).
✅ Alkollü araç kullanma iş dışında gerçekleşmiştir; görev sırasında, işverene ait ya da işe tahsisli bir araçla olmamıştır.
✅ İşçi el koymayı işverenden gizlememiş ve ehliyetsiz araç kullanmamıştır.
✅ Fesih el koymadan sonra yapılmıştır.
✅ İşçinin aynı işverende en az bir yıllık kıdemi vardır.
Fesih el koymadan hemen sonra, bir hafta dolmadan yapılmışsa ihbar tazminatı talep edilebilir; sonuç somut olaya göre mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.
Bu yazı, şoför olarak çalışan ve iş dışında alkollü araç kullandığı için ehliyetine el konulan işçiler ile bu durumla karşılaşan işverenler içindir. Feshin hangi hukuki sebebe dayandığını, hangi tazminatların ödendiğini ve sonucu değiştiren durumları Yargıtay kararlarıyla birlikte bulacaksınız.
Ehliyete el konulan şoför işten çıkarılırsa hangi tazminatları alır?
Yargıtay'ın güncel uygulamasında bu durumdaki şoför kıdem tazminatı isteyebilir; ihbar tazminatı talebi ise genellikle reddedilmektedir. Yargıtay, iş dışında alkollü araç kullanma nedeniyle sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını (halk arasında "ehliyete el konulması"), şoförü işini yapmaktan alıkoyan bir "zorlayıcı sebep" olarak görmektedir.
İş Kanunu (4857 sayılı Kanun) m.25/III'e göre, işçiyi işyerinde bir haftadan fazla süreyle çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebep ortaya çıkarsa işveren iş sözleşmesini bildirim süresi beklemeden feshedebilir. Yargıtay'a göre bu bende dayanan fesihte işverenin ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak kıdem tazminatı, 1475 sayılı İş Kanunu m.14 uyarınca ödenir. Çünkü işveren feshinde 1475 m.14, yalnızca m.17/II'deki (bugün 4857 m.25/II) ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallerle yapılan feshi kıdem tazminatı dışında bırakır (Yargıtay 9. HD, E. 2020/5440, K. 2021/7876).
Yargıtay Uygulaması — Mesai dışında alkollü yakalanan şoför (güncel karar)
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, T. 19.11.2025, E. 2025/7642, K. 2025/8964
Tespit: Mesai saatleri dışında 0,68 promil alkollü yakalanan ve ehliyetine altı ay süreyle el konulan şoförün iş sözleşmesinin bu nedenle feshi, İş Kanunu m.25/III'teki zorlayıcı sebebe dayalı fesih kabul edilmiştir. Bu durumda ihbar tazminatı ödenmez; kıdem tazminatı ödenir.
Pratik sonuç: Davalı, işçinin değişen alt işverenler nezdinde cenaze aracı şoförü olarak çalıştığı bir belediyedir. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi kıdem ve ihbar tazminatının ikisini de kabul etmişti. Gerekçeleri, feshin altı iş günü içinde yapıldığının ispatlanamaması ve işçinin el koymadan sonra dört ay başka bir görevde çalıştırılmasıydı. Yargıtay bu gerekçelere ayrıca değinmeden feshi m.25/III kapsamında nitelendirdi ve kararı ihbar tazminatı yönünden bozdu.
Yargıtay Uygulaması — Özel aracıyla mesai dışında alkollü kaza yapan otobüs şoförü
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, T. 17.09.2019, E. 2016/23845, K. 2019/15985
Tespit: Mesai saatleri dışında kendi aracıyla alkollü kaza yapan otobüs şoförünün ehliyetine önce altı ay, ardından yine alkol nedeniyle iki yıl el konulmuştu. İlk derece mahkemesi feshi geçerli fesih sayarak iki tazminatı da kabul etmişti. Yargıtay, feshin m.25/III'e uygun olduğunu, kıdem tazminatının kabulü ve ihbar tazminatının reddi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.
Pratik sonuç: İşyerindeki toplu iş sözleşmesi, görev dışında alkol nedeniyle ehliyete ikinci kez el konulmasını tazminatsız fesih sebebi saymaktaydı. Daire, toplu iş sözleşmesi hükümlerinin kanuna aykırı olamayacağını vurgulamış ve kıdem tazminatının ödenmesi gerektiğini kabul etmiştir.
Şirkette uluslararası tır şoförü olarak çalışan ve trafik kontrolü sonucunda ehliyetine iki ay el konulan işçi bakımından da Daire, el koymanın işçiyi bir haftadan fazla çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı sebep olduğunu, kıdem tazminatının ödenmesi gerektiğini ve ihbar tazminatı yükümlülüğü bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay 9. HD, T. 16.09.2020, E. 2016/23386, K. 2020/8156). Bu kararda el koymanın nedeni alkol olarak belirtilmemiştir.
