Vasiyetnamenin İptali Davası: Açma Süresi, İptal Sebepleri ve İspat
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Kısa cevap: Vasiyetnamenin iptali davası, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde; her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır (TMK m.559). Dava ancak TMK m.557'de sayılan sebeplerle açılabilir: mirasbırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmaması, iradesinin yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama ile sakatlanmış olması, tasarrufun içeriğinin veya bağlandığı koşul ya da yüklemelerin hukuka veya ahlaka aykırı olması ve kanuni şekle uyulmaması. Mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (TMK m.576; HMK m.11/1-a). İspat yükü kural olarak davacıdadır.
Sakat Vasiyetnamenin Hukuki Durumu
Vasiyetname, TMK m.557'deki sakatlıklardan biri bulunsa dahi kendiliğinden hükümsüz hâle gelmez. Yargıtay'a göre vasiyetname, kanunun gösterdiği şekil şartlarına aykırı düzenlense bile iptal edilmedikçe hüküm ifade eder; iptal davası açılıp vasiyetname iptal edilmedikçe hâkim, vasiyetnamenin tenfizi davasında vasiyetnameyi kendiliğinden geçersiz sayamaz (Yargıtay 3. HD, E.2014/6060, K.2014/14006). Süresi içinde iptal davası açılmazsa vasiyetname ayakta kalır; ancak hükümsüzlük, aleyhe açılan bir davada def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m.559/2).
İptal kararının etkisi de sınırlıdır. Yargıtay'a göre vasiyetnamenin iptali davaları yalnızca tarafları bakımından hüküm doğurur; dava açmayan mirasçılar yönünden bağlayıcı değildir. Bu nedenle yalnızca davacı yönünden iptal hükmü kurulması gerekirken dava açmayan mirasçıları da kapsayacak şekilde vasiyetnamenin tamamına yönelik hüküm kurulması bozma sebebi sayılmıştır (Yargıtay 3. HD, E.2017/10704, K.2019/1132). Menfaati bulunan her mirasçının süresi içinde dava açması gerekir.
Vasiyetnamenin iptali davası, diğer bazı miras davalarından şu şekilde ayrılır:
Dava türü | Neye dayanır | Sonucu |
Vasiyetnamenin iptali | TMK m.557'deki sebeplerden biri | Tasarrufun tamamı veya bir kısmı hükümsüz kalır |
Tenkis | Saklı payın aşılmış olması (TMK m.560 vd.) | Vasiyetname geçerli kalır, saklı payı aşan kısım indirilir |
Mirasçılıktan çıkarmaya itiraz | Çıkarma sebebinin gösterilmemesi veya ispatlanamaması | İspat yükü çıkarmadan yararlanandadır; sebep ispatlanamazsa tasarruf, çıkarılan mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir (TMK m.512) |
Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirler | Sağlığında yapılan muvazaalı devir geçersiz sayılabilir; vasiyetname gibi ölüme bağlı tasarruflara uygulanmaz |
İptal Sebepleri (TMK m.557)
TMK m.557, ölüme bağlı bir tasarrufun iptali için dava açılabilecek sebepleri sınırlı sayıda belirler. Mirasbırakanın terekesini adaletsiz paylaştırmış olması, bir mirasçıyı dışlamış görünmesi veya aile içi anlaşmazlıklar başlı başına iptal sebebi değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu sebepler dışında kalan durumlara dayanılarak ölüme bağlı tasarrufun iptalinin istenemeyeceğini, saklı payları ihlal edilen mirasçıların ise tenkis talebinde bulunabileceklerini belirtmiştir (Yargıtay HGK, E.2025/247, K.2026/282; aynı yönde Yargıtay 3. HD, E.2021/43, K.2021/3897).
