İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (İMM) Nedir? 2026 ZMSS Limitleri, Kasko ve Zorunlu Trafik Sigortasından Farkı
- 4 gün önce
- 13 dakikada okunur
Bir trafik kazasında karşı tarafa verdiğiniz zarar, zorunlu sigortanızın limitini aşarsa geri kalan tutardan kim sorumlu olur? Bu sorunun cevabı, birçok araç sahibinin sandığından çok daha ciddidir. İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (İMM), tam olarak bu riski azaltmak için vardır.
İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (İMM) Nedir?
İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (İMM), bir trafik kazasında karşı tarafa (üçüncü kişilere) verilen ve işletenin hukuki sorumluluğunu doğuran maddi ve bedeni zararların, zorunlu trafik sigortasının (ZMSS) teminat limitini aşan kısmını, poliçede belirlenen limit ve şartlar dahilinde karşılayan, isteğe bağlı bir sorumluluk sigortasıdır. Adındaki "ihtiyari" ibaresi tesadüfi değildir: ZMSS'in aksine yasal bir zorunluluk değildir; ancak ZMSS limitlerini aşabilecek sorumluluk riskleri bakımından önemli bir ek mali güvence sağlayabilir.
İMM'nin Hukuki Dayanağı
İMM'nin çerçevesi, Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları m.1'de şu şekilde tanımlanır: "Sigortacı, işbu poliçede gösterilen aracın kullanılmasından doğan ve Karayolları Trafik Kanunu'na ve umumi hükümlere göre aracın işletenine terettüp eden hukuki sorumluluğu ve bu poliçe teminat kapsamında olmak şartıyla, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmını, poliçede yazılı hadlere kadar temin eder."
Bu tanımın dayandığı temel mevzuat şunlardır:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — m.85 (işletenin, aracın işletilmesinden doğan zararlardan kusursuz sorumluluğu), m.89-90 (sorumluluğun kapsamı) ve m.91 (ZMSS yaptırma zorunluluğu)
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49 vd. (haksız fiil sorumluluğu), m.53 (destekten yoksun kalma tazminatı), m.54 (bedensel zarar), m.56 (manevi tazminat)
2918 sayılı KTK m.100 — KTK m.95 (sorumluluğun kaldırılması/azaltılması), m.97 (doğrudan doğruya talep ve dava hakkı) ve m.109 (zamanaşımı) hükümlerinin İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası'nda da uygulanacağını açıkça düzenler
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1478 — sorumluluk sigortalarında zarar görenin doğrudan sigortacıya başvurma hakkının genel hükmü
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu
Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları
Zarar Görenin Sigortacıya Doğrudan Başvurma Hakkı
Zarar gören, İMM sigortacısına karşı dava veya tahkim yoluna gitmeden önce, kural olarak sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmalıdır. Bunun hukuki temeli iki katmanlıdır: KTK m.100, KTK m.97'deki ("doğrudan doğruya talep ve dava hakkı") ve m.109'daki (zamanaşımı) düzenlemelerin İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası'nda da uygulanacağını açıkça öngörür; bunun yanı sıra TTK m.1478 uyarınca da: "Zarar gören, uğradığı zararın sigorta bedeline kadar olan kısmının tazminini, sigorta sözleşmesi için geçerli zamanaşımı süresi içinde kalmak şartıyla, doğrudan sigortacıdan isteyebilir." Yani zarar gören İMM sigortacısına doğrudan başvurabilir; ancak sigortacının ödeyeceği tutar her zaman poliçe kapsamı ve gerçek zararla sınırlıdır, dava/tahkim öncesi başvuru şartının somut olayda nasıl işlediği ayrıca değerlendirilmelidir.
İMM Neyi Karşılar, Kapsamı Nasıl Sınırlıdır?