İşçinin kendi davranışından kaynaklanan bir engelin de zorlayıcı sebep sayılabileceği, 9. Hukuk Dairesinin başka kararlarında da kabul edilmektedir. İşyeri dışında işlenen ve işle ilgisi olmayan bir suç nedeniyle cezaevine giren işçi bakımından Daire, mahkûmiyet hâli bir haftayı aştığında işçiyi çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı sebebin bulunduğunu, bu durumda ihbar tazminatı ödenmeyeceğini ancak kıdem tazminatının ödenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 9. HD, T. 08.04.2021, E. 2020/5440, K. 2021/7876).
Neden ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık sayılmıyor?
İş dışında alkol almak, tek başına işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davrandığı anlamına gelmez. İş Kanunu m.25/II-d, işçinin işyerine sarhoş gelmesini ya da işyerinde alkol kullanmasını haklı fesih sebebi sayar. İşyeri dışında alkollü araç kullanmak bu bendin kapsamına girmez.
Yargıtay Uygulaması — İşyeri dışında alkol 25/II-d kapsamında değil
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, T. 18.02.2026, E. 2025/10137, K. 2026/1425
Tespit: İşçinin irade ve davranışları, yani işin normal yürütümü etkilenmiyorsa, yalnızca işyeri dışında alkol kullanılmış olması 25/II-d uyarınca fesih için yeterli değildir. Şirket yemeği sonrasında alkollü araç kullanırken yakalanan işçinin bu bende dayanılarak işten çıkarılması haklı bulunmamış, kıdem ve ihbar tazminatının kabulü gerektiği belirtilmiştir.
Pratik sonuç: Kararda aktarılan fesih bildiriminde işçinin alkollü yakalanması olgusuna dayanılmış ve m.25/II-d gösterilmiştir. Sürücü belgesine el konulduğu ise işveren tarafından davada, cevap dilekçesinde ileri sürülmüştür. İşçinin işinin araç kullanmaya bağlı olup olmadığı kararda tartışılmamıştır.
Bu nedenle şoförler bakımından sonucu belirleyen, alkolün kendisinden çok ehliyetin geri alınmasının işçiyi işini yapamaz hâle getirmesidir. Ehliyet olmadan şoförlük yapılamadığı için Yargıtay, bu engeli işçiyi çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı sebep olarak nitelendirmektedir.
İncelenen kararlar birlikte değerlendirildiğinde, sonucu fesih bildiriminde ya da fesih kararında gösterilen olgunun etkilediği görülmektedir; madde numarası tek başına belirleyici değildir. Yargıtay'a göre işveren, bildirdiği fesih sebebiyle bağlıdır ve sonradan başka bir gerekçeye dayanamaz (Yargıtay 9. HD, T. 11.05.2023, E. 2023/7457, K. 2023/6904). Bu olgunun hangi bende girdiğini ise mahkeme belirler:
2025 tarihli kararda işveren feshi "ehliyete el konulması" olgusuna dayandırmıştı. Yargıtay bu olguyu m.25/III kapsamında nitelendirdi.
Çalışma için gerekli belgesinin süresi dolan bir özel güvenlik görevlisinin işten çıkarıldığı olayda işveren m.25/II'yi göstermişti. Yargıtay, gösterilen olguya (belgenin sona ermesi) bakarak feshi m.25/III kapsamında nitelendirdi (Yargıtay 9. HD, T. 01.07.2019, E. 2016/6740, K. 2019/14563).
2019 tarihli otobüs şoförü kararında işveren toplu iş sözleşmesindeki tazminatsız fesih hükmüne dayanmıştı. Yargıtay feshi m.25/III kapsamında nitelendirdi (9. HD, E. 2016/23845, K. 2019/15985).
2026 tarihli kararda ise, kararda aktarıldığı kadarıyla fesih bildiriminde gösterilen olgu işyeri dışında alkollü yakalanmaydı. Bu olgu m.25/II-d'yi karşılamadığı için fesih haksız bulundu.
Pratikte bunun anlamı şudur: Şoförün işten çıkarılma gerekçesi fesih bildiriminde ehliyete el konulması ve bu nedenle işin yapılamaması olarak yazılmışsa mahkeme feshi m.25/III kapsamında değerlendirebilir. Gerekçe yalnızca "alkollü yakalandı" diye yazılmışsa, işverenin el koymaya sonradan dayanması fesih sebebiyle bağlılık ilkesi nedeniyle sonuç doğurmayabilir.
Ehliyete ne kadar süreyle el konulur?
İlk ihlalde, 0,50 promilin üzerinde alkollü araç kullanan sürücünün ehliyeti altı ay süreyle geri alınır (Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m.48/5). Hususi otomobil dışındaki araçlarda, örneğin kamyon, otobüs ve ticari araçlarda, alkol için alt sınır 0,21 promildir.
Durum | Sürücü belgesinin geri alınma süresi | Dayanak |
İlk kez alkollü araç kullanma | Altı ay | KTK m.48/5 |
Son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde ikinci kez | İki yıl | KTK m.48/5 |
Aynı beş yıl içinde üç veya daha fazla kez | Her seferinde beş yıl | KTK m.48/5 |
Alkol ölçümü yaptırmama | Beş yıl | KTK m.48/9 |
Sürücü belgesi başka bir nedenle zaten geçici olarak geri alınmışsa, alkol nedeniyle uygulanan süre o sürenin bitiminde başlar (KTK m.48/5).