Sebep | Kanuni dayanak | Kısaca anlamı |
Ehliyetsizlik | TMK m.557/1, m.502 | Vasiyet için ayırt etme gücü ve on beş yaş şarttır; tasarruf anında ayırt etme gücü yoksa tasarruf iptale tabidir. |
İrade sakatlığı | TMK m.557/2, m.504 | Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yapılan tasarruf iptal edilebilir; ancak mirasbırakan durumu öğrendiği veya etkiden kurtulduğu günden itibaren bir yıl içinde tasarruftan dönmezse tasarruf geçerli sayılır. |
İçeriğin hukuka veya ahlaka aykırılığı | TMK m.557/3 | Tasarrufun içeriği ya da ona bağlanan koşul veya yükleme hukuka veya ahlaka aykırıysa tasarruf iptale tabidir. |
Şekle aykırılık | TMK m.557/4, m.532-541 | Resmî, el yazılı veya sözlü vasiyetname için öngörülen şekil şartlarına uyulmamışsa tasarruf sakattır. |
Şekle Aykırılık
Kanunda öngörülen şekle uyulmadan yapılan vasiyetname iptal edilebilir (TMK m.557/4). Şekle aykırılık da diğer sebepler gibi iptal davasıyla ileri sürülmelidir. Yargıtay şekil kurallarını uygularken mirasbırakanın iradesinin mümkün olduğunca ayakta tutulmasını da gözetmektedir (Yargıtay 7. HD, E.2024/2557, K.2024/3759).
Resmî Vasiyetname
Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur (sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş görevli) tarafından düzenlenir (TMK m.532). Mirasbırakan arzularını memura bildirir; memur vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okuması için mirasbırakana verir. Vasiyetname mirasbırakan tarafından okunup imzalanır, memur da tarih koyarak imzalar (TMK m.533). Ardından mirasbırakan, memurun huzurunda iki tanığa vasiyetnameyi okuduğunu ve son arzularını içerdiğini beyan eder; tanıklar bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalar. Vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesi zorunlu değildir (TMK m.534).
Mirasbırakan vasiyetnameyi bizzat okuyamaz veya imzalayamazsa memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde mirasbırakana okur ve mirasbırakan vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan eder; tanıklar da hem mirasbırakanın beyanının kendi önlerinde yapıldığını ve onu tasarrufa ehil gördüklerini, hem de vasiyetnamenin kendi önlerinde memur tarafından mirasbırakana okunduğunu ve onun vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan ettiğini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalar (TMK m.535). Yargıtay, bu şerhin bulunmadığı vasiyetnamenin şekle aykırılık nedeniyle iptalini isabetli bulmuştur (Yargıtay 7. HD, E.2024/1045, K.2024/2478). Şerhteki ibarenin kanundaki sözcüklerle birebir yazılmamış olmasını ise, vasiyetname içeriğinden beyanın tanıklar önünde yapıldığı anlaşılıyorsa iptal sebebi saymamış; bu usulle düzenlenen vasiyetnamede mirasbırakanın imzasının da bulunmasını şekil eksikliği değil, şekil fazlalığı olarak nitelendirmiştir (Yargıtay 7. HD, E.2024/2557, K.2024/3759).
Düzenlemeye Katılma Yasağı
Fiil ehliyeti bulunmayanlar, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri düzenlemeye memur veya tanık olarak katılamaz; düzenlemeye katılan memura, tanıklara ve bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve eşlerine de o vasiyetnameyle kazandırma yapılamaz (TMK m.536). Yargıtay, mirasbırakanın torununun eşinin tanık olarak katıldığı resmî vasiyetnamenin bu hükme aykırı düzenlendiğini ve iptal kararının yerinde olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, E.2019/6139, K.2020/1656).
Kanun bir durumda kısmi iptal öngörür: iptal davası, ölüme bağlı tasarrufla kendilerine, eşlerine veya hısımlarına kazandırma yapılan kişilerin düzenlemeye katılmasının yol açtığı sakatlığa dayanıyorsa tasarrufun tamamı değil, yalnızca bu kazandırmalar iptal edilir (TMK m.558). Şekle aykırılık iddiasında vasiyetname tanıklarının vasiyetname içeriğine uygun düşmeyen beyanları ise hükme esas alınamaz (Yargıtay 3. HD, E.2016/10472, K.2018/1634).