İMM, poliçe kapsamına giren, sigortalının (işletenin) hukuki sorumluluğundan kaynaklanan ve ZMSS limitlerini aşan zararı karşılar: karşı tarafın araç hasarı, değer kaybı gibi mala gelen zararlar, sürekli/geçici iş göremezlik, destekten yoksun kalma tazminatı gibi bedensel zarar kalemleri. Sağlık giderlerinin hukuki rejimi KTK m.98 vd. uyarınca ayrı bir yapıya sahiptir; bu nedenle bir kazada sağlık giderlerinin hangi kısmının İMM kapsamında değerlendirileceği somut olayda ayrıca incelenmelidir. İMM bir genel tazminat sigortası değildir — sigortalının hukuki sorumluluğu, kusur durumu, zararın niteliği ve poliçenin genel/özel şartları her zaman birlikte değerlendirilir; "İMM varsa karşı tarafa gelen zararın tamamı otomatik olarak sigorta şirketince ödenir" şeklindeki bir algı hatalıdır.
Poliçe kapsamı dışında kalan başlıca haller (Genel Şartlar m.3): İMM, sigortalının kendi aracında meydana gelen zararı teminat altına alan bir sigorta değildir — kendi araca ilişkin zararlar, varsa kasko sigortasının teminat kapsamı ve poliçe şartları çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Ayrıca manevi tazminat — yalnızca poliçeye özel bir "manevi tazminat klozu" eklenmişse teminata dahildir; işletenin/sürücünün kendi zararı; işleten veya sürücünün eşinin, usul ve füruunun (alt-üst soy) ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin zararları da başlıca teminat dışı hallerdendir.
Önemli hukuki ayrıntı — rücu ile teminat dışılık farklı kavramlardır: Genel Şartlar m.4'te sayılan kasıt/ağır kusur, geçerli sürücü belgesi olmaması, alkollü/uyuşturucu etkisinde araç kullanılması veya kapasite dışı yolcu/yük taşınması gibi haller, sigortacının zarar görene karşı ödeme yapma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Sigortacı, kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde zarar görene önce ödemeyi yapar; bu hallerin gerçekleştiği tespit edilirse, ödediği tutarı sonradan kendi sigortalısına rücu edebilir. Yani "alkollü kullanım İMM kapsamı dışındadır" demek yanıltıcıdır — doğrusu, bu durumda sigortacının sigortalıya karşı bir rücu hakkı doğabileceğidir.
Manevi tazminat notu: ZMSS manevi tazminatı hiçbir şekilde karşılamaz. İMM'de de bu koruma otomatik değildir — poliçenize manevi tazminat klozu eklenmemişse, bir trafik kazası sonucu açılacak manevi tazminat talebi doğrudan sürücü/işletene yönelir. Poliçe yaptırırken bu klozun varlığını ve limitini mutlaka kontrol ettirin.
İMM ile Zorunlu Trafik Sigortası (ZMSS) Arasındaki Fark Nedir?
Kriter | ZMSS (Zorunlu Trafik Sigortası) | İMM (İhtiyari Mali Mesuliyet) |
Yaptırma zorunluluğu | Yasal zorunluluk (KTK m.91) — yoksa idari yaptırım ve trafikten men uygulanır | İsteğe bağlıdır |
Teminat limiti | Devletin (SEDDK) belirlediği yasal asgari limit | Sigortalının seçtiği limit (limitli veya "sınırsız" olarak adlandırılan geniş kapsamlı ürünler) |
Devreye girme sırası | Zarardan öncelikle sorumludur | Poliçe kapsamına giren ve ZMSS limitini aşan sorumluluk bakımından, poliçede belirlenen limit ve şartlar dahilinde devreye girer |
Manevi tazminat | Kapsam dışı | Yalnızca özel kloz varsa kapsamda |
Karşıladığı kişi | Üçüncü kişiler (karşı taraf) | Üçüncü kişiler (karşı taraf) |
Önemli: "ZMSS limiti tükendiğinde İMM devreye girer" ifadesi ana fikri doğru anlatsa da fazla basitleştirilmiştir. Somut bir olayda ZMSS limitinin ne ölçüde kullanıldığı, kalan tutar, kusur oranı ve zarar kalemlerinin niteliği (tek araçlık maddi hasar mı, çok mağdurlu bedeni zarar mı) birlikte değerlendirilir; bu nedenle İMM sigortacısının sorumluluğunun kapsamı her olayda ayrıca belirlenir. Hukuki olarak İMM, ZMSS'nin devamı niteliğinde bir sigorta değildir — kendi poliçesi, kendi genel/özel şartları ve kendi teminat limiti olan, ZMSS limitlerini aşan sorumluluğu tamamlayıcı nitelikte bağımsız bir sorumluluk sigortasıdır.