Bu sürelerin tamamı İş Kanunu m.25/III'teki bir haftalık eşiği açıkça aşar. Eşiğin fesih zamanı bakımından önemi aşağıda ayrıca açıklanmıştır.
Güncel durum — 7574 sayılı Kanun (Resmî Gazete: 27.02.2026)
Geçici olarak geri alınan ehliyetin iade edilebilmesi için, Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının ödenmiş olması gerekir (KTK m.48/13). Ceza ödenmezse işçinin ehliyetsiz kaldığı süre altı ayı aşabilir.
Alkol ihlali veya ölçüm yaptırmama, 4925, 5216 ve 5393 sayılı Kanunlar kapsamında yük ve yolcu taşımacılığı yapılan araçlar kullanılırken beş yıl içinde toplam üç kez gerçekleşirse sürücü belgesi geri alınmakla kalmaz, iptal edilir (KTK m.48, 7574 sayılı Kanunla eklenen fıkra).
Ehliyete el konulduğu gün işten çıkarılmak mümkün mü?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli bir kararında, zorlayıcı sebebe dayalı fesih hakkının bir haftalık devamsızlıkla doğacağı ve daha önce yapılan fesihte ihbar tazminatı gerekeceği belirtilmiştir. Bu tespit o dosyada bozma sebebi yapılmamıştır ve ehliyete el konulması olayına ilişkin değildir; ehliyet olaylarında da m.25/III'teki bir haftadan fazla süre ölçütü esas alınır. Bu nedenle ilk hafta içinde yapılan fesihte işçi ihbar tazminatı talep edebilir; ancak sonuç mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır. İşveren bakımından ise engelin bir haftayı aşmasını beklemek daha güvenlidir. Bekleme süresi içinde çalışamayan veya çalıştırılmayan işçiye bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir (İş K. m.40).
Bu yaklaşım kanun metniyle de uyumludur: m.25/III, işçiyi "bir haftadan fazla süre ile" çalışmaktan alıkoyan bir sebepten söz eder; m.40 ise bu bekleme süresi için yarım ücret öngörür.
Yargıtay Uygulaması — Bir hafta dolmadan yapılan fesih
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, T. 20.10.2025, E. 2025/7382, K. 2025/8117
Tespit: Zorlayıcı sebebe dayalı haklı fesih hakkı, bir haftalık devamsızlık gerçekleştiğinde doğar. Bir hafta dolmadan bu bende dayanılarak yapılan fesihte işçiye ihbar tazminatı ödenmesi gerekir.
Pratik sonuç: Olay, kesinleşmiş cezanın infazı için cezaevine girişe ilişkindir (gözaltı ve tutuklamaya ilişkin m.25/IV'ten farklı olarak Daire bu durumu m.25/III kapsamında görmüştür). Daire, fesih hakkının bir haftalık devamsızlıkla doğacağını belirtmiş; ancak ihbar tazminatı yönünü, kararı yalnızca işveren temyiz ettiği için bozma sebebi yapmamıştır.
Hangi durumlarda işçi kıdem ve ihbar tazminatının ikisini de kaybedebilir?
İşçi el koymayı işverenden gizler, ehliyetsiz araç kullanmaya devam eder ya da alkollü araç kullanma görev sırasında veya işe tahsisli araçla gerçekleşirse, fesih ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere (m.25/II) dayalı haklı fesih sayılabilir. Bu durumda kıdem ve ihbar tazminatının ikisi de reddedilebilir.
El koymanın gizlenmesi ve ehliyetsiz şoförlük
Ehliyeti geri alınan şoförün bunu işverene bildirmeyip ehliyetsiz araç kullanmayı sürdürmesi, Yargıtay tarafından doğruluk ve bağlılığa uymayan davranış olarak değerlendirilmektedir (İş K. m.25/II-e).
Yargıtay Uygulaması — Gizleme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, T. 06.02.2018, E. 2015/8655, K. 2018/1778
Tespit: Ehliyetinin geri alındığını işverenden gizleyerek ehliyetsiz şoförlük yapan işçinin bu davranışı, doğruluk ve bağlılığa uymayan ve süregelen bir eylemdir. Fesih süresinde ve haklıdır.
Pratik sonuç: Kıdem ve ihbar tazminatı talepleri reddedilmelidir.
Ancak gizleme iddiası her dosyada kabul görmeyebilir; bunu ispat yükü işverendedir. Bir mikser şoförünün ehliyetine altı ay el konulmuş, işveren ise el koyma sona erdikten aylar sonra durumu yeni öğrendiğini ve işçinin gizlediğini ileri sürerek sözleşmeyi feshetmişti. Yargıtay, işverenin el koymadan on ayı aşkın süre sonra haberdar olmasını hayatın olağan akışına uygun bulmamış, feshin haklı sayılamayacağını ve kıdem ve ihbar tazminatının kabulü gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 9. HD, T. 23.09.2020, E. 2016/22968, K. 2020/9051).