Kanundaki "eş" ifadesinin nikâhsız birlikteliği kapsayıp kapsamadığı konusunda bir dosyada ilk derece mahkemesi, resmî nikâhlı eşin kastedildiğini kabul ederek mirasbırakanla imam nikâhıyla birlikte yaşayan tanığın katılımını şekle aykırılık saymamış; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Yargıtay da kararı onamıştır (Yargıtay 7. HD, E.2025/1756, K.2025/5414). Bu değerlendirme ilk derece mahkemesinin gerekçesine dayanmaktadır.
El Yazılı Vasiyetname
El yazılı vasiyetname, yıl, ay ve gün belirtilerek baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılmalı ve imzalanmalıdır (TMK m.538). Bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanan bir belge bu şartı karşılamaz. Buna karşılık el yazılı vasiyetnamenin notere veya sulh hâkimine bırakılması zorunlu değildir; Yargıtay, bırakılmamış olmasını iptal sebebi saymamıştır (Yargıtay 7. HD, E.2021/8301, K.2023/1076).
Sözlü Vasiyetname
Sözlü vasiyetname, ancak mirasbırakanın yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü bir durum yüzünden resmî ya da el yazılı vasiyetname yapamaması hâlinde ve iki tanığa son arzularını anlatması yoluyla mümkündür (TMK m.539). Tanıkların bu beyanı vakit geçirmeksizin mahkemeye ulaştırması gerekir (TMK m.540). Mirasbırakan sonradan diğer şekillerde vasiyet yapma olanağı bulursa, bu tarihten bir ay sonra sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK m.541).
Ehliyetsizliğin İspatı ve Adli Tıp Kurumu Raporu
Hukukumuzda asıl olan ayırt etme gücünün varlığıdır; ehliyetsizliği ileri süren taraf bunu ispatla yükümlüdür (TMK m.6). Değerlendirme mirasbırakanın genel sağlık durumuna değil, vasiyetnamenin düzenlendiği ana odaklanır. Bu nedenle ileri yaş, ağır fiziksel hastalık veya vasiyetname tarihinden bir süre sonra konulmuş bir teşhis tek başına ehliyetsizliği ispatlamaya yetmeyebilir.
Ayırt etme gücü hukuki bir kavram olmakla birlikte, varlığının veya yokluğunun saptanması tıbbi uzmanlık gerektirir. Yargıtay, Adli Tıp Kurumu'nun fiil ehliyetinin tespitinde en geçerli delil ve en yetkili sağlık kuruluşu olduğunu, tanık beyanlarının bu konuda tek başına belirleyici olamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, E.2022/445, K.2023/1362). Mirasbırakana ait hiçbir tedavi evrakı temin edilememiş olsa dahi dosyanın mevcut hâliyle Adli Tıp Kurumu'na gönderilmesi gerektiği de bir bozma kararında belirtilmiştir (Yargıtay 3. HD, E.2016/20406, K.2018/6974). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de tedavi belgeleri eksiksiz getirtilip dosya Adli Tıp Kurumu'na gönderilmeden ehliyetsizlik iddiası hakkında karar verilmesini eksik inceleme saymıştır (Yargıtay 7. HD, E.2024/4386, K.2025/2526).
Tasarruf anına ilişkin tıbbi veriler bu nedenle davanın merkezindedir. Dava açılırken şu belgelerin gösterilmesi yararlı olur:
Vasiyetname tarihine en yakın hastane, aile hekimliği ve poliklinik kayıtları
Nöroloji ve psikiyatri muayene notları, epikrizler, tetkik ve görüntüleme sonuçları
Kullanılan ilaçlara ilişkin reçete ve ilaç kullanım raporları
Varsa vesayet, kısıtlılık veya bakım dosyası ve bunlara dayanak sağlık kurulu raporları
Huzurevi veya bakım evi kayıtları
Resmî vasiyetname ise noterlik işlem kayıtları ve vasiyetname aslı
Mirasbırakan hakkında tasarruf tarihine yakın bir dönemde verilmiş bir kısıtlama kararı ve buna dayanak sağlık kurulu raporu, davacının iddiasını destekleyen önemli bir delildir. Buna karşılık tasarruf günü alınmış ve vasiyet ehliyeti bulunduğunu belirten bir hekim raporu da davalı tarafın dayanabileceği bir delildir; uyuşmazlık hâlinde değerlendirme Adli Tıp Kurumu incelemesiyle yapılır.