İMM ile Kasko Sigortası Arasındaki Fark Nedir?
Bu iki sigorta sıklıkla karıştırılır, ancak aralarındaki fark nettir: kasko sizin aracınızı, İMM ise karşı tarafın (üçüncü kişinin) zararını korur.
Kriter | Kasko | İMM |
Kimin zararını karşılar | Sigortalının kendi aracı (çarpma, hırsızlık, yangın, doğal afet vb.) | Karşı tarafın (üçüncü kişinin) maddi/bedeni zararı |
Yasal zorunluluk | İsteğe bağlı | İsteğe bağlı |
Nasıl alınır | Ayrı bir poliçe | Sigorta şirketinin ürün yapısına göre bağımsız bir poliçe olarak veya kasko gibi başka bir poliçeye ek teminat/kloz olarak düzenlenebilir |
İlişkisi | Kendi başına, İMM'den bağımsız bir teminattır | Kasko poliçesine ek kloz olarak eklenebilir; hukuken ayrı bir sorumluluk sigortasıdır |
İMM, kasko poliçesine ek teminat/kloz olarak düzenlenebileceği gibi, sigorta şirketinin ürün yapısına göre bağımsız bir poliçe olarak da sunulabilir. Bu nedenle kasko poliçenizde İMM teminatının bulunup bulunmadığı ve limitinin güncel onarım maliyetlerine göre yeterli olup olmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
İMM Neden Önemlidir?
İMM'yi yalnızca "pahalı araç sahiplerinin" ihtiyacı gibi görmek eksik bir yaklaşımdır. Bir trafik kazasında önemli olan sizin aracınızın değeri değil, karşı tarafa verdiğiniz zararın büyüklüğüdür — ve bu büyüklük kazanın anında öngörülemez. Ekonomik koşullar gereği yedek parça ve işçilik fiyatları hızla artmakta; bazı araç modellerinde tek bir parçanın maliyeti bile zorunlu sigorta limitine yaklaşabilmektedir. Zarar yalnızca onarım bedeliyle sınırlı değildir: değer kaybı, hukuken maddi zarar kapsamında değerlendirilebilen bir zarar kalemidir; benzer şekilde orijinal parça ile onarım da bazı Yargıtay kararlarında gerçek zararın bir unsuru olarak kabul edilmiştir. Ancak bunların İMM sigortacısı tarafından ne ölçüde ve nasıl karşılanacağı, poliçenin genel ve özel şartları ile somut olayın özelliklerine (aracın yaşı, hasarlanan parçanın niteliği vb.) göre ayrıca belirlenir — "her zaman ve mutlaka karşılanır" şeklinde kesin bir kural yoktur.
İMM Limiti Nasıl Çalışır? Somut Örnek
Üç kalemin (ZMSS, İMM, sigortalının kendi sorumluluğu) nasıl sıralandığını basit bir örnekle gösterelim:
Kalem | Tutar | Açıklama |
Toplam gerçek zarar (onarım + değer kaybı) | 2.000.000 TL | Bilirkişi/eksper tespitine göre |
ZMSS'nin karşıladığı kısım | 400.000 TL | 2026 otomobil/taksi grubu araç başı maddi limiti |
İMM'nin karşıladığı kısım (poliçe limiti 3.000.000 TL ise) | 1.600.000 TL | ZMSS'i aşan tüm bakiyeyi, İMM limiti yeterli olduğu için karşılar |
Sigortalının/işletenin üzerinde kalan kısım | 0 TL | İMM limiti zararın tamamını karşıladığı için kalan yoktur |
Aynı örnekte İMM limiti yalnızca 1.000.000 TL olsaydı: İMM 1.000.000 TL'yi karşılar, geriye kalan 600.000 TL ise hukuken sorumlu kişi veya kişilerden — KTK kapsamında işletenin sorumluluğu çerçevesinde — talep edilebilir hâle gelir. Bu örnek, limit seçiminin neden kritik olduğunu somutlaştırmaktadır.
Hukuki Zemin: Zararın Aşan Kısmından Kim Sorumludur?