İşyeri aracının görev sırasında alkollü kullanılması
Şoförün işverene ait aracı alkollü kullanması, İş Kanunu m.25/II-ı uyarınca işin güvenliğini tehlikeye düşürme sayılabilir. Bu durumda alkollü araç kullanma artık "özel hayat" kapsamında değildir.
Yargıtay Uygulaması — Görev sırasında alkol
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, T. 15.01.2019, E. 2016/18092, K. 2019/1008
Tespit: Şoför olarak çalışan işçinin işyerine ait aracı alkollü kullanması, işverene m.25/II-ı uyarınca haklı fesih imkânı verir. İşçinin kazada kusursuz olması da bu sonucu değiştirmez.
Pratik sonuç: Kıdem ve ihbar tazminatı reddedilmelidir.
Daha yeni bir kararda da, kendisine işi için tahsis edilen şirket aracını iş yemeği dönüşü ikinci kez alkollü kullanan ve ehliyetine iki yıl el konulan bölge müdürünün işten çıkarılması haklı bulunmuş; kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddi onanmıştır (Yargıtay 9. HD, T. 27.06.2022, E. 2022/7601, K. 2022/8341).
İşverenin hangi hataları feshi haksız hâle getirebilir?
Haklı nedenin ispat yükü işverendedir. İşveren, feshin zorlayıcı sebebe dayandığını delillerle ispatlayamazsa fesih haksız sayılabilir ve işçi iki tazminatı birden alabilir.
Yargıtay Uygulaması — İspat yükü ve fesih sebebiyle bağlılık
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, T. 11.05.2023, E. 2023/7457, K. 2023/6904
Tespit: İş sözleşmesinin kıdem tazminatına hak kazandırmayacak şekilde sona erdiğini ispat yükü işverendedir. Fesih sebebiyle bağlılık ilkesi, sözleşmeyi fesheden tarafın bildirdiği fesih nedeni dışında sonradan başka bir gerekçeye dayanamamasını ifade eder.
Pratik sonuç: Kararın olayı farklıdır (işçi feshi ve devamsızlık iddiası; kanun yararına bozma); burada yalnızca ilke olarak anılmıştır. Kararda ayrıca bağlılık ilkesinin işten ayrılış kodunu kapsamadığı belirtilmiştir. Uygulamadaki anlamı: Fesih ehliyete el konulmadan önce yapılmışsa, fesih tarihinde var olmayan bu olay feshin gerekçesi olamaz. İşveren bildirdiği asıl gerekçeyi ispatlayamazsa fesih haksız sayılabilir.
İşverenler için öne çıkan diğer noktalar şunlardır:
İş sözleşmesine, toplu iş sözleşmesine veya disiplin yönetmeliğine güvenilmesi. Bu belgelerde ehliyete el konulmasının "tazminatsız fesih" sebebi olduğu yazsa bile, Yargıtay toplu iş sözleşmesi hükmünün kanuna aykırı olamayacağını belirterek kıdem tazminatının ödenmesi gerektiğini kabul etmiştir (9. HD, E. 2016/23845, K. 2019/15985).
Fesih bildiriminde yanlış olgunun gösterilmesi. Fesih yalnızca "işyeri dışında alkollü yakalandı" olgusuna dayandırılırsa, 2026 tarihli kararda olduğu gibi haksız sayılabilir. Bildirimde ehliyete el konulduğu ve bu nedenle şoförlük işinin yapılamadığı açıkça yazılmalıdır; işveren sonradan başka bir olguya dayanamaz.
El koymanın belgelenmemesi. Emniyet ya da jandarma tutanağı ve ehliyetin geri alındığını gösteren kayıt, feshin dayanağı olarak dosyada bulunmalıdır.
Bir hafta dolmadan fesih yapılması. 9. HD'nin 2025 tarihli bir kararında fesih hakkının bir haftalık devamsızlıkla doğacağı belirtildiğinden (9. HD, E. 2025/7382, K. 2025/8117), erken yapılan fesihte işçi ihbar tazminatı talep edebilir. Bekleme süresi için yarım ücret de ödenmelidir (İş K. m.40).
İşveren işçiyi başka bir işte çalıştırmak zorunda mı?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, çalışma koşulu değişikliğine ilişkin kararlarında, sürücü belgesine geçici olarak el konulan şoförün işveren tarafından geçici ya da sürekli olarak başka bir işte görevlendirilebileceğini belirtmiştir (Yargıtay 9. HD, T. 04.02.2020, E. 2016/15199, K. 2020/1394; Yargıtay 9. HD, T. 11.03.2021, E. 2021/961, K. 2021/5954). Bu, işverene tanınan bir imkândır.
M.25/III, feshetmeden önce başka bir iş önerilmesini şart koşmaz. 2025 tarihli kararda işçi, el koymadan sonra yaklaşık dört ay araç sevk amiri olarak çalıştırılmış, ardından işten çıkarılmıştır. Yargıtay bu hususa ayrıca değinmeden feshi zorlayıcı sebebe dayalı olarak nitelendirmiştir (Yargıtay 9. HD, E. 2025/7642, K. 2025/8964).
