Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Suçu Cezası Nedir? (TCK 191)
Güncelleme tarihi: 2 gün önce
Kısa cevap: Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m.191/1). Ancak bu suçta soruşturma aşamasında kural olarak doğrudan dava açılmaz; savcı beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verir ve kişi en az bir yıl denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur. Daha önce ihlal nedeniyle hakkında kamu davası açılmış kişi bu suçu yeniden işlerse yeniden erteleme kararı verilemez (TCK m.191/6). Kamu davası, erteleme süresinde yükümlülüklere uymamakta ısrar edilmesi veya tekrar madde kullanılması gibi hâllerde açılır.
TCK 191'de Suçun Unsurları
Kanun dört seçimlik hareket sayar: kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ya da madde kullanmak. Bunlardan biri suçun oluşması için yeterlidir. Belirleyici unsur, fiilin kişisel kullanım amacıyla işlenmesidir; maddenin miktarı, paketlenme biçimi ve diğer deliller bu amacın aşılıp aşılmadığını gösterir.
Fiillerin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafedeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır (TCK m.191/10).
Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi
Bu suçtan başlatılan soruşturmada, CMK m.171'deki genel şartlar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Savcı şüpheliyi, yükümlülüklere uymaması veya yasakları ihlal etmesi hâlinde ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır; erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir (TCK m.191/2). Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemez (TCK m.191/9 yollamasıyla CMK m.171/4).
Şüpheli erteleme kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.171/2, m.173/1). Denetimli serbestlik tedbirinin infazına başlanabilmesi ve beş yıllık sürenin işlemeye başlaması için kararın usulüne uygun tebliğ edilip kesinleşmesi gerekir. Yargıtay, karara itiraz süresinin o tarihte yürürlükte olan 15 gün yerine 7 gün olarak gösterilerek şüphelinin yanıltıldığı bir dosyada, kararın usulüne uygun kesinleşmediğini, denetimli serbestlik tedbirinin infazına başlanamayacağını ve beş yıllık sürenin işlemeye başlamayacağını kabul etmiştir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E.2025/582, K.2025/3464).
Denetimli Serbestlik ve Tedavi
Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya resen Cumhuriyet savcısının kararıyla altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Kişi gerek görülürse tedaviye tabi tutulabilir; savcı, madde kullanılıp kullanılmadığının tespiti için yılda en az iki defa şüphelinin ilgili kuruma sevkine karar verir (TCK m.191/3).
Erteleme Süresinde İhlal
Erteleme süresi içinde kişinin yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi, tekrar kullanmak için madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da madde kullanması hâlinde kamu davası açılır (TCK m.191/4). Bu hâller gerçekleşmezse süre sonunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (TCK m.191/7).
Israr şartı yükümlülük ihlali hâlinde aranır; tekrar madde edinme veya kullanma hâllerinde ısrar aranmaz. Yargıtay uygulamasında, denetimli serbestlik müdürlüğüne başvuru çağrısına ilk kez uyulmaması tek başına ısrar sayılmamakta; kişiye “önceki tebligat gereğince başvuruda bulunmadığı, bu tebligat üzerine öngörülen süre içinde de başvurmaması halinde yükümlülüklere ve tedavinin gereklerine uymamakta ısrar etmiş sayılacağı” uyarısıyla yeniden tebligat yapılması aranmaktadır (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E.2021/2046, K.2023/9918; E.2020/22595, K.2023/7814).
Erteleme süresi içinde tekrar madde satın alınması, bulundurulması veya kullanılması ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz (TCK m.191/5). Yeni eylemin önceki erteleme süresi içinde işlendiği belirlenir ve bunun için ayrıca dava açılmışsa, kovuşturma şartı ortadan kalktığından bu davanın düşmesine ve erteleme kararını veren başsavcılığa ihbarda bulunulmasına karar verilir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E.2021/4710, K.2024/379). İhlal nedeniyle kamu davası açıldıktan sonra suçun tekrar işlendiği iddiasıyla başlatılan soruşturmalarda ise yeniden erteleme kararı verilemez (TCK m.191/6).
TCK 191 ile TCK 188 Ayrımı
TCK m.191 yalnızca kişisel kullanım amacıyla satın alma, kabul etme, bulundurma ve kullanmayı kapsar. İmal, ithal, ihraç, satış ve benzeri fiiller ise çok daha ağır cezalar öngören TCK m.188 kapsamındadır ve erteleme rejimine tabi değildir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu ayrımda; sanığın maddeyi başkasına satma, devir veya tedarik etme yönünde bir davranışının bulunup bulunmadığını, maddenin bulundurulduğu yer ve bulunduruluş biçimini, maddenin çeşidi ve miktarını ve sanığın madde kullandığının tıbbi raporla tespit edilip edilmediğini birlikte değerlendirmektedir (Yargıtay CGK, E.2025/534, K.2026/147).
TCK m.188 veya m.190 kapsamında açılan bir davada kovuşturma evresinde suçun münhasıran m.191 kapsamına girdiği anlaşılırsa, sanık hakkında m.191 hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir (TCK m.191/8).
Etkin Pişmanlık
Kullanmak için madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, resmi makamlar haber almadan önce maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini bildirerek suçluların yakalanmasını veya maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa cezaya hükmolunmaz (TCK m.192/2).