Karayolları Trafik Kanunu m.85 uyarınca aracın işleteni, aracın işletilmesinden doğan zararlardan kusursuz sorumludur; bu sorumluluk Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiile ilişkin genel hükümleriyle (m.49 vd.) birlikte uygulanır. ZMSS ve İMM teminat limitlerini aşan ve sigorta tarafından karşılanmayan zarar bakımından, somut olayda hukuken sorumlu olan işleten, sürücü ve varsa diğer sorumluların sorumluluğu devam eder; bu sorumluluğun kimler arasında ve hangi oranda paylaşılacağı KTK ve TBK hükümleri ile somut olayın kusur ve sorumluluk yapısına göre belirlenir. İMM, poliçe kapsamına giren ve ZMSS limitlerini aşan sorumluluğu tamamlayıcı nitelikte bir sorumluluk sigortasıdır.
Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Uygulaması:
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E.2016/7008, K.2016/11431 (12.12.2016): İMM Genel Şartları m.1 uyarınca sigortacının sorumluluğunun başlangıç noktası, ZMSS limitinin üzerinde kalan kısımdır; araç onarılmış olsa dahi oluşan değer kaybı gerçek zarar kapsamında değerlendirilir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2021/19625, K.2022/982 (Kanun Yararına Bozma, 26.01.2022): Zararın ZMSS poliçe limitini aşan kısmından İMM sigortacısının sorumlu tutulması gerektiği; mahkemenin İMM şirketini kasko sigortacısı gibi değerlendirmesinin hatalı olduğu vurgulanmıştır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2022/1661, K.2023/6984 (25.05.2023): İMM'nin, ZMSS poliçesinin tamamlayıcısı niteliğinde olduğu; değer kaybının sigorta hukukunda gerçek zarar kalemi sayılıp hem ZMSS hem İMM kapsamında değerlendirilmesi gerektiği; İMM sigortacısının sorumlu tutulabilmesi için ZMSS poliçe limitinin fiilen dolup dolmadığının öncelikle araştırılıp somut belgeyle ortaya konması gerektiği vurgulanmıştır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2021/17076, K.2023/1214 (06.02.2023): Zarar, ZMSS poliçe limitleri içinde kaldığı sürece İMM sigortacısının herhangi bir sorumluluğu doğmaz; sorumluluk sıralıdır, müşterek değildir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/4296, K.2025/2543 (17.02.2025): Somut olayda ZMSS limitini aşan hasar bedeli ve değer kaybı taleplerinin İMM teminatı kapsamında değerlendirildiği; sigorta şirketinin, gerçek zararı orijinal parça yerine eşdeğer/yan sanayi parça ile gidermek istemesi hâlinde bu iddiasını ispatlamakla yükümlü olduğu yönünde değerlendirme yapılmıştır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2024/796, K.2024/3253 (15.04.2024): Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık ve İtiraz Hakem Heyetleri kararları üzerine yapılan temyiz incelemesinde, ZMSS limitini aşan hasar onarım bedeli ve değer kaybının orijinal parça fiyatları üzerinden hesaplanmasının ve İMM sigortacısından istenmesinin isabetli olduğu onanmıştır.
Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, E.2024/1195, K.2025/1599 (08.10.2025): Genişletilmiş kasko poliçesi ekinde İMM teminatı içinde ayrıca belirlenmiş bir manevi tazminat limiti varsa (somut olayda 25.000 TL), manevi tazminat talebi bu teminat kapsamında değerlendirilir; ZMSS'in aksine İMM bunu poliçe şartıyla karşılayabilir.
Not: İMM'nin araç değer kaybını ve orijinal parça bedelini karşılayıp karşılamadığı konusunda —poliçenin özel şartlarına, aracın yaşına ve hasarlanan parçanın niteliğine bağlı olarak— Yargıtay içtihadı ile sigorta tahkim uygulaması arasında zaman zaman farklı yaklaşımlar görülebilmektedir. Bu nedenle somut olayınızda poliçenizin özel şartlarının bir avukat tarafından incelenmesi önerilir.
