Atış Artıkları ve Barut İzi Nedir? (Adli İnceleme)

Atış artıkları, özellikle ateşli silahların kullanıldığı cinayet, intihar, şahsa ve özel mülkiyete saldırı, meskûn mahalde ateş etme gibi olaylara ışık tutabilecek önemli yardımcı delillerdendir.

Ateşli silah mermi kovanında bulunan barutun yanmasını sağlayan bölüm olan kapsülde; başlatıcı, yükseltgen ve yakıt olarak görev yapan Kurşun Nitrat, Kurşun Stifnat, Baryum Nitrat, Baryum Sülfit, Antimon Sülfür ve Tetrasen gibi darbeye hassas patlayıcı maddeler bulunmaktadır.

Atış artıkları, tetik çekildiğinde horoz veya ateşleme iğnesinin kapsüle vurması neticesinde fişeklerin kapsül kısmında yer alan darbeye hassas patlayıcıların patlama anındaki yüksek ısı ve basınç etkisiyle yanması esnasında meydana getirdikleri mikron çapındaki partiküllerdir. Bu partiküller vücut dokusu ile hiçbir kimyasal etkileşime girmeyen, genellikle küresel yapıda eşsiz morfolojik yapılardır. Esas kaynağı kapsülde bulunan patlayıcı maddeler olan bu yapıları barut gazı, barut artığı yada barut izi olarak tanımlamak yanlıştır.

Atış artıklarının büyük bir kısmı namlu ağzından hedefe doğru atılmak suretiyle, az orandaki kısmi ise silahın mekanizma yapısına bağlı olarak mekanizma hareketi esnasında, silah üzerindeki mevcut aralıklardan ve kovan atma boşluğundan silahın çevresine saçılabilmektedir. Bu partiküller kimyasal anlamda yanma (patlama) sonrasında Kurşun (Pb), Antimon (Sb) ve Baryum (Ba) elementlerinin kombinasyonlarını oluşturmaktadır. Kombinasyon içinde, atış artıklarını oluşturan bu birincil elementler dışında farklı kaynaklardan gelebilecek elementlerde bulunabilir.

(Kaynak: Jandarma Genel Komutanlığı, Jandarma Kriminal Daire Başkanlığı Yayınları, Adli Bilimler, Kimyasal İncelemeler)

Atış artıklarının tespiti; kasten öldürme, nitelikli yaralama ve ateşli silahla işlenen diğer suçlarda dosyanın teknik açıdan en belirleyici delillerinden biri olabilmektedir. İncelemenin doğru yöntemle, uygun örnekleme süresi içinde ve kontaminasyona (bulaşmaya) karşı kontrollü koşullarda yapılmış olması, raporun hukuki değerinin belirlenmesinde esastır.

Atış Artıkları (GSR) İncelemesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Atış artığı örneklemesi ne kadar süre içinde yapılmalıdır?

Atış artığı örneklemesi, olay sonrası mümkün olan en kısa sürede yapılmalıdır. El yıkama, giysi değiştirme veya ellerin farklı yüzeylerle teması gibi işlemler, örnekleme öncesinde partikül kaybına yol açabilmektedir.

Atış artığı bulunması tek başına suçu kanıtlar mı?

Atış artığı bulgusu, kişinin ateşli silahla veya atış ortamıyla temasına işaret eden yardımcı bir delildir. Tek başına atışı gerçekleştiren kişiyi belirlemez; dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Atış artığı raporuna itiraz edilebilir mi?

Örnekleme koşulları, kontaminasyon ihtimali, örnek alma süresi ve uygulanan analiz yöntemi teknik açıdan değerlendirilerek bilirkişi raporuna itiraz edilebilir. Bu konuda Ankara Ceza Avukatı sayfamızdan detaylı bilgi alabilirsiniz.