top of page

İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (İMM) Nedir? Kasko ve Trafik Sigortasından Farkı

7 Ağu
6 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 6 saat önce

Kısa cevap: İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (İMM), aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verilen ve işletenin hukuki sorumluluğunu doğuran zararın, zorunlu trafik sigortası (ZMSS) limitini aşan kısmını poliçede yazılı limite kadar karşılayan isteğe bağlı bir sorumluluk sigortasıdır. Kasko sigortalının kendi aracındaki zararı, İMM ise sigortalının üçüncü kişilere verdiği zarardan doğan hukuki sorumluluğunu güvenceye alır. İMM'nin maddi ve bedeni zarar bakımından sorumluluğu ZMSS limitinin bittiği noktada başlar; manevi tazminat ise ancak poliçeye ek sözleşmeyle eklenmişse kapsama girer ve bu teminat zorunlu sigortanın varlığına bağlı olmaksızın İMM limitleri içinde geçerlidir (İMM Genel Şartları m.3).

İMM'nin Tanımı ve Hukuki Dayanağı

Motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına ya da bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleten bu zarardan sorumludur (Karayolları Trafik Kanunu m.85). İşletenin bu sorumluluğunu karşılamak için zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılması zorunludur (KTK m.91). Ancak zorunlu sigorta, mevzuatla belirlenen teminat tutarlarıyla sınırlıdır (KTK m.93).

Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1. maddesine göre sigortacı, aracın işletenine yükletilebilecek hukuki sorumluluğu, poliçe teminatı kapsamında olmak şartıyla zorunlu mali sorumluluk sigortası haddinin üstünde kalan kısım için poliçede yazılı azami miktara kadar temin eder; aynı madde sigorta ettirenin haksız taleplere karşı müdafaasını da güvence altına alır. KTK m.100 uyarınca sorumluluğun kaldırılması veya azaltılmasına ilişkin m.95, doğrudan talep ve dava hakkına ilişkin m.97 ve zamanaşımına ilişkin m.109 hükümleri İMM'de de uygulanır. Zarar gören, zararının sigorta bedeline kadar olan kısmını doğrudan sigortacıdan isteyebilir (TTK m.1478).

İMM'nin Kapsamı

  • Üçüncü kişilerin araç hasarı, değer kaybı gibi maddi zararları ile ölüm ve yaralanmadan doğan bedensel zararlar, ZMSS limitini aşan kısım için ve poliçe limitine kadar karşılanır.

  • Değer kaybı gerçek zarar kapsamındadır; poliçede teminat dışı bırakılmamışsa, zarar ZMSS limitini aşıyorsa aşan kısım İMM limitiyle sınırlı olarak İMM sigortacısından istenebilir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/4296, K.2025/2543).

  • Manevi tazminat talepleri ancak poliçede ayrıca ve açıkça düzenlenmiş bir ek sözleşmeyle (kloz) teminat kapsamına alınabilir (İMM Genel Şartları m.3; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2021/26748, K.2023/5518); kloz varsa manevi tazminat talebi, maddi zarar ZMSS limiti içinde kalsa bile İMM limitleri içinde değerlendirilir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2022/13789, K.2025/11684).

  • Sigortalının kendisinin uğrayacağı zararlar İMM teminatı dışındadır (İMM Genel Şartları m.3/a); kendi aracındaki hasar ancak varsa kasko poliçesinden karşılanabilir.

Poliçede veya genel şartlarda teminat dışı bırakılan zararlar İMM sigortacısından istenemez. Örneğin işletenin veya aracı sevk edenin eşinin, usul ve füruunun (evlat edinme ilişkisiyle bağlı olanlar dâhil) ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin uğrayacağı zararlar dolayısıyla ileri sürülen talepler teminat dışındadır (İMM Genel Şartları m.3/c; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2021/22167, K.2023/10465; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi, E.2023/771, K.2025/917). Zorunlu trafik sigortasında ise bu yakınların yalnızca mallarına gelen zararlara ilişkin talepleri teminat dışıdır (KTK m.92/b). İMM klozunda değer kaybı teminat dışı bırakılmışsa değer kaybı da İMM sigortacısından istenemez (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/8910, K.2023/12724; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/6994, K.2026/4020).