Sonuç olarak: İMM, zorunlu bir sigorta olmamakla birlikte, ZMSS limitlerini aşabilecek sorumluluk riskleri bakımından ek bir mali güvence sağlayabilir. İMM'nin gerekli olup olmadığı değerlendirilirken belirleyici olan, araç değerinden ziyade olası üçüncü kişi zararlarının büyüklüğü ve seçilen poliçe limitleridir.
İMM Nasıl Yaptırılır?
İMM, sigorta şirketinin ürün yapısına göre üç farklı şekilde yaptırılabilir:
1) Zorunlu Trafik Sigortası (ZMSS) Poliçesine Ek Teminat Olarak
Trafik sigortası yenilenirken veya yeni poliçe düzenlenirken, sigorta şirketinin sunduğu ek teminat seçeneğiyle İMM dahil edilebilir.
2) Kasko Poliçesine Ek Teminat (Kloz) Olarak
En yaygın yöntemlerden biridir. Kasko poliçesi düzenlenirken veya yenilenirken İMM limiti seçilir ya da mevcut düşük limit yükseltilir.
3) Bağımsız (Müstakil) İMM Poliçesi Olarak
Kaskosu olmayan araç sahipleri de dahil olmak üzere, trafik sigortasından ayrı, yalnızca İMM teminatı sağlayan bağımsız bir poliçe satın alınabilir.
Limit seçenekleri: Piyasada tipik olarak 500.000 TL ile birkaç milyon TL arasında kademeli limitler sunulmakla birlikte, bazı şirketler "sınırsız İMM" adı altında ürünler de sunmaktadır. Bu ifade dikkatle değerlendirilmelidir: "Sınırsız" olması, sigortacının her türlü zararı istisnasız ödeyeceği anlamına gelmez; kapsam yine poliçenin genel ve özel şartları, sigortalının gerçek hukuki sorumluluğu ve gerçek zarar ilkesiyle sınırlıdır. Ürüne özgü kapsam mutlaka poliçe metninden incelenmelidir.
Kaza Sonrası İMM'den Nasıl Yararlanılır? Süreç
Bir trafik kazası sonrası İMM'den yararlanma süreci genel hatlarıyla şu adımları izler:
Kusurun belirlenmesi — kaza tespit tutanağı, gerekirse bilirkişi/Adli Tıp Kurumu raporu ile.
Zarar kalemlerinin tespiti — hasar onarım bedeli, değer kaybı, bedensel zarar vb.
Karşı aracın ZMSS poliçesinin tespiti.
ZMSS sigortacısına yazılı başvuru (KTK m.97).
ZMSS kapsamında ödenen/ödenecek tutarın ve limitin ne ölçüde kullanıldığının belirlenmesi.
İMM poliçesinin var olup olmadığının ve özel şartlarının (manevi tazminat klozu dahil) incelenmesi.
ZMSS limitini aşan bakiye için İMM sigortacısına ayrıca yazılı başvuru yapılması — KTK m.100 uyarınca KTK m.97'deki doğrudan talep ve dava hakkı İMM bakımından da uygulanır; ayrıca TTK m.1478 uyarınca zarar gören, sigorta bedeline kadar olan kısmı doğrudan sigortacıdan isteyebilir.
Sigorta şirketi ile anlaşma sağlanamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya dava yoluna başvurulması (aşağıda ayrıca açıklanmıştır).
Başvuru ve dava şartlarının (varsa zorunlu arabuluculuk, tahkim şartı gibi) ayrıca değerlendirilmesi.
2026 güncel not: SEDDK'nın 22.07.2026 tarihli 2026/22 sayılı Genelgesi ile "Ortak Hasar İhbar Merkezi (OHİM)" kurulmuş olup, 1 Eylül 2026 itibarıyla trafik ve kasko sigortalarına ilişkin hasar ihbarları bu merkez (Alo 193) üzerinden de alınabilecektir. Bu yeni kanal, yukarıdaki KTK m.97 uyarınca sigortacıya yapılan yazılı başvuru zorunluluğunun yerine geçmez; hasar ihbarını kolaylaştıran ek bir uygulamadır.
