Boşanmada Kadının Hakları Nelerdir? 2026 Güncel Liste

Boşanma Davasında Kadının Hakları Nelerdir?

Kısa cevap: Boşanma davasında kadının hakları; tedbir ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, velayet, iştirak nafakası, aile konutu şerhi, mal paylaşımı, kişisel eşyalar, ziynet eşyası, çocukla kişisel ilişki kurma ve adli yardımdan yararlanma gibi taleplerden oluşur. Bu hakların çoğu kusur durumuna göre şekillenir; bazıları (soyadı kullanma, mehir senedi gibi) ise otomatik değildir ve ayrı şartlara bağlıdır.

Boşanma Davasında Kadının Talep Edebileceği Haklar Özeti

Hak	Kusur Şartı Var mı?	Dayanak
Tedbir nafakası	Hayır — kusura bakılmaz	TMK m.169
Yoksulluk nafakası	Evet — daha ağır kusurlu olmama	TMK m.175
İştirak nafakası	Hayır — çocuğun ihtiyacına göre	TMK m.182, 327-329
Maddi tazminat	Evet — kusursuz/az kusurlu olma	TMK m.174/1
Manevi tazminat	Evet — kusursuz/az kusurlu + kişilik hakkı ihlali	TMK m.174/2
Velayet	Hayır — çocuğun üstün yararı esas	TMK m.336 vd.
Mal paylaşımı (katılma alacağı)	Hayır (istisna: zina/hayata kast)	TMK m.218-241
Ziynet eşyası	Hayır — ayrı ispat kuralları	TMK m.220 + 2024 içtihadı

Hangi Haklarımı Talep Edebilirim? (Karar Ağacı)

Dava süresince geçime ihtiyacınız var mı? → Evet ise: tedbir nafakası talep edin (kusura bakılmaz).

Boşanma sonrası ekonomik olarak zora mı düşeceksiniz? → Evet ve daha ağır kusurlu değilseniz: yoksulluk nafakası talep edebilirsiniz.

Kişilik haklarınıza saldırı oluşturan bir olay (şiddet, hakaret, sadakatsizlik) yaşadınız mı? → Evet ve kusursuz/az kusurluysanız: maddi ve/veya manevi tazminat talep edebilirsiniz.

Ortak çocuğunuz var mı? → Evet ise: velayet, iştirak nafakası ve çocukla kişisel ilişki düzenlemesi talep edin.

Evlilik içinde edinilmiş mal/ziynet var mı? → Evet ise: mal paylaşımı ve ziynet alacağı taleplerini ayrıca değerlendirin.

Genel ve Özel Boşanma Sebepleri Nelerdir?

Kısa cevap: Türk Medeni Kanunu'nda boşanma sebepleri genel ve özel olarak ikiye ayrılır. Genel sebepte evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166/1) yeterlidir; özel sebeplerde ise kanunun aradığı belirli vakıaların (zina, hayata kast, terk vb.) ispatı gerekir.

Bu ayrım, hangi hakların hangi kolaylıkla talep edilebileceğini de etkiler. Genel sebep hakkında ayrıntılı bilgi için evlilik birliğinin temelinden sarsılması rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Dava Süresince Geçimimi Nasıl Sağlarım? (Tedbir Nafakası)

Kısa cevap: Boşanma davası süresince eşlerin ve varsa çocukların geçimini sağlamak amacıyla, dava açılmasıyla birlikte hâkim tarafından geçici önlem niteliğinde tedbir nafakasına hükmedilebilir. Tedbir nafakası, kusur araştırması yapılmaksızın tarafların ihtiyaç ve gelir durumuna göre belirlenir ve davanın kesinleşmesine kadar geçerlidir.

Boşanma Sonrası Yoksulluğa Düşersem Ne Talep Edebilirim? (Yoksulluk Nafakası)

Kısa cevap: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, diğer taraftan mali gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebilir (TMK m.175). Kadının erkeğe göre daha ağır kusurlu bulunduğu durumlarda bu talep reddedilebilir.

2026 Güncellemesi: Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihinde TMK m.175/1'deki "süresiz olarak" ibaresini oy çokluğuyla iptal etmiştir; iptal hükmü 9 ay sonra yürürlüğe girecek ve bu süreçte mevcut hükümler uygulanmaya devam etmektedir. Bu gelişme yoksulluk nafakasını değil, yalnızca süresizlik niteliğini ilgilendirir. Ayrıntılı bilgi için yoksulluk nafakasında kusur şartı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Ortak Çocuğum İçin Hangi Nafakayı Talep Ederim? (İştirak Nafakası)

Kısa cevap: Velayet kendisine verilmeyen eş, ortak çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmakla yükümlüdür. İştirak nafakası, ana-babanın kusuruna bakılmaksızın yalnızca çocuğun ihtiyacına göre belirlenir (TMK m.182, 327-329).

Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat Nasıl Talep Edilir?

Kısa cevap: Kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan maddi tazminat (TMK m.174/1) isteyebilir; manevi tazminat için ayrıca kişilik haklarının saldırıya uğramış olması aranır (TMK m.174/2). Eşit kusur hâlinde her iki tazminat da reddedilir.

Yargıtay Uygulaması

Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre, tam kusurlu eş kusursuz eşe karşı açtığı davada boşanma kararı elde edemez ve tazminat talep edemez; eşit kusurlu eşler de birbirinden tazminat isteyemez. Ayrıntılı bilgi için boşanmada maddi ve manevi tazminat rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Velayet Kime Verilir?

Kısa cevap: Velayette esas alınan ölçüt, hangi ebeveynin daha az kusurlu olduğu değil, çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme; çocuğun yaşı, sosyal inceleme raporu, ebeveynlerin bakım koşulları gibi unsurları birlikte değerlendirir.

Velayet kriterleri hakkında ayrıntılı bilgi için boşanmada velayet nasıl belirlenir ve ortak velayet uygulaması için ortak velayet nedir yazılarımızı inceleyebilirsiniz.

Aile Konutu Şerhi ile Konutta Kalma Hakkı Şerhi Aynı Şey midir?

Kısa cevap: Hayır. Evlilik devam ederken TMK m.194 uyarınca aile konutu şerhi, konutun tek taraflı devrini engeller. Boşanma kararıyla birlikte ise TMK m.254 devreye girer: taraflar konutta kimin kalacağı konusunda anlaşamazsa, hâkim tarafların durumunu ve çocukların menfaatini gözeterek bu hakkı re'sen taraflardan birine verir.

Aile konutu şerhinin nasıl konulacağı hakkında ayrıntılı bilgi için aile konutu şerhi nedir, nasıl konulur rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Şiddete Maruz Kalırsam Boşanma Davasından Bağımsız Koruma İsteyebilir Miyim?

Kısa cevap: Evet. Şiddete veya şiddet tehdidine maruz kalan eş, 6284 sayılı Kanun kapsamında, boşanma davasından bağımsız olarak da aile mahkemesinden uzaklaştırma ve diğer koruyucu tedbirleri talep edebilir.

Ayrıntılı bilgi için 6284 sayılı Kanun: koruma kararı ve uzaklaştırma tedbiri rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Mal Paylaşımında Neler Talep Edilebilir?

Kısa cevap: Taraflar arasında başka bir mal rejimi sözleşmesi yoksa, kanuni mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m.218-241); her eş, diğerinin edinilmiş mallarındaki artık değerin yarısı üzerinde alacak hakkına sahip olabilir. Yalnızca kişisel kullanıma özgülenmiş eşyalar ile miras/bağış yoluyla edinilenler kişisel mal sayılır ve bu hesaba dâhil edilmez (TMK m.220).

Ayrıntılı hesaplama mantığı için boşanmada mal paylaşımı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Ziynet Eşyası (Düğün Takıları) Nasıl Talep Edilir?

Kısa cevap: 2024 yılına kadar ziynetlerin kadına ait olduğu güçlü bir karine sayılırdı. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 04.04.2024 tarihli, 2023/5704 E., 2024/2402 K. sayılı kararıyla bu içtihat değişmiştir: anlaşma veya örf-adet yoksa, ekonomik değeri olan her şey kural olarak takıldığı/verildiği eşe ait sayılır; yalnızca karşı cinse özgü takılar o cinsiyete verilmiş kabul edilir.

Yargıtay Uygulaması

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 22.10.2024 tarihli, 2023/1787 E., 2024/7698 K. sayılı kararında, ziynetlerin elden alındığına dair tanık beyanının doğrudan görgüye dayanmadığı bir davada, ispat yükü kendisine düşen tarafın iddiasını diğer delillerle kanıtlayamaması hâlinde yemin deliline başvurulabileceği ve karşı tarafın yemin ederek iddiayı reddedebileceği vurgulanmıştır. Ayrıntılı bilgi için ziynet alacağı davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Çeyiz Eşyaları ve Mehir Senedi Farklı mıdır?