Bundan farklı olarak, sigorta sözleşmesinden veya sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminatı kaldıran ya da azaltan hâller zarar görene karşı ileri sürülemez; ödemede bulunan sigortacı bu hâllerin sağladığı oranda sigorta ettirene başvurabilir (KTK m.95, m.100). Bu nedenle örneğin sürücünün alkolün etkisiyle güvenli sürme yeteneğini kaybetmiş olması gibi İMM Genel Şartlarında (m.4) veya poliçede sigortacıya rücu hakkı veren durumlar, kural olarak zarar görenin İMM sigortacısından talepte bulunmasını engellemez; sigortacı ödemeyi yaptıktan sonra sigortalısına rücu edebilir. Yargıtay uygulamasına göre bu kural, poliçede veya genel şartlarda teminat dışı bırakılan hâlleri kapsamaz (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/6994, K.2026/4020; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2024/2212, K.2025/9293).

Kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92/k); İMM'de kapsama girip girmediği poliçe şartlarına göre değerlendirilir. Ayrıntı için araç mahrumiyet bedeli yazımıza bakabilirsiniz.

İMM ile Zorunlu Trafik Sigortası Arasındaki Fark


Zorunlu trafik sigortası (ZMSS)

İMM

Zorunluluk

Zorunludur; geçerli sigortası olmayan araç trafikten men edilir (KTK m.91)

İsteğe bağlıdır

Limit

Mevzuatla belirlenen teminat tutarları

Poliçede seçilen limit

Devreye girme

İlk sırada, poliçe limitine kadar bu sigorta sorumludur

ZMSS limitini aşan kısımdan başlar

Manevi tazminat

Kapsamaz (KTK m.92/f)

Yalnızca ek sözleşmeyle kapsama alınabilir

Korunan kişi

Üçüncü kişiler

Üçüncü kişiler

İMM ile Kasko Arasındaki Fark

Kasko, sigortalının kendi aracında çarpma, hırsızlık, yangın gibi nedenlerle oluşan zararı karşılar. İMM ise sigortalının üçüncü kişilere verdiği zarar nedeniyle doğan sorumluluğunu güvenceye alır. İMM uygulamada sıklıkla kasko poliçesine ek teminat (kloz) olarak verilir; bağımsız bir poliçe olarak da yaptırılabilir. Hangi yolla yaptırılırsa yaptırılsın İMM bir sorumluluk sigortasıdır ve kendi genel şartlarına tabidir.

İMM Limiti ve Sıralı Sorumluluk

Yargıtay'a göre İMM kapsamının başlangıç noktası zorunlu trafik sigortası limitinin üzerinde kalan kısım, sonu ise İMM limitidir; zarar trafik sigortası kapsamında kalıyorsa İMM sigortacısının sorumluluğundan söz edilemez. Bu nedenle İMM sigortacısının sorumlu tutulabilmesi için ZMSS limitinin ödenip ödenmediği ve tükenip tükenmediği araştırılmalıdır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2022/1661, K.2023/6984). ZMSS limitinin tamamı ödendikten sonra kalan onarım bedeli ve değer kaybının İMM teminatı veren kasko sigortacısından istenmesi Yargıtay tarafından yerinde görülmüştür (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/4296, K.2025/2543).

Örneğin, sigortalı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu bir kazada karşı araçta 2.000.000 TL'lik maddi zarar oluşmuş ve araç başına ZMSS maddi teminatı 400.000 TL olsun:

Kalem

İMM limiti 3.000.000 TL

İMM limiti 1.000.000 TL

ZMSS'nin ödeyeceği

400.000 TL

400.000 TL

İMM'nin ödeyeceği

1.600.000 TL

1.000.000 TL

Sigortayla karşılanmayan

0 TL

600.000 TL

Sigorta limitlerini aşan zarar bakımından işletenin ve kusurlu sürücünün sorumluluğu devam eder. Limit seçiminde aracın değerinden çok, karşı tarafa verilebilecek zararın büyüklüğü belirleyicidir.

Zorunlu Trafik Sigortası Limitleri

1 Ocak 2026'dan itibaren otomobil grubunda zorunlu trafik sigortasının araç başına maddi zarar teminatı 400.000 TL, kişi başına bedeni zarar teminatı 3.600.000 TL'dir. Kaza başına limitler ve diğer araç gruplarının limitleri farklıdır. Zorunlu trafik sigortacısı, kaza tarihi itibarıyla geçerli teminat limitleri dâhilinde sorumludur (Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.3); İMM'nin devreye gireceği eşik de bu limite göre belirlenir.