Uyuşmazlık Halinde Sigorta Tahkim Komisyonu
İMM sigortacısıyla hasar bedeli, değer kaybı veya manevi tazminat konusunda anlaşmazlık yaşanması hâlinde, sigorta şirketinin Sigorta Tahkim Komisyonu'na üye olması ve şartların oluşması kaydıyla Sigorta Tahkim Komisyonu önemli bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoludur. Süreç genellikle Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararı, buna karşı olası itiraz üzerine İtiraz Hakem Heyeti incelemesi ve nihayetinde belirli şartlarla Yargıtay temyiz denetiminden geçebilmektedir. Nitekim Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin E.2024/796, K.2024/3253 sayılı (15.04.2024) kararı, tam olarak böyle bir Sigorta Tahkim Komisyonu sürecinin sonunda verilmiş ve ZMSS limitini aşan hasar bedeli ile değer kaybının orijinal parça fiyatları üzerinden İMM sigortacısından istenmesini onamıştır.
Zamanaşımı
Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları m.17 uyarınca, İMM kapsamındaki talepler bakımından:
Zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl,
Her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıl
içinde zamanaşımına uğrar. Zarara sebep olan fiil aynı zamanda ceza kanunlarına göre daha uzun bir zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa, bu uzun süre tazminat talepleri için de uygulanır. Ayrıca TTK m.1478 kapsamında zarar görenin sigortacıya doğrudan başvurusu da "sigorta sözleşmesi için geçerli zamanaşımı süresi" ile sınırlıdır.
2026 Güncel Zorunlu Trafik Sigortası (ZMSS) Teminat Kapsamı ve Limitleri
27 Aralık 2025 tarih ve 33120 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan SEDDK düzenlemesiyle, 1 Ocak 2026 itibarıyla ZMSS teminat limitleri yükseltilmiştir. Otomobil/taksi grubu bakımından güncel limitler şu şekildedir:
Teminat Kalemi | 2026 Limiti (Otomobil/Taksi Grubu) |
Maddi zarar (araç başına) | 400.000 TL |
Maddi zarar (kaza başına) | 800.000 TL |
Sağlık gideri (kişi başına) | 3.600.000 TL |
Sakatlanma / Ölüm (kişi başına) | 3.600.000 TL |
Sakatlanma / Ölüm (kaza başına) | 18.000.000 TL |
Yeni limitler, yürürlükteki poliçelere ek prim alınmaksızın uygulanmaktadır (kaynak: SEDDK düzenlemesi ve 27.12.2025 tarihli Resmî Gazete). Diğer araç gruplarında (kamyon, otobüs, minibüs, motosiklet vb.) teminat limitleri farklılık göstermektedir; bu araç grupları için güncel tutarlar ilgili mevzuat ve SEDDK'nın yürürlükteki düzenlemelerinden ayrıca teyit edilmelidir.
ZMSS'nin karşılamadıkları (hatırlatma): Manevi tazminat, sigortalının kendi aracındaki hasar, dolaylı zararlar (kâr kaybı vb.). ZMSS kapsamında bulunmayan bazı zarar kalemleri, İMM poliçesinin özel şartlarında ayrıca teminat altına alınmış olabilir (manevi tazminat için kloz şartı gibi); ancak bunların İMM tarafından karşılanması da otomatik değildir, poliçenin özel şartlarına bağlıdır.
2026'da Tazminat Davalarında Değişen Kurallar (7589 Sayılı Kanun)
16 Temmuz 2026'da kabul edilip 31 Temmuz 2026 tarih ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ("12. Yargı Paketi"), tazminat davalarını da ilgilendiren iki değişiklik içermektedir:
HMK m.107, 31 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlükten kaldırılmıştır. Bu, genel bir değişikliktir; yalnızca tazminat davalarıyla sınırlı değildir. Bu tarihten sonra açılan davalar bakımından, yeni HMK m.109/4 düzenlemesi ayrıca değerlendirilmelidir: alacağın yalnızca bir kısmı dava edilmişse, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak kısmi dava açılabilir ve aynı davada, bir defaya mahsus, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın, tahkikat sona erinceye kadar talep artırılabilir; artırılan kısım bakımından zamanaşımı da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31 Temmuz 2026'dan önce açılmış belirsiz alacak davaları eski hükümlere göre görülmeye devam eder; hak kaybı söz konusu değildir.