Suç haber alındıktan sonra gönüllü olarak suçun meydana çıkmasına ve faillerin yakalanmasına yardım eden kişinin cezası, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadar indirilir (TCK m.192/3).
Madde kullanan kişi, hakkında soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi edilmesini isterse cezaya hükmolunmaz; bu durumda kamu görevlileri ve sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirme yükümlülüğü doğmaz (TCK m.192/4).
Zamanaşımı
TCK m.191/1'deki suçun asli dava zamanaşımı süresi sekiz yıl, zamanaşımının kesilmesi hâlinde uzayan süre on iki yıldır (TCK m.66/1-e, m.67/4). Yargıtay Ceza Genel Kurulu, son kesme nedeni olan mahkûmiyet hükmünden sonra sekiz yıllık sürenin dolduğu bir dosyada mahkûmiyet hükmünü bozarak davanın zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar vermiştir (Yargıtay CGK, E.2024/49, K.2026/145). Fiil m.191/10'daki nitelikli hâl kapsamında işlenmişse cezanın üst sınırı beş yılı aştığından zamanaşımı süresi on beş yıl, kesilme hâlinde en fazla yirmi iki buçuk yıldır (TCK m.66/1-d, 66/3, 67/4). Erteleme süresince zamanaşımının işlemediği de hesapta dikkate alınmalıdır.
Sürücü Belgesine Etkisi
Adli sicilinde TCK m.191'deki suçtan hüküm giydiğine dair kayıt bulunan kişiye sürücü belgesi verilmez; sürücü belgesi alındıktan sonra bu suçtan mahkûmiyet hâlinde belge, kanundaki şart sağlanıncaya kadar geri alınır (KTK m.41). Kamu davasının açılmasının ertelenmesi bir mahkûmiyet olmadığından bu sonucu doğurmaz.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Suçun cezası iki yıldan beş yıla kadar hapis olduğundan görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir; ağır ceza mahkemesi kural olarak on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakar (5235 sayılı Kanun m.12). Yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir (CMK m.12/1).
Ankara'da ceza mahkemeleri ve Cumhuriyet başsavcılığı Sıhhiye'deki Ankara Adliyesi'nde bulunur. Etimesgut ve Sincan gibi Ankara Batı Adliyesi'nin yargı çevresindeki ilçeler bakımından yetki kurallarına göre Ankara Batı Adliyesi'ndeki mahkemeler yetkili olabilir. Denetimli serbestlik yükümlülükleri ise denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından takip edilir.
Av. Murat Akman, avukatlıktan önce Jandarma Kriminal Daire Başkanlığı'nda narkotik madde analizleri dâhil kriminal inceleme alanında görev yapmıştır. Ceza dosyaları için Ankara ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kullanmak için uyuşturucu bulundurmanın cezası nedir?
İki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıdır (TCK m.191/1). Ancak soruşturmada kural olarak doğrudan dava açılmaz; beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Daha önce ihlal nedeniyle dava açılmışsa yeniden erteleme yapılamaz (TCK m.191/6).
Denetimli serbestlik süresi ne kadardır?
Asgari bir yıldır; altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir (TCK m.191/3).
Erteleme süresinde tekrar yakalanırsam ne olur?
Bu durum ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz; ilk dosyada kamu davası açılır (TCK m.191/4-5).
Uyuşturucu bulundurma ile ticaret suçu arasındaki fark nedir?
TCK m.191 yalnızca kişisel kullanım amacını kapsar; satış, imal, ithal ve benzeri fiiller TCK m.188 kapsamındadır ve çok daha ağır cezalara tabidir. Ayrımı madde miktarı, paketleme ve diğer deliller belirler.
Uyuşturucu bulundurma suçunda zamanaşımı kaç yıldır?
Asli dava zamanaşımı sekiz yıl, kesilme hâlinde on iki yıldır (TCK m.66/1-e, m.67/4). Okul, yurt gibi yerlerin yakınında işlenen nitelikli hâlde bu süreler on beş ve yirmi iki buçuk yıldır. Erteleme süresince zamanaşımı işlemez (CMK m.171/4).
Tedavi için kendim başvurursam ceza alır mıyım?
Hakkınızda soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi istemeniz hâlinde cezaya hükmolunmaz (TCK m.192/4).
Erteleme kararı adli sicile işler mi?
Erteleme kararı bir mahkûmiyet olmadığından adli sicile işlenmez; adli sicile kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir. Erteleme kararları bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak kullanılabilir (CMK m.171/5). Süre ihlalsiz tamamlanırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (TCK m.191/7); ihlal nedeniyle açılan davada mahkûmiyet kesinleşirse bu hüküm adli sicile işlenir.
İlgili Yazılar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Erteleme kararının tebliği, ısrar şartı ve zamanaşımı gibi konular dosyaya özgü değerlendirme gerektirdiğinden, soruşturma aşamasından itibaren bir avukattan destek alınması önerilir.
Av. Murat Akman — Ankara Ceza Avukatı. Detaylı bilgi ve randevu için: www.muratakman.com
Son güncelleme: 14 Ekim 2026