Fesih için bir süre sınırı var mı?
İş Kanunu m.26'daki altı iş günlük ve bir yıllık süreler, kanun metnine göre yalnızca ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanan fesihler için öngörülmüştür. Zorlayıcı sebebe (m.25/III) dayanan fesih için kanunda ayrıca bir süre düzenlenmemiştir.
Yukarıdaki 2025 tarihli olayda fesih, alkollü araç kullanma olayından yaklaşık dört ay sonra yapılmıştı. İlk derece mahkemesi altı iş günlük süreyi uygulayarak feshi haksız bulmuştu. Yargıtay bu gerekçeye ayrıca değinmeden feshi zorlayıcı sebep kapsamında nitelendirmiş ve kararı ihbar tazminatı yönünden bozmuştur.
Bu, işverenin feshi istediği zaman yapabileceği anlamına gelmez. m.25/III işçiyi çalışmaktan alıkoyan bir sebepten söz ettiğinden, fesih engel sürerken yapılmalıdır; ehliyet iade edildikten sonra bu sebebe dayanılması kabul görmeyebilir. Feshin gizleme gibi doğruluk ve bağlılığa aykırı bir davranışa (m.25/II-e) dayandırıldığı hallerde ise m.26'daki süreler uygulanır; gizleme süregelen bir davranış sayıldığından Yargıtay bu durumda feshi süresinde kabul etmiştir (9. HD, E. 2015/8655, K. 2018/1778). Bu nedenle işverenin gecikmeden işlem yapması daha güvenlidir.
Süreç nasıl işler? (Karar akışı)
Ehliyete el konulma iş dışında mı oldu?
Görev sırasında ya da işverene ait veya işe tahsisli araçla olduysa → fesih m.25/II-ı'ye göre haklı sayılabilir; kıdem ve ihbar tazminatı kaybedilebilir.
İş dışında olduysa → 2. adıma geçin.
İşçi el koymayı işverenden gizledi ve ehliyetsiz araç kullandı mı?
Evet → fesih m.25/II-e'ye göre haklı sayılabilir; kıdem ve ihbar tazminatı kaybedilebilir.
Hayır → 3. adıma geçin.
Fesih el koymadan sonra ve bu gerekçeyle mi yapıldı?
Hayır (fesih el koymadan önce yapıldıysa) → feshin dayandığı asıl gerekçe ayrıca değerlendirilir; işveren bunu ispatlayamazsa fesih haksız sayılabilir ve kıdem ve ihbar tazminatı istenebilir.
Evet → 4. adıma geçin.
Fesih bildiriminde hangi olgu gösterildi?
Yalnızca "işyeri dışında alkollü yakalanma" gösterildiyse → fesih m.25/II-d'yi karşılamadığı için haksız sayılabilir (9. HD 2026/1425).
Ehliyete el konulması ve bu nedenle işin yapılamaması gösterildiyse (madde numarası yanlış olsa bile) → mahkeme feshi m.25/III kapsamında değerlendirebilir; 5. adıma geçin.
Fesih, engel bir haftayı aştıktan sonra mı yapıldı?
Hayır → ihbar tazminatı talep edilebilir; sonuç mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır (9. HD 2025/8117).
Evet → kıdem tazminatı istenebilir; ihbar tazminatı talebi genellikle reddedilir.
İşçinin kıdemi en az bir yıl mı? Değilse kıdem tazminatı doğmaz.
Durumlara göre karşılaştırma
Olay | Fesih türü (Yargıtay uygulaması) | Kıdem tazminatı | İhbar tazminatı |
İş dışında alkollü araç, ehliyete el konuldu, işçi durumu gizlemedi, fesih engel bir haftayı aştıktan sonra yapıldı | Zorlayıcı sebeple haklı fesih (m.25/III) | Ödenir | Genellikle ödenmez |
Aynı durum, ancak fesih bir hafta dolmadan yapıldı | Fesih hakkı henüz doğmamış sayılabilir (9. HD 2025/8117) | Ödenir | Talep edilebilir |
El koyma gizlendi, ehliyetsiz araç kullanıldı | m.25/II-e'ye dayalı haklı fesih | Ödenmeyebilir | Ödenmeyebilir |
İşyeri aracı görev sırasında alkollü kullanıldı | m.25/II-ı'ye dayalı haklı fesih | Ödenmeyebilir | Ödenmeyebilir |
Fesih el koymadan önce yapıldı, başka haklı neden ispatlanamadı | Haksız fesih sayılabilir | Ödenir | Ödenebilir |
Fesih bildiriminde yalnızca "işyeri dışında alkollü yakalanma" olgusu gösterildi | Haksız fesih sayılabilir (9. HD 2026/1425) | Ödenir | Ödenebilir |
Bildirimde ehliyete el konulma olgusu gösterildi, ama madde numarası yanlış yazıldı | Mahkeme m.25/III olarak nitelendirebilir (9. HD 2019/14563; 2019/15985) | Ödenir | Genellikle ödenmez |
Tablodaki sonuçlar Yargıtay'ın incelenen kararlarına dayanır; her dosyada deliller ve fesih bildiriminin içeriği sonucu değiştirebilir.