TBK m.55'e eklenen fıkralarla, yalnızca çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatları bakımından yeni bir faiz kuralı getirilmiştir: kazancın bilindiği döneme ilişkin kaleme olay tarihinden, bilinemediği döneme ilişkin kaleme ise karar tarihinden itibaren faiz işletilir; ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar yapılan ödemeler ise toplam tazminattan oransal olarak mahsup edilir.
Önemli — geriye yürüme yok: 7589 sayılı Kanun'un geçiş hükümleri uyarınca, TBK m.55'teki yeni faiz kuralı yürürlük tarihinden (31 Temmuz 2026) sonra meydana gelen haksız fiil veya zarar doğuran olaylara uygulanır; bu tarihten önce meydana gelmiş trafik kazalarında eski hükümler uygulanmaya devam eder. Bir kazanın hangi rejime tabi olduğu, olay tarihine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu değişiklikler, İMM sigortacısına karşı açılacak yeni tazminat davalarının hem dava türü hem de faiz hesabı bakımından dikkatle gözden geçirilmesini gerektirmektedir.
İMM Yaptırırken ve Kaza Sonrası Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Manevi tazminat klozu var mı, kontrol edin. Poliçenizde bu kloz yoksa, kaza sonucu açılacak manevi tazminat talebi doğrudan sürücü/işletene yönelir.
Kasko içindeki varsayılan İMM limitini sorgulayın. Birçok kasko poliçesinde düşük tutarlı bir İMM otomatik olarak dahildir; bu limit güncel onarım maliyetleri karşısında yetersiz kalabilir.
Değer kaybı ve orijinal parça farkının poliçe kapsamında olup olmadığını netleştirin. Bu kalemlerin karşılanıp karşılanmayacağı, poliçenin özel şartlarına ve somut olayın özelliklerine göre değişebilir.
Limit seçiminde araç değerinizi değil, karşılaşabileceğiniz azami riski esas alın.
Kaza mağduru iseniz, İMM sigortacısına başvuru öncesinde ZMSS kapsamında karşılanan tutarın ve kalan zararın ortaya konulması gerektiğini bilin. Yargıtay uygulamasında da bu noktanın somut belgelerle (eksper raporu, ödeme belgesi vb.) ortaya konulması önem taşımaktadır; bu belgeler eksik olduğunda talebin değerlendirilmesinde ispat sorunları yaşanabilir.
"Alkollü/ehliyetsiz kullanım = İMM ödemez" varsayımına güvenmeyin. Bu haller sigortacının zarar görene ödeme yapmasını engellemez; sigortacı önce öder, sonra sigortalısına rücu edebilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
İMM zorunlu mudur?
Hayır. Yalnızca ZMSS (trafik sigortası) yasal olarak zorunludur; İMM isteğe bağlıdır.
İMM'siz kaza yaparsam ne olur?
Karşı tarafa verdiğiniz zarar ZMSS limitini aşarsa, aşan kısım için hukuken sorumlu kişi/kişiler (işleten, sürücü) İMM yoksa kendi malvarlığıyla karşılıklı olabilir; manevi tazminat ise zaten kural olarak doğrudan sürücü/işletenden talep edilir.
İMM'yi kimler yaptırmalı?
Araç değeri veya lüks olup olmaması tek başına belirleyici değildir — kaza büyüklüğü ve karşı tarafın zararı önceden kestirilemediği için İMM, araç değerinden bağımsız olarak değerlendirilmeye değer bir teminattır.
1 milyon / 3 milyon TL İMM ne demek?
Bu, İMM poliçenizin ZMSS limitini aşan zararı en fazla ne kadarına kadar karşılayacağı anlamına gelir. Örneğin İMM limitiniz 3.000.000 TL ise, ZMSS'i aşan zarar bu tutara kadar İMM'den karşılanır; aşan kısım için sorumluluk devam eder.
"Sınırsız (limitsiz)" İMM ne anlama gelir?
Piyasada bu adla sunulan ürünlerde üst limit belirtilmemiş olabilir; ancak bu, sigortacının her türlü zararı istisnasız ödeyeceği anlamına gelmez — kapsam yine poliçenin genel/özel şartları ve gerçek zarar ilkesiyle sınırlıdır.