Kısa cevap: Evet, farklıdır. Evlilik öncesi hazırlanan çeyiz eşyaları kadının kişisel malı sayılır ve iadesi istenebilir. Mehir senedi ise kanunla düzenlenmiş bir kurum değildir; ancak taraflar arasında yazılı bir senet düzenlenmişse bağışlama veya borç ikrarı niteliğinde ayrı bir alacak davasına konu olabilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 24.03.2025 tarihli, 2023/8876 E., 2025/3113 K. sayılı kararında, mehir senedine konu eşyaların gerçekten teslim edilip edilmediğinin, senedi imzalayan tanıkların dinlenmesi suretiyle ayrıca ispatlanması gerektiği vurgulanmıştır.

Çocuğumla Görüşmem Engellenirse Ne Yapabilirim?

Kısa cevap: Velayeti alamayan taraf, çocukla düzenli kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir. Bu hakkın kullanılması engellenirse, çocuğun teslimi ve kişisel ilişkinin sağlanması icra yoluyla da talep edilebilir.

Dava Masraflarını Karşılayamıyorsam Ne Yapabilirim? (Adli Yardım)

Kısa cevap: Ekonomik durumu dava masraflarını karşılamaya yetmeyen taraf, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun adli yardım hükümleri uyarınca harç ve masraflardan muaf tutularak dava açabilir.

Boşandığım Eşimin Soyadını Kullanmaya Devam Edebilir Miyim?

Kısa cevap: Asıl kural, boşanan kadının evlenmeden önceki soyadına dönmesidir (TMK m.173). Kocanın soyadını taşımaya devam etmek otomatik bir hak değildir; kadının bunda bir menfaati bulunduğunu ve kocaya zarar vermeyeceğini ispatlaması hâlinde hâkim bu izni verebilir.

Soyadı değişikliğine ilişkin diğer haller için soyadı değişikliği davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Boşanma Davasını Kim Önce Açarsa Avantajlı Olur?

Kısa cevap: Kimse. Boşanma davasını ilk olarak kimin açtığı, kusurun ispatı ya da nafaka hakkı bakımından tek başına bir önem taşımaz. Belirleyici olan, boşanmaya sebep olan olaylarda hangi tarafın ne kadar kusurlu olduğudur. "Davayı ilk açan haksızdır" şeklindeki yaygın kanı doğru değildir.

Bununla birlikte, zina gibi bazı özel boşanma sebeplerinde hak düşürücü süreler (6 aylık ve 5 yıllık) kaçırılmamalıdır; mal paylaşımı bakımından da karşı tarafın dava açmasının beklenmesi hak ve zaman kayıplarına yol açabilir.

Boşanma Davasında Kadının Kusuru Haklarını Nasıl Etkiler?

• ✅ Tedbir nafakası ve iştirak nafakası — kusura bakılmaz

• ✅ Yoksulluk nafakası — daha ağır kusurlu olmama şartı

• ✅ Maddi/manevi tazminat — kusursuz veya daha az kusurlu olma şartı

• ✅ Velayet — kusurdan bağımsız, çocuğun üstün yararı esas

• ✅ Mal paylaşımı — kural olarak kusurdan etkilenmez

• ✅ Ziynet alacağı — ayrı ispat kurallarına tabi, kusurdan bağımsız

Örnek Senaryolar

Örnek Senaryo 1: Ev Hanımının Talepleri

Kurgusal örnek — A, 12 yıllık evliliğinde çalışmamış, ev işlerini üstlenmiştir. Eşinin ağır kusuruyla boşanma gerçekleşince; tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, maddi-manevi tazminat ve mal paylaşımından katılma alacağı taleplerini birlikte ileri sürebilir.

Örnek Senaryo 2: Eşit Kusurda Sınırlı Haklar

Kurgusal örnek — B ile eşinin karşılıklı kusurlu davranışları tespit edilip eşit kusurlu bulunursa, B'nin tazminat talebi reddedilir; ancak boşanma yüzünden yoksulluğa düşecekse yoksulluk nafakası talebi bu durumdan etkilenmez.

Örnek Senaryo 3: Ziynetlerin Niteliğine Göre Paylaşım

Kurgusal örnek — C'nin düğününde kendisine takılan bilezikler kadına özgü nitelikte olduğundan C'ye ait sayılır; eşine takılan çeyrek altınlar ise cinsiyete özgü olmadığından eşine ait kabul edilebilir.

Örnek Senaryo 4: Aile Konutunda Kalma

Kurgusal örnek — D ile eşi, boşanma sonrası ortak çocuklu oldukları aile konutunda kimin kalacağı konusunda anlaşamaz. Hâkim, çocukların menfaatini ve tarafların ekonomik durumunu gözeterek konutu D'ye tahsis edip tapuya şerh verilmesine karar verebilir.