Kurgusal örnekler
Kurgusal örnek — Gizlemeyen şoför: Bir lojistik firmasında üç yıldır kamyon şoförü olarak çalışan işçi, cumartesi akşamı kendi otomobiliyle 0,80 promil alkollü yakalanır ve ehliyeti altı ay süreyle geri alınır. Pazartesi günü durumu işverenine bildirir. İşveren bir hafta boyunca işçiye yarım ücret öder; engel bir haftayı aştıktan sonra ehliyet olmadan şoförlük yapılamayacağını belirterek sözleşmeyi m.25/III'e göre fesheder. Yargıtay uygulamasına göre işçi üç yıllık kıdem tazminatını isteyebilir; ihbar tazminatı talebi ise büyük olasılıkla reddedilir.
Kurgusal örnek — El koymayı saklayan şoför: Bir dağıtım firmasında çalışan şoförün ehliyetine iş dışında el konulur. Şoför bunu söylemez ve iki hafta boyunca firma aracıyla dağıtım yapmaya devam eder. İşveren durumu trafik kontrolü sırasında öğrenir ve öğrendiği gün sözleşmeyi feshederse, fesih doğruluk ve bağlılığa aykırılık nedeniyle haklı kabul edilebilir. Bu durumda işçi kıdem tazminatını da kaybedebilir.
Kurgusal örnek — Sırası karışan fesih: İşveren, bir şoförü performans gerekçesiyle ayın 3'ünde işten çıkarır. Şoförün ehliyetine ayın 5'inde alkol nedeniyle el konulur. Davada işveren feshin sebebi olarak ehliyete el konulmasını gösterirse, fesih tarihinde böyle bir sebep bulunmadığı için bu savunma kabul görmeyebilir. Performans gerekçesi geçerli neden sayılsa bile kıdem tazminatı ödenir; bildirim süresi verilmediyse ihbar tazminatı da istenebilir. İşçi ise feshin işverenin bildirdiğinden başka bir sebebe dayandığını ileri sürerse bunu kendisi ispat etmek zorundadır.
Uygulamada sık yapılan hatalar
İşçinin ehliyete el konulmasını işverenden saklaması. Zorlayıcı sebep durumunu, iki tazminatın birden kaybedilebileceği m.25/II-e'ye dayalı haklı fesih durumuna dönüştürebilir.
Ehliyetsiz hâlde "nasılsa yakalanmam" diyerek araç kullanmak. Hem trafik mevzuatı bakımından ayrı yaptırımlara (KTK m.36/3-b uyarınca idari para cezası) yol açar hem de işverene haklı fesih imkânı verebilir.
İşçinin, ehliyete el konulduktan sonra önüne konan istifa dilekçesini ya da karşılıklı anlaşma (ikale) belgesini düşünmeden imzalaması. İstifa hâlinde kıdem tazminatı kural olarak doğmaz; ikale hâlinde ise hangi alacaklardan vazgeçildiği anlaşma belgesinin içeriğine göre belirlenir. Zorlayıcı sebeple fesihte ise kıdem tazminatı istenebilir.
İşverenin fesih bildirimine yalnızca "alkollü araç kullandı" yazması. Feshin gerekçesi işyeri dışındaki alkol olarak gösterilirse m.25/II-d karşılanmaz; ehliyete el konulmasına sonradan dayanmak da fesih sebebiyle bağlılık ilkesi nedeniyle sonuç doğurmayabilir.
İşverenin el koymadan hemen sonra, bir hafta dolmadan fesih yapması. İşçi bu durumda ihbar tazminatı talep edebilir; bekleme süresi için yarım ücret de ödenmelidir (İş K. m.40).
Fesih bildiriminde gerekçenin hiç yazılmaması ya da belirsiz yazılması. Haklı nedenin ispat yükü işverende olduğundan gerekçesiz bildirim ispatı zorlaştırabilir.
İşçinin, fesih zorlayıcı sebebe dayandığı ve bir hafta beklendiği hâlde ihbar tazminatı da istemesi. Bu talep genellikle reddedilir ve bu kısım için yargılama giderleri işçiye yüklenebilir.
İşçinin arabulucuya başvurmadan dava açması. Kıdem ve ihbar tazminatı için arabuluculuk dava şartıdır; doğrudan açılan dava usulden reddedilir.