İrade Sakatlığı (TMK m.504)
Mirasbırakanın yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yaptığı ölüme bağlı tasarruf geçersizdir. Ancak mirasbırakan yanıldığını veya aldatıldığını öğrendiği ya da korkutmanın veya zorlamanın etkisinden kurtulduğu günden başlayarak bir yıl içinde tasarruftan dönmezse tasarruf geçerli sayılır (TMK m.504/1). Mirasbırakanın sağlığında durumu öğrendiği hâlde bir yıl içinde vasiyetnameden dönmemiş olması, aynı sebebe dayanan davanın reddine yol açabilir.
İrade sakatlığı iddiaları soyut bırakılamaz; taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmalı ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini belirtmelidir (HMK m.194). Aynı somutlaştırma yükü diğer iptal sebepleri için de geçerlidir: Yargıtay bir kararında bu yükü hatırlatmış ve dava dilekçesinde dayanılmayan, somut vakıalarla ortaya konulmayan şekle aykırılık iddiasını incelememiştir (Yargıtay 7. HD, E.2022/445, K.2023/1362). İrade sakatlığı iddiasında tanık deliline de başvurulabilir: korkutma ve zorlama iddiasının ispatı için gösterilen tanıklar dinlenmeden karar verilmesi bozma sebebi sayılmıştır (Yargıtay 3. HD, E.2021/43, K.2021/3897).
Her yanlışlık iptal sebebi değildir. Kişinin veya şeyin belirtilmesinde açık bir yanılma varsa ve mirasbırakanın gerçek arzusu kesin olarak tespit edilebiliyorsa tasarruf iptal edilmez, bu arzuya göre düzeltilir (TMK m.504/2).
Davanın Tarafları
Davacı sıfatı, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan yasal mirasçı, atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısına aittir (TMK m.558). Vasiyetnamenin iptali hâlinde tereke payında veya hukuki durumunda hiçbir değişiklik olmayacak kişinin bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı kabul edilir; bu durumda dava usulden reddedilebilir.
Dava, vasiyetnameyle lehine kazandırma yapılan kişilere, yani atanmış mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına yöneltilir. Dava, vasiyetnamenin tamamının ya da yalnızca belirli bir kazandırmanın iptaline yönelik olarak açılabilir (TMK m.558).
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Vasiyetnamenin iptali davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.576). HMK m.11/1-a ölüme bağlı tasarrufların iptali davalarında bu mahkemeyi kesin yetkili kılar; bu nedenle yetki mahkemece kendiliğinden gözetilir ve taraflar anlaşarak başka bir mahkemeyi yetkili kılamaz. Yetkisiz bir mahkemede açılan dava için yetkisizlik kararı verilir; yetkisizlik kararının kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi talep edilmezse dava açılmamış sayılır (HMK m.20).
Harç bakımından vasiyetnamenin iptali davası, yalnızca vasiyetnamenin geçersizliğine ilişkin olduğundan maktu harca tabidir. Dava terditli olarak tenkis talebini de içeriyorsa, tenkis talebi için ayrıca nispi harç alınır (Yargıtay HGK, E.2025/247, K.2026/282).
Vasiyetnamenin açılması ise ayrı bir işlem olarak sulh hukuk mahkemesinde yapılır; vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden itibaren bir ay içinde açılır ve ilgililere okunur (TMK m.596). İptal davasının bir yıllık süresi bakımından önem taşıyan açılma ve tebligat kayıtları bu dosyada yer alır.
Dava Açma Süresi ve Def'i Yolu
TMK m.559 uyarınca iptal davası açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin üzerinden iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle düşer. Bir yıllık sürenin işlemeye başlaması için bu üç unsurun birlikte öğrenilmiş olması gerekir. Bu süreler hak düşürücü olup mahkemece kendiliğinden gözetilir.