Örnek Senaryo 5: Şiddet Nedeniyle Ayrı Koruma Talebi

Kurgusal örnek — E, boşanma davası devam ederken eşinden şiddet görmeye devam eder. Boşanma davasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma kararı talep edebilir; bu talep boşanma davasının sonucunu beklemez.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Dilekçede bazı talepleri (tazminat, ziynet, iştirak nafakası gibi) unutmak

• Mehir senedi veya çeyiz talebini mal paylaşımı talebiyle karıştırmak

• "Davayı ilk açan haksız sayılır" gibi yaygın ama yanlış inanışlara göre hareket etmek

• Ziynetlerin varlığını gösteren düğün fotoğrafı/tanık delilini toplamadan dava açmak

• Aile konutu şerhi ile konutta kalma hakkı şerhini karıştırmak

• Adli yardım imkânını bilmeyerek dava açmaktan vazgeçmek

Dava Öncesi Kontrol Listesi

• ☐ Tedbir/yoksulluk/iştirak nafakası talepleri dilekçeye yazıldı mı?

• ☐ Maddi ve manevi tazminat talebi unutulmadı mı?

• ☐ Ziynet ve çeyiz eşyaları listelendi mi, destekleyici delil (fotoğraf, tanık) toplandı mı?

• ☐ Aile konutu ile ilgili talep (şerh) açıkça belirtildi mi?

• ☐ Velayet ve çocukla kişisel ilişki talepleri gerekçeleriyle yazıldı mı?

• ☐ Ekonomik durum yetersizse adli yardım talebi değerlendirildi mi?

Ankara'da Boşanma Davaları

Ankara, nüfus yoğunluğu nedeniyle boşanma davalarının en sık açıldığı şehirlerden biridir. Ankara Aile Mahkemeleri, Ankara Merkez Adliyesi (Söğütözü) ve Ankara Batı Adliyesi olmak üzere iki ayrı adliyede görev yapmaktadır.

Genel Hukuki Değerlendirme

Uygulamada birçok kişi, boşanma davasında yalnızca boşanmanın kendisine odaklanıp bağlı hakları (tazminat, ziynet, iştirak nafakası gibi) dilekçede eksik bırakmaktadır. Oysa bu haklar boşanma davasıyla birlikte istenmezse, bir kısmı için ayrı dava açmak ek zaman ve masraf gerektirebilir. Bu nedenle dava açılmadan önce tüm taleplerin ve bunları destekleyecek delillerin (tanık, yazışma, fotoğraf, belge) sistematik biçimde bir araya getirilmesi, sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Boşanma davasında kadının talep edebileceği başlıca haklar nelerdir?

Tedbir ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, velayet, iştirak nafakası, aile konutu şerhi, mal paylaşımı, kişisel eşyalar, ziynet eşyası, çocukla kişisel ilişki ve adli yardımdan yararlanma bu hakların başlıcalarıdır.

Kadın nafaka alamayan durumlar var mı?

Evet. Kadının erkeğe göre daha ağır kusurlu bulunduğu durumlarda yoksulluk nafakası talebi reddedilebilir; tarafların eşit kusurlu olduğu hallerde ise tazminat talepleri reddedilir.

Boşanma davası sırasında geçimimi nasıl sağlarım?

Dava süresince tedbir nafakası talep edilebilir; hâkim, kusur araştırması yapmaksızın tarafların ihtiyaç ve gelir durumuna göre geçici bir nafakaya karar verebilir.

Çalışıyorsam yoksulluk nafakası alamaz mıyım?

Hayır, çalışmak tek başına engel değildir. Önemli olan gelirin sizi yoksulluktan kurtaracak düzeyde olup olmadığıdır; asgari düzeyde bir gelir yoksulluğu ortadan kaldırmayabilir.

Ziynet eşyaları (düğün takıları) boşanmada nasıl talep edilir?

2024 yılına kadar ziynetlerin kadına ait olduğu güçlü bir karine sayılırdı. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 04.04.2024 tarihli, 2023/5704 E., 2024/2402 K. sayılı kararıyla bu içtihat değişmiştir: anlaşma veya örf-adet yoksa, ekonomik değeri olan her şey kural olarak takıldığı/verildiği eşe ait sayılır; yalnızca karşı cinse özgü takılar o cinsiyete verilmiş kabul edilir.

Ev eşyalarının hepsini alabilir miyim?

Hayır. Yalnızca kişisel kullanıma özgülenmiş eşyalar, miras veya bağış yoluyla edinilenler kişisel mal sayılır (TMK m.220); ortak kullanılan ev eşyaları mal paylaşımı kapsamında değerlendirilir.