Kaza Sonrası İMM Sigortacısına Başvuru

  1. Kaza tespit tutanağı, fotoğraflar ve varsa ifade ve raporlarla kusur durumunu belgeleyin.

  2. Hasar, değer kaybı ve bedensel zarar kalemlerini eksper raporu ve belgelerle ortaya koyun.

  3. Karşı aracın ZMSS sigortacısına yazılı başvuru yapın.

  4. ZMSS limitinin ödenip ödenmediğini ve kalan zararı belgeleyin.

  5. Aşan kısım için İMM sigortacısına yazılı başvuru yapın.

Zarar gören, dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmalıdır. Sigortacı başvuruyu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamazsa veya verilen cevap talebi karşılamazsa zarar gören dava açabilir (KTK m.97, m.100). İMM sigortacısı sigorta tahkim sistemine üyeyse Sigorta Tahkim Komisyonu'na da başvurulabilir; zorunlu trafik sigortacısı bakımından bu yol üyelik aranmaksızın açıktır (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30). Sigortacıya karşı açılan tazminat davaları asliye ticaret mahkemesinin görevine girer (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/6738, K.2024/3435); dava, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer ya da kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde açılabilir (KTK m.110). İMM sigortacısına karşı dava açmadan önce arabulucuya da başvurulması, usulden ret riskini ortadan kaldırır.

Zamanaşımı

Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörürse bu süre uygulanır. Tazminat yükümlüsüne karşı kesilen zamanaşımı sigortacıya karşı da kesilmiş olur (KTK m.109). Bu hükümler İMM'de de uygulanır (KTK m.100).

Sık Sorulan Sorular

İMM zorunlu mu?

Hayır. İMM isteğe bağlıdır; motorlu araçlar için kanunen zorunlu olan sigorta zorunlu trafik sigortasıdır (ZMSS) (KTK m.91).

İMM değer kaybını öder mi?

Değer kaybı gerçek zarar kapsamındadır. Poliçede teminat dışı bırakılmamışsa ve zarar ZMSS limitini aşıyorsa aşan kısım, İMM limitiyle sınırlı olarak İMM sigortacısından istenebilir. Zarar ZMSS limiti içinde kalıyorsa İMM sigortacısının sorumluluğu doğmaz.

Kasko İMM limiti ne kadar olmalı?

Kanunda belirlenmiş bir tutar yoktur. Özellikle bedensel zararlarda ve yüksek değerli araçlara verilen hasarlarda zarar ZMSS limitlerini kolayca aşabileceğinden, limit seçiminde karşı tarafa verilebilecek azami zarar esas alınmalı; poliçede bedeni ve maddi zarar limitlerinin ayrı ayrı ne olduğu kontrol edilmelidir.

İMM manevi tazminatı karşılar mı?

Yalnızca poliçede manevi tazminatı kapsama alan bir ek sözleşme (kloz) varsa karşılar. Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı hiç kapsamaz. Kloz varsa bu teminat, zorunlu sigortanın varlığına bağlı olmaksızın İMM limitleri içinde geçerlidir (İMM Genel Şartları m.3).

Alkollü sürücünün yaptığı kazada İMM ödeme yapar mı?

Kural olarak evet. Sigortacı, tazminatı kaldıran veya azaltan sözleşme hâllerini zarar görene karşı ileri süremez; ödemeyi yaptıktan sonra, rücu şartları varsa sigortalısına rücu edebilir (KTK m.95, m.100). Ancak poliçede veya genel şartlarda teminat dışı bırakılan zararlar bu kurala girmez.

Sınırsız İMM ne demek?

Bu adla sunulan ürünlerde üst limit belirtilmemiş olabilir; ancak kapsam yine poliçenin genel ve özel şartları ile sigortalının gerçek hukuki sorumluluğuyla sınırlıdır. Ürüne özgü şartlar poliçeden incelenmelidir.

İMM yoksa veya limit yetmezse ne olur?

Sigortayla karşılanmayan zarar için işleten ve kusurlu sürücü kendi malvarlıklarıyla sorumlu olmaya devam eder. Zarar gören bu kısmı onlardan talep edebilir.

İlgili Yazılar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Poliçe limitleri, ek sözleşmeler ve kusur durumu her olayda farklı olduğundan, talep veya dava öncesinde poliçenin ve belgelerin somut olaya göre incelenmesi önerilir.

Av. Murat Akman — Ankara Barosu (Sicil No: 42294).

Son güncelleme: 2 Kasım 2026

  • Whatsapp
bottom of page