Bir yıllık süre her davacı için kendi öğrenme tarihinden başlar. Yargıtay bir kararında davacıların öğrenme tarihlerini vasiyetnamenin açılması dosyası ve buna bağlı talimat dosyalarındaki kayıtlara göre ayrı ayrı belirlemiş; bir yıllık süre geçtikten sonra dava açan davacılar yönünden hükmü bozmuştur (Yargıtay 7. HD, E.2024/2557, K.2024/3759). Yargıtay'a göre öğrenme, vasiyetnamenin açılıp okunarak içeriğinin tamamından haberdar olunmasıyla gerçekleşir; bir dosyada bundan önce verilen bir dilekçeyle vasiyetnameden haberdar olunması öğrenme sayılmamıştır (Yargıtay 7. HD, E.2026/2641, K.2026/2729). Bu nedenle dava dilekçesinde öğrenme tarihi, vasiyetnamenin açılması dosyası ve tebligat belgesiyle somut olarak gösterilmelidir.
Süre geçmiş olsa dahi hükümsüzlük tamamen kaybolmaz: vasiyetnameye dayanılarak aleyhe bir ifa veya tenfiz davası açıldığında, hükümsüzlük def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m.559/2).
Terditli Tenkis Talebi
İptal sebepleri ispatlanamazsa vasiyetname ayakta kalır. Tasarruf saklı payı ihlal ediyorsa geriye tenkis yolu kalır; tenkis davası da kendi hak düşürücü süresine tabidir: saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren on yıl (TMK m.571). Bu nedenle dilekçe, asıl talep vasiyetnamenin iptali, bu talep yerinde görülmezse terditli talep tenkis şeklinde kurulabilir.
Yargıtay, terditli açılan davada iptal talebi reddedildiğinde tenkis talebi hakkında da karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, E.2016/20406, K.2018/6974). Hukuk Genel Kurulu ise dava dilekçesinde saklı payların zedelendiği ileri sürülmüş ve tenkis için nispi harç yatırılmış bir dosyada, davanın terditli tenkis talebini de kapsadığını kabul etmiştir (Yargıtay HGK, E.2025/247, K.2026/282). Tenkis talebinin dilekçede açıkça yazılması, bu konuda tartışma çıkmasını önler.
Kısmi İptal ve Birden Fazla Vasiyetname
Dava, tasarrufun tamamına yönelik olabileceği gibi yalnızca belirli bir kazandırmayla da sınırlanabilir (TMK m.558).
Vasiyetnameyle kendisine, eşine veya hısımlarına kazandırma yapılan bir kişinin düzenlemeye katılmasından doğan sakatlıkta yalnızca bu kazandırmalar hükümsüz kalır (TMK m.558).
Mirasbırakan önceki vasiyetnamesini ortadan kaldırmadan yeni bir vasiyetname yaparsa, kuşkuya yer bırakmayacak surette öncekini tamamlamadıkça sonraki vasiyetname onun yerini alır (TMK m.544). Birden fazla vasiyetname varsa hangisinin yürürlükte olduğu ayrıca incelenmelidir.
Sonraki bir tasarrufun iptali önceki bir tasarrufun yürürlüğe girmesini sağlarsa, tenkis süreleri iptal kararının kesinleşmesi tarihinde işlemeye başlar (TMK m.571/2).
Sık Sorulan Sorular
Vasiyetnamenin iptali davası açma süresi nedir, süre geçerse ne olur?
Dava, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl; her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalıya karşı on, iyiniyetli olmayana karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır (TMK m.559). Bir yıllık süre her davacı için kendi öğrenme tarihinden başlar. Süre geçse de hükümsüzlük, aleyhe açılan bir davada def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Vasiyetname hangi sebeplerle iptal edilir?
Yalnızca TMK m.557'deki sebeplerle: mirasbırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmaması; yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama; tasarrufun içeriğinin veya koşullarının hukuka ya da ahlaka aykırı olması ve kanuni şekil şartlarına uyulmaması. Adaletsiz paylaştırma veya kırgınlık tek başına iptal sebebi değildir.