Kontrol listesi
İşçi için
☐ Ehliyetin geri alındığını gösteren tutanak ve idari para cezası karar tutanağı
☐ El koymanın işverene bildirildiğini gösteren yazı, e-posta veya mesaj
☐ Fesih bildirimi (feshin tarihi, dayandığı olgu ve madde)
☐ SGK hizmet dökümü ve işten ayrılış kodu (kod tek başına fesih sebebini belirlemeyebilir)
☐ Son ücret bordroları (kıdem tazminatı hesabı için)
☐ Dava açmadan önce arabuluculuk bürosuna başvuru (7036 sayılı Kanun m.3); anlaşma olmazsa dava iş mahkemesinde açılır (7036 sayılı Kanun m.5)
☐ Zamanaşımı: kıdem ve ihbar tazminatında beş yıl (İş K. ek m.3)
İşveren için
☐ El koymayı gösteren resmî belgenin dosyaya alınması
☐ Bir haftalık bekleme süresinin geçmesi ve bu süre için yarım ücretin ödenmesi (İş K. m.40)
☐ Fesih bildiriminde olgunun (ehliyete el konulması ve bu nedenle şoförlük işinin yapılamaması), engelin süresinin ve m.25/III'ün açıkça yazılması
☐ Feshin el koymadan sonra yapıldığının tarihlerle belgelenmesi
☐ Kıdem tazminatının fesih tarihinde ödenmesi
☐ Gizleme veya görev sırasında alkol söz konusuysa, bunun tutanak ve tanıklarla belgelenmesi
Sık sorulan sorular
İş dışında alkollü araç kullandığı için ehliyetine el konulan şoför kıdem tazminatı alır mı?
Yargıtay'ın güncel uygulamasına göre, fesih ehliyete el konulması nedeniyle yapılmışsa fesih zorlayıcı sebebe (İş K. m.25/III) dayalı kabul edilmektedir (9. HD, E. 2016/23845, K. 2019/15985; 9. HD, E. 2025/7642, K. 2025/8964). Bu durumda en az bir yıl çalışmış işçi kıdem tazminatı isteyebilir.
Bu durumda ihbar tazminatı ödenir mi?
Fesih zorlayıcı sebebe dayanıyorsa ihbar tazminatı talebi genellikle reddedilmektedir; Yargıtay bu durumda işverenin bildirim süresine uyma ya da ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmadığını kabul etmektedir (Yargıtay 9. HD, E. 2025/7642, K. 2025/8964). Ancak fesih, engel bir haftayı aşmadan yapılmışsa işçi ihbar tazminatı talep edebilir; 9. HD'nin 2025 tarihli bir kararı bu yöndedir (Yargıtay 9. HD, E. 2025/7382, K. 2025/8117).
İşveren alkollü araç kullandı diye haklı fesih yapabilir mi?
İş dışında alkol kullanmak tek başına İş Kanunu m.25/II-d kapsamında haklı fesih sebebi sayılmamaktadır; bu bent işyerine sarhoş gelmeyi ve işyerinde alkol kullanmayı kapsar. Ancak alkollü araç kullanma görev sırasında ve işyeri aracıyla olmuşsa fesih m.25/II-ı uyarınca haklı kabul edilebilir. İncelenen kararlarda fesih bildiriminde gösterilen olgu sonucu etkilemiştir; sonuç her dosyada somut olaya göre belirlenir. Bildirimde ehliyete el konulduğu ve bu nedenle işin yapılamadığı yazılmışsa mahkeme feshi zorlayıcı sebep olarak nitelendirebilir; yalnızca alkollü yakalanma yazılmışsa fesih haksız sayılabilir.
Ehliyetime el konulduğu gün işten çıkarılabilir miyim?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli bir kararında zorlayıcı sebebe dayalı fesih hakkının bir haftalık devamsızlıkla doğacağı belirtilmiştir (9. HD, E. 2025/7382, K. 2025/8117). Bu karar ehliyet olayına ilişkin değildir ve ihbar yönü bozma sebebi yapılmamıştır; bu nedenle sonuç mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır; ancak ilk hafta içinde yapılan fesihte işçi ihbar tazminatı talep edebilir. Bekleme süresi içinde çalışamayan veya çalıştırılmayan işçiye bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir (İş K. m.40).
Ehliyetimin alındığını işverene söylemezsem ne olur?
El koymayı gizleyip ehliyetsiz araç kullanmaya devam etmek, Yargıtay tarafından doğruluk ve bağlılığa aykırı davranış (m.25/II-e) olarak değerlendirilmektedir. Bu durumda kıdem ve ihbar tazminatının ikisi de kaybedilebilir.
Ehliyete ilk seferde ne kadar süre el konulur?
0,50 promilin üzerinde alkollü araç kullanan sürücünün ehliyeti ilk seferde altı ay süreyle geri alınır; hususi otomobil dışındaki araçlarda alt sınır 0,21 promildir. Beş yıl içinde ikinci ihlalde süre iki yıl, üç ve daha fazlasında her seferinde beş yıldır (KTK m.48/5).
Altı ay sonra ehliyetimi otomatik olarak geri alır mıyım?
7574 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, geçici olarak geri alınan ehliyetin iadesi için Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki idari para cezalarının tamamının ödenmiş olması gerekir (KTK m.48/13). Cezalar ödenmezse ehliyetsiz kalınan süre uzayabilir.