İMM, kasko içinde mi yoksa ayrı mı alınmalı?
İMM'nin kasko poliçesine ek teminat olarak mı yoksa bağımsız bir poliçe olarak mı düzenlendiği, teminatın sorumluluk sigortası niteliğini değiştirmez. Tercih, bütçe ve mevcut sigorta yapınıza göre şekillenir; ancak her iki durumda da poliçenin genel ve özel şartları ayrıca incelenmelidir. Kaskosu olmayanlar bağımsız İMM poliçesi tercih edebilir.
İMM manevi tazminatı karşılar mı?
Yalnızca poliçede ayrıca "manevi tazminat klozu" ve buna ilişkin bir limit varsa karşılar; bu kloz olmadan İMM manevi tazminatı kapsamaz.
Alkollü veya ehliyetsiz sürücü kazasında İMM ödeme yapar mı?
Bu hâller sigortacının zarar görene ödeme yapma yükümlülüğünü doğrudan ortadan kaldırmaz; sigortacı zarar görene ödemeyi yapabilir, sonrasında Genel Şartlar m.4 kapsamında kendi sigortalısına rücu edebilir.
İMM primi neye göre belirlenir?
Araç türü, kullanım şekli, seçilen teminat limiti, sürücü/risk profili, poliçenin yapısı ve varsa özel teminatlar gibi unsurlara göre değişir.
ZMSS limiti her yıl aynı mı kalır?
Hayır. Limitler ilgili mevzuat ve SEDDK tarafından yapılan düzenlemeler çerçevesinde değişebilmektedir; 2026 limitleri 27.12.2025 tarihli düzenlemeyle belirlenmiştir.
Değer kaybı ve orijinal parça bedeli İMM'den her zaman karşılanır mı?
Hayır, "her zaman" denemez. Değer kaybı hukuken bir zarar kalemi olarak kabul edilebilir ve bazı Yargıtay kararlarında orijinal parça esaslı hesap onanmıştır; ancak İMM sigortacısının bunu ne ölçüde karşılayacağı poliçenin özel şartlarına ve somut olayın özelliklerine göre ayrıca belirlenir.
İMM'yi hangi sigorta şirketleri sunuyor?
Türkiye'de faaliyet gösteren çoğu sigorta şirketi, kasko klozu ya da bağımsız poliçe şeklinde İMM ürünü sunmaktadır.
Sigorta şirketi İMM ödemesi yapmazsa ne yapılabilir?
Şartları oluşuyorsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir veya dava yoluna gidilebilir; süreç genellikle Uyuşmazlık Hakem Heyeti ve gerekirse İtiraz Hakem Heyeti incelemesinden geçer.
İMM kapsamındaki taleplerde zamanaşımı süresi nedir?
İMM Genel Şartları m.17 uyarınca zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıldır; olay aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa bu süre esas alınır.
2026'da İMM sigortacısına karşı dava açarken nelere dikkat edilmeli?
31 Temmuz 2026'dan sonra açılacak davalarda 7589 sayılı Kanun uyarınca belirsiz alacak davası yerine kısmi dava açılması; çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma kalemlerinde ise yeni TBK m.55 faiz ve mahsup kurallarının (yalnızca 31 Temmuz 2026 sonrası olaylar için) gözetilmesi gerekir.
Hukuki Değerlendirme
İMM, zorunlu bir sigorta olmamakla birlikte, ZMSS limitlerini aşabilecek yüksek tutarlı sorumluluk risklerine karşı ek bir mali güvence sağlayabilir. Zorunlu trafik sigortasının limitleri güncellense de, büyük çaplı bir kazada karşı tarafın zararının bu limitleri aşması mümkündür. Ancak İMM'nin kapsamı da sınırsız değildir: hangi teminatın, hangi limitte ve hangi kloz şartlarıyla uygulanacağı her zaman poliçenin genel ve özel şartlarına, kusur durumuna ve somut olayın özelliklerine göre belirlenir. Bu nedenle gerek poliçe seçimi gerekse bir kaza sonrası hak kaybı yaşanmaması açısından, güncel mevzuat ve içtihat çerçevesinde hukuki değerlendirme alınması faydalı olacaktır.