Adli Tıp Kurumu raporu alınması zorunlu mudur?
Ehliyetsizlik iddiasında Yargıtay uygulaması Adli Tıp Kurumu incelemesini esas almaktadır. Yargıtay, Adli Tıp Kurumu'nu fiil ehliyetinin tespitinde en geçerli delil ve en yetkili sağlık kuruluşu olarak kabul etmekte; tanık beyanlarının bu konuda tek başına belirleyici olamayacağını belirtmektedir. Tedavi evrakı temin edilemese dahi dosyanın mevcut hâliyle Adli Tıp Kurumu'na gönderilmesi gerektiğine ilişkin bir bozma kararı da bulunmaktadır.
Demans veya Alzheimer teşhisi vasiyetnameyi tek başına geçersiz kılar mı?
Teşhisin varlığı tek başına yeterli olmayabilir. Vasiyetname kendiliğinden geçersiz olmaz; iptal davası açılması gerekir. Değerlendirme genel sağlık durumuna değil, vasiyetnamenin düzenlendiği andaki ayırt etme gücüne odaklanır; bu konuda tasarruf tarihine yakın tıbbi kayıtlar ve Adli Tıp Kurumu incelemesi belirleyicidir.
Tanığa veya tanığın yakınına vasiyetnameyle mal bırakılmışsa ne olur?
Düzenlemeye katılan memura, tanıklara ve bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve eşlerine o vasiyetnameyle kazandırma yapılamaz (TMK m.536). Dava bu sakatlığa dayanıyorsa vasiyetnamenin tamamı değil, yalnızca bu kazandırmalar iptal edilir (TMK m.558).
El yazılı vasiyetnamenin geçerli olması için ne gerekir?
Yıl, ay ve gün belirtilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olmalıdır (TMK m.538). Notere veya sulh hâkimine bırakılmamış olması ise iptal sebebi sayılmamıştır.
Vasiyetnameyi kendisi okuyamayan veya imzalayamayan biri vasiyet yapabilir mi?
Evet, resmî vasiyetname ile. Bu durumda memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde mirasbırakana okur, mirasbırakan vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan eder ve tanıklar bu hususları ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak imzalar (TMK m.535). Bu şerhin bulunmaması şekle aykırılık nedeniyle iptal sebebi sayılmıştır (Yargıtay 7. HD, E.2024/1045, K.2024/2478).
İptal davasını kim açabilir?
Tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan yasal mirasçı, atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir (TMK m.558).
Vasiyetnamenin iptali davası hangi mahkemede açılır?
Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (TMK m.576; HMK m.11/1-a); yetki mahkemece kendiliğinden gözetilir.
İptal kararından dava açmayan mirasçılar da yararlanır mı?
Hayır. Yargıtay'a göre vasiyetnamenin iptali davaları yalnızca tarafları bakımından hüküm doğurur; menfaati bulunan her mirasçının süresi içinde dava açması gerekir.
Vasiyetnamenin iptali ile tenkis davası aynı şey mi?
Hayır. İptalde vasiyetnamenin geçerliliği tartışılır; tenkiste vasiyetname geçerlidir, yalnızca saklı payı aşan kısmın indirilmesi istenir. İkisi aynı dilekçede terditli olarak ileri sürülebilir; bu durumda iptal talebi maktu, tenkis talebi nispi harca tabidir.
Vasiyetnameye bir ay içinde itiraz edilmezse iptal davası hakkı kaybolur mu?
Hayır. TMK m.598'deki bir aylık süre, mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin tasarrufa itiraz edilmemesi hâlinde lehine tasarruf yapılan kişiye sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilmesine ilişkindir. Aynı madde, ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkının saklı olduğunu belirtir; iptal davası TMK m.559'daki sürelere tabidir.
İlgili Yazılar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Vasiyetnamenin iptali davasında sonuç; dayanılan iptal sebebine, delillere ve sürelerin doğru hesaplanmasına göre farklılaşır.
Av. Murat Akman — Ankara Miras Avukatı. Detaylı bilgi ve randevu için: www.muratakman.com
Son güncelleme: 2 Kasım 2026