Çeyiz eşyalarımı geri alabilir miyim?

Evet. Evlilik öncesi hazırlanan çeyiz eşyaları kadının kişisel malı sayılır; boşanma hâlinde aynen veya bedel olarak iadesi talep edilebilir.

Mehir senedi her boşanma davasında talep edilebilir mi?

Hayır. Mehir senedi alacağı, ancak taraflar arasında yazılı bir mehir senedi düzenlenmişse söz konusu olur ve genellikle boşanma davasından bağımsız, ayrı bir alacak davası olarak ileri sürülür.

Aile konutu şerhi ile boşanma sonrası konutta kalma hakkı şerhi aynı şey midir?

Hayır. Aile konutu şerhi (TMK m.194) evlilik devam ederken konutun tek taraflı devrini engeller. Konutta kalma hakkı şerhi (TMK m.254) ise boşanma kararıyla birlikte, konutta kimin kalacağına ilişkin olarak verilir.

Şiddete maruz kalan kadın boşanma davasından bağımsız koruma isteyebilir mi?

Evet. 6284 sayılı Kanun kapsamında, boşanma davasından bağımsız olarak aile mahkemesinden uzaklaştırma ve diğer koruyucu tedbirler talep edilebilir.

Boşanma davasını önce açan taraf avantajlı mı olur?

Hayır. Davayı ilk açmak kusur belirlemesini veya nafaka hakkını doğrudan etkilemez; belirleyici olan, boşanmaya sebep olan olaylarda kimin ne kadar kusurlu olduğudur.

Velayet otomatik olarak anneye mi verilir?

Hayır. Velayette esas alınan ölçüt kusur değil çocuğun üstün yararıdır; mahkeme çocuğun yaşı, bakım koşulları ve sosyal inceleme raporu gibi unsurları birlikte değerlendirir.

Boşandıktan sonra kocamın soyadını taşımaya devam edebilir miyim?

Asıl kural, evlenmeden önceki soyadına dönmektir. Kocanın soyadını taşımaya devam etmek, kadının bunda menfaati bulunduğunu ve kocaya zarar vermeyeceğini ispatlaması ve hâkimden izin alması hâlinde mümkündür (TMK m.173).

Dava masraflarını karşılayamıyorsam ne yapabilirim?

Ekonomik durumu yetersiz olan taraf, HMK'nın adli yardım hükümleri uyarınca harç ve masraflardan muaf tutularak dava açabilir.

Mal paylaşımında evin/aracın kimin üzerine kayıtlı olduğu önemli mi?

Tek başına belirleyici değildir. Önemli olan malın hangi mal grubuna (kişisel/edinilmiş) girdiği ve hangi kaynakla edinildiğidir.

Yoksulluk nafakası hâlâ süresiz mi bağlanıyor?

Şu an için kural olarak evet; ancak Anayasa Mahkemesi'nin 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK m.175/1'deki "süresiz olarak" ibaresi iptal edilmiştir ve 9 ay sonra yürürlüğe girecek bu değişiklikle birlikte nafakaya süre sınırı getirilmesi beklenmektedir.

Çocuğumla görüşmem engellenirse ne yapabilirim?

Velayeti alamayan taraf, çocukla kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir; bu hak engellenirse çocuğun teslimi ve kişisel ilişki icra yoluyla talep edilebilir.

Eşit kusurluysam hiçbir talepte bulunamaz mıyım?

Hayır, bu doğru değildir. Eşit kusurda tazminat talepleri kabul edilmez, ancak yoksulluk nafakası farklıdır: eşit kusurlu eş dahi yoksulluğa düşecekse bu nafakayı isteyebilir.

Ankara Boşanma Avukatı Desteği

Boşanma davasında kadının haklarının eksiksiz ileri sürülmesi; kusur dengesinin doğru kurgulanmasına, taleplerin dilekçede zamanında yer almasına ve delillerin usulüne uygun toplanmasına bağlıdır.

Av. Murat Akman, Ankara ve çevresinde boşanma ve aile hukuku davalarında; dosyanın değerlendirilmesi, taleplerin eksiksiz kurgulanması ve sürecin baştan sona takibi esasıyla hukuki destek sunmaktadır. Dosyanıza özel değerlendirme için: +90 312 911 67 90

İlgili konularda ayrıntılı bilgi için: çekişmeli boşanma davası rehberi, boşanma dilekçesi nasıl yazılır ve boşanma davasında tanık rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Boşanma davasında talep edilebilecek haklar ve bunların kabulü, tarafların kusur durumuna ve somut delillere göre değişir; kesin bir sonuç önceden garanti edilemez.