İşveren beni başka bir işte çalıştırmak zorunda mı?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, çalışma koşulu değişikliğine ilişkin kararlarında, işverenin sürücü belgesine el konulan şoförü başka bir işte görevlendirebileceğini belirtmiştir. İş Kanunu m.25/III ise feshetmeden önce başka bir iş önerilmesini şart koşmaz.
İşveren beni dört ay başka işte çalıştırıp sonra çıkardı. Fesih yine zorlayıcı sebep sayılır mı?
Yargıtay'ın 2025 tarihli kararında, el koymadan sonra yaklaşık dört ay araç sevk amiri olarak çalıştırılan şoförün sonradan işten çıkarılması da zorlayıcı sebebe dayalı fesih olarak nitelendirilmiş; alt mahkemenin ihbar tazminatını kabul eden kararı, bu tazminatın reddi gerektiği belirtilerek bozulmuştur. Kararda başka işte çalıştırma hususuna ayrıca değinilmemiştir; tek bir karara dayanan bu sonuç her dosyada tekrarlanmayabilir.
İşveren feshi altı iş günü içinde yapmak zorunda mı?
İş Kanunu m.26'daki altı iş günlük süre, kanun metnine göre yalnızca ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanan fesihler için öngörülmüştür. Zorlayıcı sebebe dayanan fesih için kanunda ayrıca bir süre düzenlenmemiştir; ancak fesih engel sürerken yapılmalıdır ve ehliyet iade edildikten sonra bu sebebe dayanılması kabul görmeyebilir. Fesih gizleme gibi bir davranışa dayandırılıyorsa m.26'daki süreler uygulanır; ancak gizleme süregelen bir davranış sayıldığından fesih süresi içinde kabul edilmiştir (9. HD, E. 2015/8655, K. 2018/1778).
İş sözleşmemde ya da toplu iş sözleşmesinde "ehliyete el konulursa tazminatsız çıkarılırsınız" yazıyor. Kıdem tazminatımı kaybeder miyim?
Yargıtay, görev dışında alkol nedeniyle ehliyete el konulmasını tazminatsız fesih sebebi sayan bir toplu iş sözleşmesi hükmüne karşın, bu hükmün kanuna aykırı olamayacağını belirtmiş ve kıdem tazminatının ödenmesi gerektiğini kabul etmiştir (9. HD, E. 2016/23845, K. 2019/15985). Feshin kanundaki hangi sebebe dayandığı, sözleşmedeki ifadeden bağımsız olarak değerlendirilir.
Fesih ehliyete el konulmadan önce yapılmışsa ne olur?
Sonradan gerçekleşen el koyma, daha önce yapılmış feshin gerekçesi olamaz. İşveren bildirdiği fesih sebebiyle bağlıdır ve feshin tazminat gerektirmeyecek şekilde gerçekleştiğini ispat yükü ona aittir (Yargıtay 9. HD, E. 2023/7457, K. 2023/6904). Bildirdiği asıl gerekçeyi ispatlayamazsa fesih haksız sayılabilir ve işçi kıdem ve ihbar tazminatının ikisini birden alabilir.
Kıdem tazminatı için ne kadar çalışmış olmak gerekir?
Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı olarak en az bir tam yıl çalışmış olmak gerekir (1475 sayılı Kanun m.14). Bir yılı doldurmamış işçi, fesih zorlayıcı sebebe dayansa da kıdem tazminatı alamaz. Aynı işverenin farklı işyerlerinde veya işyeri devri öncesinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır (1475 sayılı Kanun m.14).
Dava açmadan önce ne yapmam gerekir?
Kıdem ve ihbar tazminatı gibi işçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m.3). Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir (7036 sayılı Kanun m.5).
Kıdem ve ihbar tazminatını ne kadar süre içinde isteyebilirim?
Kıdem tazminatı ve bildirim şartına uyulmadan yapılan fesihten doğan ihbar tazminatı için zamanaşımı süresi beş yıldır (İş K. ek m.3).
Feshe itiraz edip işe iade isteyebilir miyim?
İş Kanunu m.25'in son fıkrasına göre işçi, feshin kanunda sayılan sebeplere uygun olmadığını ileri sürerek yargı yoluna başvurabilir. İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir (İş K. m.20). İşe iade davasının şartları ayrı bir konudur; ayrıntılar için işe iade davası şartları ve süreci yazısına bakabilirsiniz.
İlgili yazılar
Tazminatın nasıl hesaplandığı için: Kıdem tazminatı şartları, hesaplama ve tavan tutarı
Bildirim süreleri için: İhbar tazminatı süreleri ve hesaplama
Feshin geçersizliği için: İşe iade davası şartları ve süreci
İş hukukundaki diğer konular için: Ankara iş avukatı sayfası
Alacağın yazılı olarak istenmesi için: İhtarname nedir, nasıl çekilir?
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın özellikleri, fesih bildiriminin içeriği ve deliller sonucu değiştirebilir.
Yazar: Av. Murat Akman — Ankara Barosu (Sicil No: 42294). İş hukuku, aile hukuku ve miras hukuku alanlarında avukatlık yapmaktadır.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026
